Bà mẹ Lái Thiêu đi vào tiểu thuyết

Người phụ nữ Việt Nam đã trải qua những gì trong chiến tranh? Câu hỏi ấy dường như không cần nhiều suy nghĩ. Đó là nỗi đau mất mát khôn nguôi – hình ảnh người mẹ già khô héo ngồi bên mộ con liệt sĩ giữa nghĩa trang; là dáng hình những người phụ nữ anh hùng trong chiến đấu và lao động sản xuất. Ký ức văn hóa dân tộc Việt Nam, dù thời gian đã lùi xa, vẫn không thể tách rời ký ức chiến tranh.

Lái Thiêu (Bình Dương cũ, nay thuộc TPHCM) là vùng đất mang trong mình hai dấu ấn đặc biệt: Miền cây trái trù phú, nức tiếng miệt vườn, đồng thời cũng là chiến địa ác liệt của “miền Đông gian lao mà anh dũng” trong những năm tháng kháng chiến.

Từ mảnh đất ấy bước ra một người phụ nữ bình dị mà phi thường - Sáu Ngẫu. Thuở thiếu thời, bà là cô gái tần tảo trồng trọt, buôn bán trái cây ngoài chợ.

Bà nên duyên với người trai quê Hà Tĩnh, cán bộ cách mạng, nhà báo Đinh Quang Kỳ, người sau này đã anh dũng hi sinh dưới tay kẻ thù. Tiếp bước chồng, bà Sáu Ngẫu hoạt động nội thành Sài Gòn, tham gia hầu hết các chặng đường của cuộc kháng chiến, để rồi trở thành một bà má anh hùng.

Lịch sử Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B hẳn đã phải viết khác đi nếu không có má Sáu Ngẫu. Trong chiến dịch lịch sử tháng 4/1975, khi Trung đoàn tiến quân vào Nam, thọc sâu hướng Bắc Sài Gòn nhưng chưa nắm rõ địa hình, chính má đã trao lại tấm bản đồ đô thành Sài Gòn cũ – kỷ vật của người chồng liệt sĩ.

Nhờ tấm bản đồ cùng những thông tin quan trọng má cung cấp, Trung đoàn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong chiến dịch tiến công vào Sài Gòn.

Biết bao câu chuyện kỳ lạ của chiến tranh Việt Nam đã trở thành lịch sử. Giờ đây, người mẹ anh hùng ấy được tôn vinh như một tượng đài – má Sáu Ngẫu, “bà má tham mưu của Trung đoàn”, với công trình tượng đài vừa được khánh thành tại Bình Dương, quê hương miệt vườn Lái Thiêu trù phú.

Cuộc đời đặc biệt ấy đã được tái hiện trong tiểu thuyết Người mẹ Lái Thiêu của Nhà văn - Đại tá Nguyễn Minh Ngọc, do Nhà xuất bản Công An Nhân Dân ấn hành đầu tháng 3/2026.

Nguyễn Minh Ngọc từng ghi dấu ấn với bộ phim truyền hình nhiều tập Cao hơn bầu trời về không quân Việt Nam trong chiến tranh. Ông cũng chuyển tải nhiều chân dung có thật vào văn học qua các tác phẩm như Những bông hoa đất thép, Địa đạo Củ Chi, Cho mùa xuân ở lại, Miền cỏ tranh…

Vốn sống dày dặn về chiến tranh, tình yêu con người cùng bút lực sung sức đã làm nên tên tuổi của một cây bút chuyên khắc họa những chân dung giàu chất sống, dữ dội mà nhân văn.

"Bà mẹ Lái Thiêu" góp thêm một câu chuyện đẹp vào ký ức văn hóa Việt Nam về chiến tranh. Nhà văn Ma Văn Kháng khi vừa nhận sách đã nhắn gửi: "Úi! Sách trông thoáng đã thấy mê rồi. Ui đẹp quá. Vừa lướt qua chút đã thấy tác phẩm đáng cảm phục, quý mến rồi. Anh em mình trời cho chút ham mê thì cứ vững lòng đi đến cuối đời thôi, Ngọc nhỉ…".

Đó là câu chuyện về một mối tình, một gia đình, về hành trình từ cô gái miệt vườn trở thành bà má anh hùng; về cuộc chiến trên vùng đất cây trái Lái Thiêu nổi tiếng.

Tiểu thuyết đan cài quá khứ và hiện tại qua chuỗi sự kiện nối tiếp, làm nhân vật hiện lên sáng rõ, tạo thêm một sắc thái mới mẻ cho dòng văn học viết về chiến tranh.