Biết bơi vẫn có thể bị đuối nước

Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, mỗi năm Việt Nam có khoảng 1.800 trẻ em bị đuối nước. Tỷ lệ tử vong do đuối nước ở trẻ em và học sinh Việt Nam thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á, cao gấp khoảng 8 lần các nước phát triển. Điều đáng lo là đuối nước không chỉ xảy ra với những người không biết bơi.

Rủi ro trong môi trường nước có thể xảy đến với người biết bơi

Môi trường nước luôn tồn tại những tình huống nguy hiểm vượt ngoài khả năng xử lý của rất nhiều người, kể cả người đã học bơi nhiều năm.

Một trong những nguy cơ phổ biến nhất là dòng chảy xa bờ (rip current) tại biển. Theo các chuyên gia, dòng chảy này có thể đạt vận tốc 4–5 km/giờ, thậm chí nhanh hơn cả khả năng bơi của nhiều vận động viên chuyên nghiệp. Khi bị cuốn ra xa, phản xạ tự nhiên của con người là cố bơi ngược vào bờ. Nhưng càng chống lại dòng nước, cơ thể càng nhanh kiệt sức, dẫn đến hoảng loạn và tăng nguy cơ đuối nước.

Hay như chuột rút khi đang bơi - tình huống tưởng đơn giản nhưng lại là nguyên nhân dẫn đến nhiều vụ tai nạn thương tâm. Cơn đau bất ngờ khiến người bơi mất khả năng kiểm soát cơ thể, mất nhịp thở và nhanh chóng rơi vào trạng thái hoảng loạn nếu không được trang bị kỹ năng xử lý phù hợp.

UNICEF từng cảnh báo rằng phần lớn các ca đuối nước xảy ra rất nhanh và rất “im lặng”. Người gặp nạn thường không đủ khả năng kêu cứu hay vùng vẫy mạnh như trên phim ảnh. Chỉ trong vài chục giây, một người khỏe mạnh vẫn có thể chìm xuống nước nếu mất kiểm soát hơi thở và tinh thần.

Và đó cũng là lý do ngày càng nhiều chuyên gia cho rằng: “biết bơi” và “an toàn dưới nước” là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.

Sự khác biệt giữa “Biết bơi” và “Bơi sinh tồn”

Theo các chuyên gia an toàn nước, “biết bơi” chủ yếu là khả năng thực hiện các động tác di chuyển trong môi trường nước ổn định như bể bơi. Trong khi đó, “an toàn dưới nước” là một tổ hợp kỹ năng toàn diện hơn rất nhiều, bao gồm: nhận diện nguy cơ, kiểm soát hơi thở, đứng nước, nổi sinh tồn khi kiệt sức, xử lý hoảng loạn, và kỹ năng thoát hiểm an toàn.

Tổ chức Water Safety USA định nghĩa cho các năng lực này là “water competency”, là khả năng dự đoán, né tránh và thoát khỏi các tình huống đuối nước thường gặp. Điều này không chỉ bao gồm kỹ năng bơi, mà còn là hiểu về môi trường nước, nhận diện mối nguy và biết cách phản ứng phù hợp.

Bơi sinh tồn vì thế ngày càng được xem là kỹ năng sống thiết yếu. Khác với các kiểu bơi thể thao, bơi sinh tồn tập trung vào khả năng thích nghi, tiết kiệm năng lượng và duy trì sự sống trong môi trường nước thực tế.

Một nghiên cứu quốc tế của nhóm các Giáo sư Đại học Mỹ thực hiện trên 373 sinh viên đại học cũng cho thấy khoảng cách rất lớn giữa “bơi được” và “sống sót được”. Dù 76% người tham gia có thể bơi liên tục trên 300m, chỉ khoảng 40% có thể nổi trên nước trong 15 phút, và hơn một phần ba không thể nổi quá 2 phút.

Tuyển thủ bơi quốc gia Nguyễn Thị Ánh Viên từng chia sẻ: “Khi rơi vào tình huống xấu, người bơi không được trang bị kỹ năng sẽ mất bình tĩnh, mà càng hoảng thì càng nhanh bị đuối nước, càng dễ dẫn đến tử vong. Kỹ năng giữ an toàn trong môi trường nước cũng chính là kỹ năng sống, nên đừng chỉ chăm chăm vào dạy bơi thuần túy.”

Trong bối cảnh đó, việc học bơi bài bản từ sớm đang dần trở thành yêu cầu cấp thiết. Thời gian gần đây, Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu thúc đẩy đưa bơi trở thành bộ môn chính thức trong trường học, như một phần của chiến lược tăng cường kỹ năng sống và phòng chống đuối nước cho trẻ em.

Vì sao nên đầu tư vào bơi sinh tồn từ sớm?

Theo các nghiên cứu tại Mỹ, việc học bơi sinh tồn có thể giúp giảm nguy cơ đuối nước tới 88% ở trẻ từ 1–4 tuổi - nhóm tuổi có nguy cơ cao nhất.

Điểm khác biệt lớn nhất của bơi sinh tồn nằm ở mục tiêu đào tạo. Nếu nhiều lớp bơi truyền thống tập trung vào việc dạy trẻ các kiểu bơi ếch, sải... thì bơi sinh tồn hướng tới việc giúp trẻ biết cách bảo vệ chính mình khi gặp nguy hiểm dưới nước. Trẻ không chỉ học động tác tay chân, mà còn được rèn: khả năng nổi an toàn, kiểm soát hơi thở, phản xạ khi bất ngờ rơi xuống nước, kỹ năng tự cứu, giữ bình tĩnh, và nhận diện nguy hiểm trong môi trường thực tế.

Nhiều chuyên gia giáo dục thể chất cho rằng kỹ năng bơi sinh tồn cũng giống như ngôn ngữ hay vận động: không thể hình thành bền vững chỉ sau một khóa học ngắn hạn. Đó là quá trình tích lũy thông qua luyện tập lâu dài. Đây cũng là lý do nhiều phụ huynh hiện đại quan tâm lựa chọn các chương trình Bơi sinh tồn như Aqua-Tots.

Aqua-Tots là chương trình bơi chuẩn Mỹ được ASC Education (Thành viên Tập đoàn Giáo dục Edufit) ký kết hợp tác và chuyển giao nguyên bản từ Aqua-Tots Swim Schools - Top 10 thương hiệu nhượng quyền dành cho trẻ em hàng đầu Hoa Kỳ. Chương trình được xây dựng theo lộ trình 8 cấp độ, thiết kế chuyên biệt cho từng độ tuổi từ 4 tháng đến 12 tuổi, giúp trẻ phát triển kỹ năng bơi và phản xạ dưới nước theo đúng nhịp độ tự nhiên.

Đội ngũ huấn luyện viên tại ASC – Aqua-Tots được tuyển chọn và đào tạo đạt chứng chỉ Mỹ. Với sĩ số lớp theo “tỷ lệ vàng” 1:1, 1:2 hoặc 1:4, huấn luyện viên theo sát từng học viên, giúp trẻ tiến bộ rõ rệt sau mỗi buổi học. Phụ huynh cũng dễ dàng theo dõi kỹ năng được dạy và sự phát triển của con thông qua thẻ Aqua sau từng buổi học.

Đặc biệt, hệ thống bể bơi 4 mùa duy trì nhiệt độ lý tưởng từ 30–33°C cùng công nghệ lọc nước hiện đại, mang tới không gian học tập an toàn, thân thiện ngay cả với trẻ nhỏ và làn da nhạy cảm.