Lý thuyết đi đôi với hành động
Theo kinh nghiệm của cô Lê Huyền Diệp - giáo viên môn Vật lý, Trường THPT DTNT tỉnh Lạng Sơn, học sinh sử dụng thuốc lá xuất phát từ nhiều nguyên nhân.
Bên cạnh tác động từ tâm lý tuổi dậy thì muốn chứng tỏ cái “tôi” trước bạn bè hay do áp lực, căng thẳng thì nguyên nhân phổ biến nhất là sự thiếu kiến thức, thiếu hiểu biết về tác hại của thuốc lá dẫn đến các hành vi lệch chuẩn. Đặc biệt, thuốc lá điện tử là loại hình thuốc lá thế hệ mới, sử dụng các loại tinh dầu thay cho sợi thuốc lá truyền thống khiến học sinh lầm tưởng rằng chỉ tạo mùi thơm chứ không gây hại.
Từ thực tế ấy, cô Lê Huyền Diệp nhận thấy ngoài giảng dạy lý thuyết còn cần đi sâu vào thực tiễn hành động để nâng cao nhận thức của học sinh về thuốc lá.
Tại Trường THPT DTNT tỉnh Lạng Sơn, giáo dục cho học sinh ý thức phòng, chống thuốc lá luôn được đặt lên hàng đầu.
Tập thể của sư phạm nhà trường luôn đồng lòng xây dựng môi trường nội trú sạch khói thuốc, nói “không” với thuốc lá để làm gương cho học sinh. Đồng thời, nhà trường luôn quan tâm, chia sẻ với học sinh trước các áp lực trong học tập, cuộc sống để các em không cần tìm đến các chất kích thích làm công cụ giải tỏa.
Song song với đó, thầy cô chú trọng sử dụng kiến thức các môn học để làm rõ tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử hay thuốc lá nung nóng. Những kiến thức ấy đóng vai trò như vũ khí tự vệ của học sinh trước tác hại của khói thuốc, giúp các em tỉnh táo tránh khỏi sự rủ rê, dụ dỗ sử dụng thuốc lá.
“Lồng ghép kiến công tác phòng chống tác hại của thuốc lá vào giờ học là cách làm hay, đưa kiến thức trên giảng đường gần gũi hơn với cuộc sống.
Khi được giảng dạy khoa học, bài bản, học sinh không chỉ biết rộng, hiểu sâu về hiện tượng xảy ra xung quanh mà còn có năng lực tự giải quyết vấn đề thực tiễn nảy sinh trong cuộc sống của chính mình”, cô Lê Huyền Diệp đánh giá.
Lồng ghép vào môn Vật lý
Trong những năm qua, cô Lê Huyền Diệp luôn chủ động lồng ghép, tích hợp nội dung về tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử đến sức khỏe, môi trường vào môn Vật lí mà mình giảng dạy.
Mỗi giờ học của cô Diệp không truyền thụ kiến thức một chiều, mà là thời gian quý giá để cô và trò cùng trao đổi, thảo luận, giải đáp những khúc mắc. Qua đó, nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng, chống tác hại của khói thuốc hiệu quả.
Cô Lê Huyền Diệp cho biết, trong chương trình Vật lí có nhiều bài học liên quan đến thuốc lá, chẳng hạn như nội dung về thuyết động học phân tử chất khí. Từ lý thuyết, giáo viên liên hệ các tình huống thực tế để tạo câu hỏi cho học sinh thảo luận: “Tại sao dù đứng ở xa người hút thuốc, chúng ta vẫn thấy cay mắt hoặc ngửi thấy mùi hắc khó chịu?”, “Giải thích tại sao các hạt độc hại trong khói thuốc lại có thể lan đến mọi ngóc ngách trong phòng?”.
Hay khi dạy về hiện tượng phóng xạ, cô Diệp tận dụng hình ảnh chụp X-quang của phổi thông thường với hình ảnh chụp X-quang của phổi của người hút thuốc lá lâu năm để học sinh quan sát, đối chiếu.
Nhờ tư liệu trực quan, cô Lê Huyền Diệp khẳng định thuốc lá hủy hoại sức khỏe người dùng; đồng thời gợi mở ra vấn đề mới mà nhiều em chưa hề biết tới: trong khói thuốc lá có lượng nhỏ chất phóng xạ Polonium – 210, loại chất được cơ thể hấp thụ, tích lũy và nằm lại trong phổi rất lâu dài.
“Hút thuốc lá không chỉ là nạp hóa chất, mà là đang đặt một ‘nhà máy phóng xạ’ mini vào trong phổi”, cô Lê Huyền Diệp nhấn mạnh với học sinh.
Chứng kiến học trò tự rút ra thông điệp “Nói không với thuốc lá để bảo vệ bầu không khí chung”, không những vậy nhiều em ngày càng gắn bó và yêu thích môn học vì nội dung hấp dẫn, sát thực tiễn, cô Lê Huyền Diệp lại có thêm động lực giảng dạy.
“Thông qua quá trình thảo luận, trả lời câu hỏi, học sinh được ôn luyện lại kiến thức, hiểu được gốc rễ lý thuyết thay vì chỉ tiếp cận bề nổi nên sẽ nhớ lâu hơn, có khả năng vận dụng kiến thức tốt hơn.
Quan trọng nhất là phương pháp giảng dạy gắn với thực tiễn giúp học sinh hình thành lối sống lành mạnh, có trách nhiệm và biết cách bảo vệ ranh giới cá nhân trước các tệ nạn hút thuốc lá”, cô Lê Huyền Diệp chia sẻ thêm.
