Bị phản ánh 'lấy ý tưởng' câu hỏi thi quốc tế, Đại học Quốc gia TPHCM lên tiếng

Chiều 29/5, Đại học Quốc gia TPHCM phát đi thông báo chính thức liên quan đến phản ánh cho rằng một số câu hỏi trong đề thi đánh giá năng lực đợt 2 có nét tương đồng với câu hỏi của các kỳ thi quốc tế.

Động thái này diễn ra sau kỳ thi đánh giá năng lực đợt 2 (V-ACT) do Đại học Quốc gia TPHCM tổ chức ngày 24/5, với sự tham gia của hơn 170.000 thí sinh.

Dù đề thi V-ACT đợt 2 không được công bố chính thức sau kỳ thi, nhưng nhiều thí sinh cho biết theo ghi nhớ của mình, một số câu hỏi - đặc biệt ở phần Logic - có điểm tương đồng với đề tham khảo của các kỳ thi quốc tế.

Trên nhiều diễn đàn học tập ở các mạng xã hội, không ít ý kiến bày tỏ băn khoăn về khả năng một số trung tâm luyện thi đã tiếp cận và khai thác các dạng câu hỏi này trong quá trình ôn luyện.

Quy trình xây dựng ngân hàng câu hỏi nhiều tầng kiểm soát

Theo thông cáo của Đại học Quốc gia TPHCM, ngân hàng câu hỏi kỳ thi V-ACT được xây dựng theo quy trình khoa học, chặt chẽ với nhiều tầng kiểm soát nhằm bảo đảm chất lượng, tính khách quan và độ tin cậy của đề thi.

Đội ngũ tham gia biên soạn gồm các nhà khoa học, giảng viên, giáo viên và chuyên gia trong lĩnh vực đo lường, đánh giá giáo dục có trình độ chuyên môn cao và giàu kinh nghiệm thực tiễn.

Mỗi câu hỏi trước khi được đưa vào ngân hàng đều trải qua các bước: biên soạn; phản biện chuyên môn; thẩm định độc lập; thử nghiệm trên mẫu thí sinh; phân tích các tham số đo lường; rà soát, điều chỉnh và nghiệm thu theo quy định trước khi chính thức sử dụng.

Theo Đại học Quốc gia TPHCM, quy trình này nhằm bảo đảm các câu hỏi đáp ứng yêu cầu về độ khó, độ phân biệt, tính giá trị và độ tin cậy theo các nguyên tắc, chuẩn mực của đo lường và đánh giá giáo dục hiện đại.

Trong quá trình xây dựng ngân hàng câu hỏi, các chuyên gia đồng thời nghiên cứu, tham khảo có chọn lọc các mô hình, phương pháp và dạng thức đánh giá của các tổ chức khảo thí uy tín trong và ngoài nước.

Đại học này cho rằng đây là thông lệ chuyên môn phổ biến nhằm cập nhật xu hướng đánh giá hiện đại, nâng cao chất lượng và khả năng đánh giá tư duy của bài thi.

Việc tham khảo kinh nghiệm từ các tổ chức khảo thí quốc tế như ETS (Hoa Kỳ), Cambridge Assessment hay các nghiên cứu của OECD/PISA được thực hiện trên cơ sở tiếp cận phương pháp xây dựng câu hỏi, cấu trúc đánh giá và mô hình đo lường năng lực, chứ không sao chép hoặc sử dụng trực tiếp câu hỏi của các bài thi này.

Khẳng định không sao chép câu hỏi quốc tế

Đại học Quốc gia TPHCM cho biết phần thi Logic là một trong những hợp phần quan trọng của V-ACT, nhằm đánh giá năng lực tư duy và khả năng suy luận của thí sinh.

Khác với các nội dung kiểm tra kiến thức ghi nhớ, phần thi này tập trung đánh giá các năng lực tư duy bậc cao như lập luận logic; nhận diện quy luật và mối quan hệ; phân tích điều kiện, dữ kiện và ràng buộc; khả năng suy luận và đưa ra kết luận trong các tình huống thông tin đa chiều.

Các câu hỏi Logic được thiết kế với nhiều dạng thức và ngữ cảnh khác nhau nhằm đánh giá toàn diện năng lực tư duy của thí sinh.

Trên thế giới, nhiều kỳ thi chuẩn hóa và tuyển sinh quốc tế như LSAT, GMAT, GRE hay SAT cũng sử dụng các dạng câu hỏi đánh giá tư duy logic, suy luận và phân tích như một thành phần quan trọng trong cấu trúc bài thi.

Theo Đại học Quốc gia TPHCM, về bản chất chuyên môn, các bài toán logic trong các kỳ thi đánh giá năng lực thường được xây dựng dựa trên một số mô hình suy luận phổ biến như sắp xếp thứ tự; phân nhóm theo điều kiện; kết hợp sắp xếp và phân nhóm; suy luận điều kiện hoặc phân tích lập luận.

"Vì cùng hướng đến đánh giá các năng lực tư duy cốt lõi, các câu hỏi thuộc cùng nhóm dạng thức có thể có những điểm tương đồng nhất định về cấu trúc logic hoặc cách tiếp cận vấn đề. Đây là đặc điểm phổ biến trong lĩnh vực khảo thí và đánh giá năng lực, không đồng nghĩa với việc các câu hỏi được sao chép hoặc dịch trực tiếp từ nhau", thông cáo nêu.

Trong quá trình xây dựng câu hỏi phần Logic, các chuyên gia của Đại học Quốc gia TPHCM nghiên cứu và tham khảo các phương pháp xây dựng dạng thức câu hỏi đang được sử dụng trong lĩnh vực khảo thí quốc tế, từ đó phát triển thành các câu hỏi phù hợp với mục tiêu đánh giá, bối cảnh giáo dục và đặc điểm văn hóa của Việt Nam.

Trên cơ sở các ý kiến phản ánh của thí sinh và dư luận xã hội, Đại học Quốc gia TPHCM cho biết đã tiến hành rà soát, thẩm định và đánh giá các câu hỏi phần Logic trong đề thi đợt 2 năm 2026.

Kết quả rà soát cho thấy các câu hỏi phần Logic trong đề thi bảo đảm tính chính xác về mặt khoa học, được diễn đạt rõ ràng, cung cấp đầy đủ dữ kiện cần thiết và đáp ứng mục tiêu đánh giá năng lực tư duy logic của thí sinh.

Ngoài ra, đơn vị khẳng định các câu hỏi có sự khác biệt về ngữ cảnh, dữ kiện, nhân vật, hệ thống điều kiện, cách đặt vấn đề và phương án trả lời so với các câu hỏi của các kỳ thi quốc tế được đối sánh.

Một số câu hỏi có điểm tương đồng về dạng thức suy luận hoặc mô hình logic với các câu hỏi trong các bài thi đánh giá năng lực quốc tế. Tuy nhiên, theo hội đồng rà soát, sự tương đồng về dạng thức logic không phải căn cứ để kết luận một câu hỏi được dịch hoặc sao chép trực tiếp từ bài thi khác.

Trong nhiều kỳ thi chuẩn hóa quốc tế, các câu hỏi cùng dạng logic có thể có cấu trúc suy luận tương tự nhưng khác nhau về ngữ cảnh, dữ kiện và cách triển khai nội dung.

Trên cơ sở kết quả rà soát và hồ sơ chuyên môn, Đại học Quốc gia TPHCM cho biết chưa ghi nhận căn cứ cho thấy các câu hỏi phần Logic trong đề thi đợt 2 năm 2026 là bản dịch nguyên dạng hoặc sao chép trực tiếp từ các bài thi nước ngoài.

Đồng thời, Đại học Quốc gia TPHCM cũng khẳng định chưa phát hiện bất kỳ dấu hiệu hay căn cứ nào cho thấy ngân hàng câu hỏi hoặc đề thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026 bị lộ lọt, truy cập trái phép hoặc sử dụng không đúng quy định.

Theo Đại học Quốc gia TPHCM, các quy trình quản lý ngân hàng câu hỏi và bảo mật đề thi được thực hiện nghiêm ngặt ở tất cả các khâu nhằm bảo đảm tính công bằng và khách quan của kỳ thi.