Nhận diện những điểm nghẽn của sức khỏe học đường
Cô Đỗ Kim Phượng, giáo viên Trường mầm non Hoa Hồng 2 (phường Bình Minh, Vĩnh Long) cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, vấn đề cấp thiết nhất của công tác sức khỏe học đường là xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, phòng ngừa bệnh tật và hình thành thói quen sống khoa học cho trẻ ngay từ những năm đầu đời.
Đối với trẻ mầm non, sức khỏe là nền tảng cho sự phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, cảm xúc và kỹ năng xã hội. Tuy nhiên, trẻ đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ như bệnh truyền nhiễm, tai nạn thương tích, suy dinh dưỡng hoặc thừa cân, béo phì, rối loạn tâm lý, hạn chế kỹ năng giao tiếp và tình trạng sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều làm giảm vận động, ảnh hưởng đến thị lực và sức khỏe.
Vì vậy, theo cô Đỗ Kim Phượng, giáo viên mầm non cần tăng cường giáo dục kỹ năng tự chăm sóc bản thân, xây dựng thói quen ăn uống hợp lý, tổ chức các hoạt động vui chơi, vận động thường xuyên, bảo đảm vệ sinh và an toàn trong trường lớp, đồng thời phối hợp chặt chẽ với gia đình trong việc theo dõi, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe toàn diện cho trẻ. Đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm tạo nền tảng để trẻ phát triển khỏe mạnh, tự tin và sẵn sàng bước vào các bậc học tiếp theo.
Chỉ ra những điểm nghẽn trong công tác bảo đảm sức khỏe học đường, cô Đỗ Kim Phượng cho biết, sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và ngành y tế vẫn chưa thật sự đồng bộ.
Một bộ phận phụ huynh còn bao bọc trẻ, chưa chú trọng rèn luyện kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng phòng tránh tai nạn và hình thành thói quen sinh hoạt khoa học.
Trong khi đó, nhiều cơ sở giáo dục còn thiếu đồ chơi, thiết bị vận động ngoài trời, nhân viên y tế chuyên trách và cơ sở vật chất phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe chưa đáp ứng yêu cầu.
Việc giáo dục dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe tinh thần, trang bị kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích và phòng, chống dịch bệnh ở một số nơi chưa được thực hiện thường xuyên, hiệu quả.
Đối với bậc mầm non, công tác theo dõi, phát hiện sớm trẻ suy dinh dưỡng, thừa cân, rối loạn tâm lý hoặc chậm phát triển còn gặp nhiều khó khăn do giáo viên hạn chế về thời gian, thiếu chuyên môn y tế và chưa nhận được sự phối hợp tích cực từ gia đình.
Từ thực tiễn công tác, cô Phượng dẫn chứng, tại trường, giáo viên thường xuyên hướng dẫn trẻ rửa tay đúng quy trình, ăn đủ rau xanh, hạn chế bánh kẹo và tăng cường vận động. Tuy nhiên, khi trở về gia đình, nhiều trẻ vẫn sử dụng nước ngọt, thức ăn nhanh, dành nhiều thời gian cho điện thoại và ít tham gia các hoạt động thể chất.
Sự thiếu thống nhất trong cách chăm sóc, giáo dục giữa nhà trường và gia đình đã làm giảm hiệu quả của công tác giáo dục sức khỏe học đường.
Đồng bộ giải pháp vì sự phát triển toàn diện của học sinh
Để khắc phục những tồn tại trên, cô Phượng kiến nghị tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và ngành y tế; đồng thời quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ chăm sóc sức khỏe, nâng cao nhận thức của phụ huynh nhằm tạo môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ phát triển toàn diện.
Cùng nêu giải pháp cho vấn đề này, theo cô Dương Thị Phương Bình, giáo viên Trường Mầm non Hoa Hồng (xã Ngũ Lạc, tỉnh Vĩnh Long), trước hết cần có cơ chế tuyển dụng hoặc hợp đồng nhân viên y tế chuyên trách đối với các trường mầm non chưa có nhân lực đảm nhiệm công tác này. Đồng thời, tăng cường đầu tư kinh phí cho trang thiết bị y tế, khu vui chơi, sân chơi và các thiết bị vận động an toàn; ưu tiên bổ sung dụng cụ sơ cấp cứu, thiết bị phòng chống tai nạn thương tích đạt chuẩn.
Bên cạnh đó, cần tổ chức khám sức khỏe định kỳ bảo đảm thực chất, giúp phát hiện sớm các vấn đề về thể chất và tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp cho trẻ ngay tại trường. Giáo viên cũng cần được tăng cường tập huấn về sơ cấp cứu, chăm sóc sức khỏe tinh thần và phòng chống tai nạn thương tích. Việc đẩy mạnh truyền thông để nâng cao vai trò phối hợp của cha mẹ trong chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng và phòng chống dịch bệnh cho trẻ cũng là yêu cầu quan trọng.
Theo cô Bình, ứng dụng công nghệ cần được phát huy mạnh hơn trong quản lý sức khỏe học đường. Hiện nay, các trường mầm non đã thực hiện cân, đo chiều cao, cân nặng định kỳ ba lần mỗi năm và cập nhật dữ liệu trên phần mềm SMAS để theo dõi tình trạng dinh dưỡng, phát hiện sớm các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. Đây là nền tảng cần tiếp tục được hoàn thiện để nâng cao hiệu quả quản lý sức khỏe học đường.
Ở góc độ tâm lý học đường, cô Nguyễn Thị Thương cho rằng cần xây dựng các chương trình phòng ngừa, các workshop về giáo dục cảm xúc - xã hội nhằm giúp học sinh nâng cao khả năng nhận thức bản thân, quản lý cảm xúc, phát triển kỹ năng xã hội, đưa ra quyết định có trách nhiệm và xây dựng các mối quan hệ tích cực.
Cùng với đó, cần tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và các đơn vị chuyên môn trong chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh; thực hiện sàng lọc tâm lý ngay từ đầu năm học và cuối năm học để phát hiện sớm những trường hợp cần hỗ trợ, đồng thời đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần như cảm xúc, thể chất, mối quan hệ với thầy cô, bạn bè, trải nghiệm bị bắt nạt, mức độ tự tin và cảm nhận về ý nghĩa cuộc sống.
Đồng quan điểm, cô Bùi Hồng Hạnh cho rằng cần tiếp tục đầu tư cho y tế trường học, đẩy mạnh giáo dục sức khỏe và chăm sóc sức khỏe tinh thần, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa gia đình, nhà trường và các cơ sở y tế nhằm tạo dựng môi trường học tập an toàn, lành mạnh, hỗ trợ sự phát triển toàn diện của học sinh.
Có thể thấy, trong bối cảnh sức khỏe học đường đang đối mặt với nhiều thách thức mới, việc chăm sóc học sinh không còn dừng lại ở phòng chống bệnh tật hay bảo đảm dinh dưỡng, mà cần được tiếp cận theo hướng toàn diện, kết hợp giữa chăm sóc thể chất, sức khỏe tinh thần và xây dựng môi trường học tập an toàn, hạnh phúc.
Khi nhà trường, gia đình và xã hội cùng đồng hành, sức khỏe học đường sẽ thực sự trở thành nền tảng để mỗi học sinh phát triển toàn diện cả về trí tuệ, thể chất và nhân cách.
