Ngày 10/7, ông Trần Văn Hiến, Chủ tịch UBND xã Văn Hiến (Nghệ An) cho biết, địa phương đang xin ý kiến cộng đồng và các cơ quan chuyên môn về phương án kiến trúc, kiểu dáng và kích thước của công trình Bia chứng tích cống Hiệp Hòa.
Đây là bước quan trọng để hoàn thiện báo cáo kỹ thuật trước khi tổ chức đấu thầu, nhằm sớm đưa dự án vào khởi công.
Cống Hiệp Hòa được xây dựng từ năm 1934, nằm trên hệ thống nông giang dẫn nước từ sông Lam tưới tiêu cho các huyện cũ: Đô Lương, Diễn Châu, Yên Thành, Quỳnh Lưu (Nghệ An).
Cuối năm 1977, tỉnh Nghệ Tĩnh (cũ) nạo vét, sửa chữa sông Đào và mở rộng khai thông cống Hiệp Hòa do bom Mỹ đánh phá hư hỏng nặng, dòng chảy bị thu hẹp.
Để kịp có nước tưới cho vụ chiêm xuân, tỉnh Nghệ Tĩnh huy động 21.000 lượt dân công, thanh niên xung phong cùng với sự hỗ trợ của bộ đội Quân khu 4.
Tuy nhiên, khi công trình gần hoàn thành thì trưa 3/1/1978, một tiếng nổ lớn vang lên trên công trường thủy lợi cống Hiệp Hòa, vùi lấp nhiều đoàn viên, thanh niên.
Khối đất đá khổng lồ vùi lấp, khiến 98 người chết, 132 người bị thương.
Những năm qua, thân nhân và đồng đội của những thanh niên xung phong hi sinh đều mong muốn cơ quan chức năng xây dựng bia chỉ dẫn để các thế hệ tưởng nhớ, tri ân những người ngã xuống khi sửa chữa công trình thủy lợi này.
Tháng 8/2024, UBND tỉnh Nghệ An ban hành quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư dự án xây dựng Bia chứng tích cống Hiệp Hòa. Dự án có tổng mức đầu tư 5 tỷ đồng với các hạng mục: Bia chứng tích, bến thả hoa đăng và bậc thang lên xuống cùng các hạng mục hạ tầng kỹ thuật và phụ trợ...
Điểm nhấn tâm điểm của không gian tưởng niệm là tấm bia chứng tích gồm 13 khối hình vòng cung dày 0,6m, được thiết kế giật cấp cao dần với hai gam màu chủ đạo là xám và xanh. Bao quanh khuôn viên là 98 cây xanh, tượng trưng cho 98 sinh mệnh vĩnh viễn nằm lại nơi đây.
Ý nghĩa hình tượng lấy hình ảnh từ những dòng nước mềm mại nhưng cuộn trào, gợi nhớ đến công trình thủy lợi Hiệp Hòa. Những đường cong khép lại như vòng tay dịu dàng của mẹ ôm lấy 98 người con mãi mãi đi xa giữa tuổi thanh xuân.
Theo ông Hiến, việc xây dựng Bia chứng tích chính là cách thế hệ hôm nay tôn vinh những người đi trước đổ máu xương khi thi công cống Hiệp Hòa. Khi hoàn thành, đây sẽ là "địa chỉ đỏ" mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc cho các thế hệ trẻ mai sau.
