KỲ 3: Bồi dưỡng đội ngũ, nâng cao năng lực quản trị nhà trường

Phát huy vai trò người đứng đầu

Trước yêu cầu đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế, phát triển đội ngũ không chỉ là trách nhiệm của mỗi giáo viên mà còn đòi hỏi năng lực tổ chức, điều hành và dẫn dắt của cán bộ quản lý nhà trường.

Ông Nguyễn Xuân Đắc, Hiệu trưởng Trường THCS Hoàng Hoa Thám (phường Tân Bình, TPHCM) cho biết, phát triển đội ngũ là nhiệm vụ thường xuyên, cần gắn với yêu cầu thực tiễn và định hướng phát triển của đơn vị. Hiện 100% giáo viên của trường đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn theo quy định. Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế, mỗi giáo viên vẫn cần chủ động học tập, bồi dưỡng để nâng cao năng lực nghề nghiệp.

Theo ông Đắc, nhà trường chú trọng phát huy vai trò của các tổ chuyên môn, trong đó tổ trưởng, tổ phó là lực lượng nòng cốt. Thông qua sinh hoạt tổ, trao đổi kinh nghiệm, xây dựng bài giảng, dự giờ và nghiên cứu bài học, giáo viên có điều kiện học hỏi lẫn nhau, chia sẻ cách làm hiệu quả và tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh các chương trình tập huấn của Sở GD&ĐT TPHCM, Ban Giám hiệu Trường THCS Hoàng Hoa Thám khuyến khích giáo viên chủ động tự học, nghiên cứu và tham gia các khóa bồi dưỡng theo nhu cầu. “Nhà trường cũng mong muốn được hỗ trợ kinh phí để giáo viên tham gia những khóa học chuyên sâu. Đối với các chương trình xuất phát từ nhu cầu cá nhân, giáo viên có thể chủ động đầu tư cho việc học tập”, ông Đắc bày tỏ.

Cũng theo ông Đắc, cùng với phát triển đội ngũ, Trường THCS Hoàng Hoa Thám chú trọng đổi mới quản trị theo hướng đề cao tính chủ động và trách nhiệm của từng cá nhân. Với quy mô 61 lớp, hơn 2.600 học sinh, Ban giám hiệu không thể trực tiếp theo sát mọi hoạt động của từng giáo viên. Do đó, mỗi thành viên cần nâng cao ý thức tự giác, chủ động thực hiện nhiệm vụ được giao, thay vì chỉ chờ đợi sự chỉ đạo, kiểm tra từ lãnh đạo nhà trường.

Tinh thần chủ động này cũng được thể hiện trong quá trình chuyển đổi số. Nhà trường từng bước ứng dụng các nền tảng phục vụ dạy học và quản lý, đồng thời khuyến khích giáo viên linh hoạt sử dụng thiết bị, công nghệ phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất. Ở những lớp học chưa được trang bị đầy đủ máy tính, giáo viên có thể chủ động sử dụng thiết bị cá nhân để hỗ trợ giảng dạy.

Theo ông Đắc, đổi mới quản trị không chỉ là hoàn thiện quy trình, hồ sơ, sổ sách mà quan trọng hơn là xây dựng đội ngũ có tinh thần trách nhiệm và khả năng tự chủ trong thực hiện nhiệm vụ.

Bồi dưỡng từ nhu cầu thực tiễn, khuyến khích học tập suốt đời

Ở góc độ chuyên gia, Ths Bùi Khánh Nguyên, chuyên gia giáo dục độc lập tại TPHCM cho rằng, trước tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) và yêu cầu hội nhập quốc tế, vai trò của giáo viên đang có những thay đổi mạnh mẽ. Giáo viên không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn phải hướng dẫn phương pháp học tập, tổ chức các hoạt động và hình thành năng lực tự học cho học sinh.

AI hiện có thể đảm nhiệm nhiều công việc như cung cấp kiến thức, viết, biên tập, dịch thuật, phản biện... Điều này đòi hỏi giáo viên phải thường xuyên cập nhật xu hướng giáo dục thế giới, đọc tài liệu chuyên ngành bằng ngoại ngữ và ứng dụng công nghệ mới vào giảng dạy.

“Việc học ngày nay không còn có khái niệm ‘xong’ như hoàn thành 12 năm phổ thông hay tốt nghiệp đại học, mà sẽ là học tập liên tục và học tập suốt đời. Do vậy, kỹ năng học tập và khả năng tự học suốt đời phải được trang bị từ khi học sinh còn ở trong trường học”, Ths Bùi Khánh Nguyên nhấn mạnh.

Theo Ths Bùi Khánh Nguyên, Hiệu trưởng cũng cần chủ động tìm hiểu xu hướng giáo dục quốc tế, học hỏi kinh nghiệm quản lý và đổi mới giáo dục từ các quốc gia tiên tiến. Muốn dẫn dắt đội ngũ trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, người đứng đầu cần có năng lực ngoại ngữ và kinh nghiệm làm việc trong môi trường quốc tế.

Từ yêu cầu đó, ông Nguyên đề xuất các nhà trường tổ chức hoạt động bồi dưỡng linh hoạt, phù hợp với trình độ và nhu cầu của từng giáo viên. Trong đó, có thể xây dựng hệ thống học tập trực tuyến với các khóa học được thiết kế theo từng mô-đun, giúp giáo viên chủ động lựa chọn nội dung và tự bồi dưỡng.

“Giáo viên là những người đã trưởng thành, có kinh nghiệm và có khả năng tự học cao. Do vậy, cần sử dụng công nghệ đào tạo để trong thời gian ngắn nhất có thể cập nhật kiến thức cho số lượng giáo viên lớn nhất”, Ths Bùi Khánh Nguyên đề xuất.

Bên cạnh đó, ngành Giáo dục cần xây dựng các lớp học kiểu mẫu, được ghi hình và phân tích như những trường hợp điển hình hoặc thông lệ tốt, tạo nguồn tư liệu để giáo viên tham khảo, vận dụng. Theo Ths Bùi Khánh Nguyên, những phương pháp giảng dạy mới đã được kiểm chứng cần được nhân rộng để hỗ trợ giáo viên đổi mới thực chất.

Không chỉ đặt ra yêu cầu đối với cán bộ quản lý, việc phát triển đội ngũ còn cần khuyến khích mỗi giáo viên chủ động nâng cao năng lực, gắn kiến thức được bồi dưỡng với thực tiễn giảng dạy.

Cô Lê Thị Tuyết, giáo viên Trường Tiểu học Cách mạng tháng Tám (phường Bảy Hiền, TPHCM) cho biết, sau khi tham gia các chương trình tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn và năng lực số do ngành Giáo dục và nhà trường tổ chức, cô chủ động vận dụng kiến thức, kỹ năng được trang bị vào giảng dạy môn Tiếng Anh.

Trong thiết kế bài giảng, cô ứng dụng công nghệ thông tin và AI để xây dựng học liệu số, video, trò chơi tương tác và các tình huống giao tiếp, giúp học sinh nghe, quan sát và thực hành nói trong những ngữ cảnh gần gũi với cuộc sống. Cô cũng khai thác hệ thống quản lý học tập LMS để giao bài, hỗ trợ học sinh ôn luyện và theo dõi kết quả.

Để đáp ứng yêu cầu đổi mới, cô Tuyết xác định tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn và năng lực số là nhiệm vụ thường xuyên. Ngoài các chương trình tập huấn của ngành và nhà trường, cô chủ động nghiên cứu tài liệu, tham gia các khóa học trực tuyến bằng kinh phí cá nhân, tìm hiểu phương pháp dạy học hiện đại và thực hành các công cụ AI phục vụ giảng dạy.

Các công cụ, phương pháp mới đều được cô lựa chọn áp dụng thử nghiệm, đánh giá mức độ tham gia và khả năng tiếp thu của học sinh để điều chỉnh phù hợp. Cô cũng chú trọng kiểm chứng nội dung do AI tạo ra, bảo đảm tính chính xác, an toàn và phù hợp với lứa tuổi.

Không chỉ tự học, cô còn thường xuyên trao đổi, chia sẻ bài giảng điện tử, video, trò chơi tương tác và kinh nghiệm sử dụng AI với đồng nghiệp thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn, dự giờ, thao giảng.

Theo cô Tuyết, chuyển đổi số không phải là thay thế vai trò người thầy bằng công nghệ, mà là sử dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả dạy học, giúp học sinh tích cực, tự tin hơn trong học tập và giao tiếp, từng bước hình thành năng lực cần thiết để hội nhập quốc tế.