Nỗ lực làm chủ công nghệ
Với cô Nguyễn Ngọc Phương, giáo viên Trường THCS Thanh Nưa (Điện Biên), AI mang đến công cụ hỗ trợ từ soạn bài đến thiết kế học liệu, giúp tiết kiệm thời gian và tạo thêm sự sinh động cho bài giảng.
Ở độ tuổi hơn 50, cô Phương vẫn duy trì thói quen học hỏi để làm quen với những công nghệ mới. Theo cô, việc ứng dụng AI đòi hỏi giáo viên phải thường xuyên cập nhật kiến thức bởi các phần mềm liên tục thay đổi về tính năng, giao diện và cách sử dụng.
“Các phần mềm liên tục được cập nhật tính năng và giao diện, buộc tôi phải học hỏi không ngừng. Nhưng chính điều đó cũng giúp tôi rèn luyện khả năng thích ứng và duy trì tinh thần học tập suốt đời. Bên cạnh đó, nhà trường thường xuyên tổ chức các khóa bồi dưỡng, tạo điều kiện để giáo viên nâng cao kỹ năng công nghệ số”, cô Phương chia sẻ.
Cô Hoàng Huyền Trang, giáo viên Trường PTDTNT THPT tỉnh Điện Biên, cho rằng nếu được khai thác hợp lý, AI có thể giúp giáo viên giảm bớt công việc lặp lại, dành thêm thời gian cho các hoạt động chuyên môn, đồng thời tạo thêm cơ hội đổi mới phương pháp dạy học.
“Đây là cơ hội để giáo viên đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá. Khi lo ngại học sinh sử dụng AI để làm bài tập về nhà, tôi thường khuyến khích các em trình bày lại quá trình làm bài, diễn giải các bước thực hiện và phân tích lý do lựa chọn nội dung. Qua đó, học sinh được rèn luyện tư duy phản biện và khả năng diễn đạt”, cô Trang chia sẻ.
Cách làm này cho thấy, thay vì chỉ tập trung vào kết quả cuối cùng, giáo viên có thể chú trọng hơn đến quá trình học tập, khả năng tư duy và mức độ hiểu bài của học sinh.
Thực hành gắn với yêu cầu chuyên môn
Theo bà Hoàng Tuyết Ban, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Điện Biên, trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được ứng dụng sâu vào giáo dục, năng lực số và khả năng sử dụng AI đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục.
Theo bà Ban, giáo viên cần biết khai thác các nền tảng số, phần mềm chuyên môn và công cụ AI để hỗ trợ xây dựng kế hoạch bài dạy, thiết kế học liệu, tổ chức hoạt động học tập, kiểm tra, đánh giá và theo dõi sự tiến bộ của học sinh. Việc lựa chọn công cụ phải phù hợp với mục tiêu giáo dục, đặc điểm lứa tuổi và năng lực của học sinh.
Việc sử dụng AI cũng đòi hỏi giáo viên kiểm chứng thông tin do công cụ tạo ra, bảo đảm tính chính xác, tính sư phạm và an toàn trong quá trình sử dụng. Theo bà Ban, biết sử dụng công cụ mới chỉ là bước đầu; giáo viên cần vận dụng phù hợp với yêu cầu chuyên môn và thực tiễn giáo dục.
Bà Hoàng Tuyết Ban cho biết, một bộ phận giáo viên hiện mới dừng ở mức làm quen, sử dụng các công cụ AI đơn lẻ. Kỹ năng khai thác AI phục vụ thiết kế bài dạy, xây dựng học liệu phù hợp với học sinh, kiểm chứng nội dung và tích hợp vào hoạt động chuyên môn vẫn cần được tiếp tục bồi dưỡng. Cùng với đó là yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin, bản quyền học liệu và trách nhiệm của người sử dụng.
Trước yêu cầu mới, ngành Giáo dục Điện Biên định hướng hoạt động bồi dưỡng theo phương châm học đi đôi với hành, lấy hiệu quả công việc và chất lượng giáo dục làm thước đo. Giáo viên cần được thực hành, tạo sản phẩm chuyên môn, thử nghiệm trong lớp học và nhận được sự hỗ trợ, góp ý từ đồng nghiệp, tổ chuyên môn và giáo viên cốt cán.
Cùng với sử dụng AI hỗ trợ công việc, giáo viên cần có năng lực hướng dẫn học sinh tiếp cận công nghệ phù hợp với lứa tuổi, an toàn, có trách nhiệm, biết kiểm chứng thông tin và không phụ thuộc máy móc vào kết quả do AI tạo ra.
“Quan điểm của ngành Giáo dục Điện Biên là: năng lực số và AI phải được phát triển gắn với năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm của người thầy. Công nghệ có thể hỗ trợ giáo viên, nhưng không thể thay thế tình yêu thương, sự thấu hiểu và trách nhiệm giáo dục học sinh của người thầy”, bà Hoàng Tuyết Ban nhấn mạnh.
Từ việc tự học của cô Phương đến cách kiểm tra, đánh giá của cô Trang, bồi dưỡng kỹ năng AI cần gắn với những yêu cầu cụ thể trong lớp học. Giáo viên được thực hành, trao đổi kinh nghiệm và góp ý về sản phẩm chuyên môn sẽ có thêm điều kiện lựa chọn cách ứng dụng phù hợp với học sinh.
Với Điện Biên, bồi dưỡng năng lực số, chia sẻ học liệu và kinh nghiệm ứng dụng AI còn cần chú ý đến sự khác biệt về điều kiện tiếp cận công nghệ giữa các địa bàn. Hiệu quả bồi dưỡng được thể hiện qua khả năng vận dụng của giáo viên, chất lượng bài dạy và sự tiến bộ của học sinh.
