Trong một nghiên cứu đăng trên Journal of Vertebrate Paleontology, nhóm khoa học đã khai quật 3 ổ trứng tại thành phố Presidente Prudente, Brazil, với tổng cộng 83 quả cùng nhiều mảnh vỏ rời.
Đáng chú ý, một ổ chứa tới 47 quả, được xác định là ổ trứng cá sấu cổ lớn nhất từng được tìm thấy trong kỷ Mesozoic. Đây là phát hiện đặc biệt trong khu vực Bauru Group, vốn nổi tiếng với hóa thạch rùa, cá sấu cổ và khủng long.
Các ổ trứng này được Tiến sĩ William Nava phát hiện lần đầu năm 2004, nhưng phải đến giai đoạn khai quật từ năm 2021 đến 2023, giá trị khoa học mới được làm rõ.
Ba ổ trứng lần lượt có 21, 47 và 15 quả. Trứng có hình ellipsoid, đầu tù, vỏ mỏng với cấu trúc hình thang, đặc trưng của crocodyliforms (một nhóm động vật bò sát cổ đại thuộc nhánh Archosauria). Dù chưa xác định chính xác loài, các nhà nghiên cứu tin rằng chúng thuộc nhóm Notosuchia, phổ biến trong Bauru Group.
Độ dày và kích thước vỏ cho thấy chúng được sinh ra trong môi trường ẩm ướt, nhiều nước, khác biệt với các loài cùng nhóm ở môi trường khô hơn. Điều này gợi ý mẹ của chúng có thể là loài peirosaurid crocodyliform bán thủy sinh.
Phát hiện này mang ý nghĩa lớn về tiến hóa. Trước đây, phần lớn hóa thạch ổ trứng chỉ có từ 2 đến 5 quả, trong khi cá sấu hiện đại có thể đẻ từ 10 đến 80 quả. Sự khác biệt phản ánh sự thích nghi theo từng loài, có thể là hiện tượng làm tổ tập thể hoặc nhiều lần làm tổ tại cùng một khu vực.
Tiến sĩ Paixão cho biết: “Cách sắp xếp không gian của các ổ gợi ý đây là khu vực làm tổ tập thể của crocodylomorph, thậm chí có thể là nơi nhiều loài cùng tương tác”.
Các nhà nghiên cứu cũng đặt giả thuyết rằng một số ổ trứng có thể thuộc về khủng long theropod. Đây sẽ là hướng nghiên cứu tiếp theo nhằm làm rõ hơn về chiến lược sinh sản, hành vi làm tổ và chăm sóc con non trong thời kỳ Mesozoic.
Phát hiện ổ trứng cá sấu cổ lớn nhất thế giới tại Brazil không chỉ bổ sung vào kho tàng hóa thạch phong phú của Bauru Group, mà còn mở ra những hiểu biết mới về sự tiến hóa và tập tính sinh sản của crocodyliforms trong môi trường ẩm ướt.
Nghiên cứu này được kỳ vọng sẽ giúp giải mã thêm nhiều bí ẩn về mối liên hệ giữa cá sấu cổ và khủng long.
