Cụ thể, một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí The Lancet cho thấy những người béo phì có nguy cơ cao hơn nhiều mắc các bệnh truyền nhiễm, có thể dẫn đến bệnh nặng hoặc thậm chí tử vong.
Mối liên hệ giữa béo phì và nguy cơ tử vong
Nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ hơn 540.000 người trưởng thành ở Phần Lan và Vương quốc Anh, kết quả cho thấy những người béo phì có nguy cơ nhập viện hoặc tử vong do nhiễm trùng cao hơn 70% so với những người có cân nặng khỏe mạnh.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng béo phì liên quan đến khoảng 1 trong 10 ca tử vong do nhiễm trùng trên toàn thế giới, theo dữ liệu năm 2023.
Béo phì là tình trạng thừa chất béo trong cơ thể, thường được đo bằng chỉ số khối cơ thể (BMI). Một người được coi là béo phì nếu BMI của họ từ 30 kg/m² trở lên.
Những người béo phì gặp nhiều rủi ro hơn trong đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, có rất ít thông tin về các rủi ro do các bệnh truyền nhiễm khác gây ra.
Các nhà nghiên cứu đã ghi lại chỉ số khối cơ thể (BMI) của người tham gia vào đầu nghiên cứu. Họ theo dõi sức khỏe của người tham gia trong trung bình 14 năm. Mỗi năm, họ theo dõi các lần nhập viện và tử vong do các bệnh truyền nhiễm, tạo ra dữ liệu chi tiết để phân tích.
Cùng với cúm và viêm phổi, các nhiễm trùng đường tiêu hóa và đường tiết niệu cũng làm tăng các rủi ro liên quan đến béo phì. Tuy nhiên, các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như HIV và lao không cho thấy cùng mức tăng rủi ro. Sự khác biệt về tỷ lệ nhập viện là những người béo phì có 1,8% khả năng phải nhập viện mỗi năm, so với chỉ 1,1% đối với những người có cân nặng khỏe mạnh.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy, béo phì có thể liên quan đến khoảng 0,6 triệu trong tổng số 5,4 triệu ca tử vong do các bệnh truyền nhiễm trên toàn thế giới vào năm 2023. Điều này có nghĩa là khoảng 10,8%, hay một trong mười ca tử vong, có thể liên quan đến béo phì.
Lý do béo phì làm tăng nguy cơ nhiễm trùng
Béo phì gây hại cho hệ miễn dịch. Và vấn đề không chỉ là có thêm cân nặng. Mô mỡ giải phóng các chất kích hoạt viêm thấp cấp, khiến cơ thể luôn ở trạng thái viêm. Theo thời gian, tình trạng viêm kéo dài này có thể làm suy yếu phản ứng miễn dịch, khiến cơ thể khó chống lại các nhiễm trùng hơn.
Béo phì thường dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác, chẳng hạn như tiểu đường tuýp 2, cao huyết áp, và bệnh tim. Mỗi tình trạng này làm suy yếu hệ miễn dịch, tăng nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng.
Hiện tại, chúng ta đang đối mặt với một xu hướng đáng lo ngại khi chế độ ăn uống và lối sống thay đổi nhanh chóng. Một vấn đề đáng quan ngại khác là “béo phì ẩn”, nghĩa là một số người trông có vẻ cân nặng bình thường nhưng lại có nhiều mỡ quanh bụng và có thể đối mặt với các rủi ro về sức khỏe. Điều này gợi ý rằng chúng ta có thể đang đánh giá thấp các rủi ro về sức khỏe nếu chỉ dựa vào cân nặng hoặc ngoại hình của một người để đánh giá béo phì.
Mẹo ăn uống phòng ngừa béo phì
Hạn chế năng lượng gián đoạn (IER) là giải pháp được nhiều chuyên gia sức khỏe khuyến nghị.
IER là việc nhịn ăn hoặc tiêu thụ năng lượng cực thấp trong một khoảng thời gian nhất định, cũng là phương pháp giảm cân bằng cách "nhịn ăn nhẹ" đang rất thịnh hành hiện nay.
Vào những ngày không nhịn ăn, ăn uống bình thường, còn vào ngày nhịn ăn, lượng năng lượng cung cấp thường chỉ từ 0~25% nhu cầu bình thường. Nói cách khác, vào những ngày không nhịn ăn không cần phải ăn kiêng nghiêm ngặt, còn ngày nhịn ăn nên đảm bảo chỉ nạp từ 0%~20% năng lượng so với bình thường (nữ giới khoảng 500 kcal/ngày, nam giới khoảng 600 kcal/ngày).
Trong thời gian nhịn ăn nhẹ, lượng năng lượng nạp vào thấp, vì vậy cần chú trọng hơn đến việc lựa chọn thực phẩm, ưu tiên protein chất lượng cao và thực phẩm giàu chất xơ, chẳng hạn như cá trắng hấp, thịt gà bỏ da và tôm. Chỉ khi tuân theo nguyên tắc cân bằng dinh dưỡng thì mới có thể duy trì được cân nặng khỏe mạnh.
Nghiên cứu cho thấy, chế độ ăn IER có thể giảm cân, cải thiện tình trạng kháng insulin, làm chậm quá trình lão hóa, cải thiện môi trường vi sinh đường ruột, và giảm nguy cơ mắc các khối u.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với "nhịn ăn nhẹ". Phụ nữ mang thai và sau sinh, người gầy yếu, suy dinh dưỡng, người mắc bệnh mạn tính, cũng như những người có bệnh dạ dày nghiêm trọng không nên tự ý áp dụng phương pháp "nhịn ăn nhẹ".
