Tiên phong đổi mới dạy học, bệ phóng cho thành quả giáo dục

Thiết bị dạy học – điểm khởi đầu của đổi mới thực chất

Trong bối cảnh Chương trình GDPT 2018 được triển khai đồng bộ, đổi mới phương pháp dạy học không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc đối với mỗi nhà trường. Với các cơ sở giáo dục vùng nông thôn, bài toán này càng nhiều thách thức khi điều kiện cơ sở vật chất, xuất phát điểm học sinh còn không ít hạn chế. Tuy nhiên, tại Trường THCS Nguyễn Tất Thành (xã Quảng Phú, huyện Cư M’gar cũ, tỉnh Đắk Lắk), đổi mới đã được khởi động từ những việc rất cụ thể: khai thác hiệu quả thiết bị dạy học.

Chia sẻ với Báo GD&TĐ, ThS Phan Hữu Xá, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, đơn vị xác định rõ, thiết bị dạy học không chỉ là phương tiện minh họa cho bài giảng mà là “chìa khóa” để tổ chức hoạt động học tập tích cực, phát triển năng lực học sinh. Những năm gần đây, với sự quan tâm của các cấp và định hướng quyết liệt của Ban Giám hiệu, hệ thống cơ sở vật chất được đầu tư đồng bộ. Trường có phòng thiết bị, phòng thí nghiệm cho các môn Khoa học tự nhiên; phòng Tin học, Công nghệ, Nghệ thuật; phòng đa chức năng và nhà đa năng phục vụ dạy học, trải nghiệm.

Điểm đáng ghi nhận là thiết bị không bị “đắp chiếu”. Phòng thiết bị mở cửa cả ngày, giáo viên chủ động mượn – trả, sử dụng linh hoạt. Thiết bị được phân loại, sắp xếp khoa học, kiểm kê định kỳ. Viên chức thiết bị được tạo điều kiện làm việc, phối hợp chặt chẽ với giáo viên bộ môn, giúp thiết bị được sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, đúng mục tiêu bài học. Bên cạnh đó, nhà trường khuyến khích kết hợp thiết bị truyền thống với thiết bị hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin để minh họa những nội dung khó, trừu tượng hoặc các mô hình cồng kềnh, dễ hư hỏng.

STEM và nghiên cứu khoa học đi lên từ bài học hằng ngày

Từ nền tảng thiết bị được khai thác hiệu quả, đổi mới nội dung dạy học ở Trường THCS Nguyễn Tất Thành từng bước đi vào chiều sâu, đặc biệt ở giáo dục STEM và nghiên cứu khoa học. STEM không được triển khai theo phong trào, mà gắn chặt với bài học hằng ngày và điều kiện thực tiễn của nhà trường.

Trong các tiết học, giáo viên tăng cường tổ chức hoạt động nhóm, thảo luận, thực hành, trải nghiệm. Kỹ thuật “phòng tranh” được vận dụng, biến lớp học thành không gian trưng bày sản phẩm học tập, nơi học sinh quan sát, phản biện và hoàn thiện ý tưởng. Ở phòng Tin học, học sinh được hướng dẫn sử dụng sơ đồ tư duy, phần mềm học tập để hệ thống hóa kiến thức, rèn luyện tư duy logic. Nhà đa năng trở thành không gian tổ chức hoạt động STEM, trải nghiệm sáng tạo, hội thao, giúp học sinh “học bằng làm”, “học qua trải nghiệm”.

Song song với đó, phong trào nghiên cứu khoa học kỹ thuật được nhà trường chú trọng bồi đắp. Các đề tài, sản phẩm nghiên cứu của học sinh xuất phát từ chính bài học trên lớp, từ những vấn đề gần gũi với đời sống địa phương. Giáo viên đóng vai trò định hướng, khơi gợi, đồng hành cùng học sinh trong suốt quá trình hình thành ý tưởng, triển khai và hoàn thiện sản phẩm. Qua đó, học sinh hình thành năng lực tự học, làm việc nhóm, trình bày và bảo vệ kết quả nghiên cứu – những năng lực cốt lõi mà Chương trình GDPT 2018 hướng tới.

Thành tích học sinh là thước đo hiệu quả đổi mới

Hiệu quả của đổi mới không chỉ thể hiện trong không khí lớp học, mà được kiểm chứng bằng thành tích cụ thể của học sinh. Nhiều năm qua, Trường THCS Nguyễn Tất Thành được đánh giá là trường chất lượng cao của địa phương, là một trong những nguồn cung học sinh ổn định, tin cậy cho Trường THPT Chuyên Nguyễn Du.

Cùng với kết quả nổi bật tại các kỳ thi học sinh giỏi các cấp, mỗi năm nhà trường có hàng chục học sinh trúng tuyển vào Trường THPT Chuyên Nguyễn Du, khẳng định chất lượng giáo dục mũi nhọn được xây dựng bài bản, bền vững. Đây không chỉ là niềm tự hào của thầy và trò, mà còn là uy tín bảo chứng cho chất lượng giáo dục của một đơn vị luôn kiên trì theo đuổi con đường đổi mới thực chất.

Riêng năm học 2024–2025, thành tích của nhà trường tiếp tục ghi dấu ấn với nhiều giải cao ở các sân chơi trí tuệ: học sinh giỏi các môn văn hóa, khoa học kỹ thuật, STEM, sáng tạo thanh thiếu niên, Tin học trẻ, Violympic, IOE, đấu trường toán học… Không ít học sinh đạt giải vượt cấp, thi vượt lớp, cho thấy sự phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu sớm, đúng hướng của nhà trường.

Đằng sau những con số ấn tượng ấy là sự tâm huyết của đội ngũ giáo viên. Công tác tuyển chọn, bồi dưỡng học sinh giỏi được triển khai bài bản từ lớp 6 đến lớp 9, với lộ trình rõ ràng, phù hợp sở trường từng em. Nhiều thầy cô dành thời gian ngoài giờ, trong hè, thậm chí ngày nghỉ để ôn luyện cho học sinh. Việc ứng dụng các nền tảng dạy học trực tuyến giúp quá trình bồi dưỡng diễn ra liên tục, không bị gián đoạn. Cùng với đó, nhà trường kịp thời khen thưởng, vinh danh giáo viên và học sinh đạt thành tích, tạo động lực để phong trào thi đua lan tỏa bền vững.

Từ một ngôi trường THCS vùng nông thôn, Trường THCS Nguyễn Tất Thành đang cho thấy một hướng đi đáng suy ngẫm: đổi mới bắt đầu từ lớp học, từ cách sử dụng thiết bị dạy học, từ việc trao cơ hội cho học sinh trải nghiệm, sáng tạo. Thành quả giáo dục hôm nay chính là kết tinh của một quá trình kiên trì, bài bản và thực chất – nền tảng để nhà trường tiếp tục giữ vững vị thế trường chất lượng cao, đóng góp nguồn học sinh chất lượng cho bậc học trên và cho ngành giáo dục địa phương.