Thứ 4, Ngày 7 Tháng 8 năm 2019

Văn học trong thời đại công nghệ 4.0

Hương Lan - 29/06/2020, 13:32 GMT+7 | Trao đổi
Ngày hội đọc tại Trường Tiểu học Thị trấn Hạ Hòa - Phú Thọ. Ngày hội đọc tại Trường Tiểu học Thị trấn Hạ Hòa - Phú Thọ.

Đọc sách online

Khoa học công nghệ phát triển, lượng thông tin vô cùng phong phú được cập nhật từng giây, từng phút trên các trang mạng xã hội đã tác động không nhỏ đến đời sống văn học. Nếu như trước đây, tiếp nhận văn học được thực hiện theo lối truyền thống bằng việc tìm đọc những tác phẩm được đăng, in trên báo, in thành sách. 

Người yêu văn chương phải tìm đến những hiệu sách, thư viện để mua, mượn đọc, nếu cần thì ghi chép lại vào sổ tay cá nhân, thì nay, việc đọc văn khá thuận lợi cho cả người đọc để thưởng thức và đọc để học. Chỉ cần truy cập các kho dữ liệu văn học thì chỉ trong giây lát, tác phẩm văn chương sẽ hiện ra ngay trước mắt mà không tốn công sức đi tìm hay phải bỏ một khoản kinh phí để mua sách.

Nhiều trang báo điện tử có mục dành cho sáng tác văn học. Điều đó đã tạo cơ hội cho tác giả giới thiệu sản phẩm tinh thần của mình một cách nhanh nhất, rộng nhất và nhận được hồi âm nhanh chóng từ độc giả. Từ đó, việc đọc sách online đã dần thay thế cho cách đọc truyền thống. Hơn nữa, nguồn cung cấp các tác phẩm văn học cũng phong phú, đa dạng hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho bạn đọc. Việc tìm mua sách online tại các nhà sách trên mạng cũng khá thuận tiện, nhanh và chất lượng.

Khi thông tin được cập nhật rộng rãi thì việc giới thiệu, quảng bá tác phẩm văn học đến bạn đọc cũng rất nhanh và đi sâu hơn vào đời sống xã hội. Nhờ vậy, đứa con tinh thần của nhà văn sẽ có một môi trường sống mới. Người đọc có thể giới thiệu cho nhau các tác phẩm mới, hay bằng những đường link tới các trang sách điện tử.

Giúp văn học gần hơn với bạn đọc

Đổi mới phương pháp dạy học văn ở nhà trường phổ thông bằng hình thức sân khấu hóa (Trường THPT Số 1 Bảo Yên, Lào Cai). Ảnh: TG

Cứ nghĩ, khoa học công nghệ phát triển, văn chương sẽ khó gần với đời sống hơn nhưng thực tế không phải như vậy. Văn học dường như tiến gần hơn đời sống xã hội, phản ánh chân thực hơi thở, nhịp điệu cuộc sống đương đại. Những năm gần đây, giữa tác phẩm văn học và những vấn đề xã hội dường như đã tìm được những điểm gặp gỡ tuyệt vời. Những câu chuyện có thật trong đời sống được đưa lên các trang mạng đã có sức lan tỏa, lay động trái tim người đọc. 

Chẳng thế mà trước đây, những đề văn nghị luận xã hội chủ yếu là những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ, danh ngôn thì nay dần được thay thế bằng những câu chuyện có thực trong đời sống. Trong nhà trường, khi học văn nghị luận thì dạng văn nghị luận xã hội cùng với tác phẩm văn chương đã và đang đóng vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục đạo đức, nhân cách, kỹ năng sống cho HS. Tính thời sự đã giúp cho văn học tiến gần hơn, đi sâu vào đời sống xã hội để phản ánh một cách chân thực bức tranh cuộc sống vô cùng sinh động và hối hả.

Trong nhà trường phổ thông, việc dạy và học văn đã khác trước. Dưới sự tác động không nhỏ của khoa học công nghệ, các thầy cô giáo đã không ngừng thay đổi phương pháp giảng dạy trên cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin trong giờ học Ngữ văn. Việc sử dụng các phương tiện hỗ trợ như màn chiếu, ti vi, máy chiếu vật thể đã giúp thầy và trò khai thác các kênh hình, tư liệu liên quan đến tác phẩm văn học, giúp cho giờ học trở nên sinh động, lý thú và hấp dẫn. 

Đặc biệt, dạy học tích hợp văn học với các môn khoa học khác đã giúp người học mở rộng địa bàn tri thức, coi đó là cách để hiểu sâu hơn tác phẩm văn học giữa dòng chung của lịch sử xã hội. Những năm gần đây, cùng với ứng dụng công nghệ thông tin trong giờ học văn, thầy và trò còn kết hợp tổ chức sân khấu hóa khi học tác phẩm văn học. Điều đó đã tạo sức hút cho giờ học, đồng thời, góp phần không nhỏ đưa tác phẩm văn học đến gần với sân khấu điện ảnh, xóa đi gianh giới giữa văn học và các loại hình nghệ thuật.

Thay đổi cách dạy và học

Học online, học trực tuyến, học kết nối khi học môn Ngữ văn là một trong những phương pháp học tích cực của HS trong giai đoạn hiện nay. Các em đã khai thác và ứng dụng công nghệ thông tin để học online với thầy cô và bè bạn, khai thác các bài giảng điện tử trên mạng. Đặc biệt, học kết nối trong giờ văn đã tạo sự giao lưu, thân thiện, hòa đồng và tương trợ giữa HS ở vùng miền khác nhau.

Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, sự phát triển của công nghệ đã ít nhiều tác động đến đời sống văn chương, làm cho đời sống văn chương nói chung và văn học nhà trường nói riêng bộc lộ những hạn chế nhất định. Đầu tiên, đó là sự thay đổi văn hóa đọc của độc giả. Do sự lưu trữ, đăng tải tác phẩm văn học trên các trang mạng nên với suy nghĩ, cần lúc nào thì chỉ việc tra trên Google.com là có ngay chứ không cần mất thời gian để đọc sách in. Như thế, việc đọc tác phẩm văn chương sẽ không được như trước, những hình ảnh đẹp về văn hóa đọc trước đây dần bị mai một. 

Đồng thời, nhiều hoạt động văn hóa đang tràn lan trên thị trường mạng thu hút giới trẻ. Điển hình như các trò chơi điện tử đã ảnh hưởng không nhỏ tới văn hóa đọc. Nhiều phương tiện có thể truy cập nhanh và tiện ích như Zalo, Facebook, nhắn tin điện thoại...cùng với những bộ phim hấp dẫn trên mạng khiến việc đọc tác phẩm văn học trở nên lép vế. Sự có sẵn tư liệu, văn mẫu, bài giảng mẫu trên các trang điện tử tuy đã tạo điều kiện thuận lợi cho HS nhưng cũng hạn chế sự sáng tạo, tư duy độc lập của các em khi học, viết văn.

Bước vào thời đại công nghệ 4.0, dòng chảy của văn học tuy vẫn mải miết về phía trước nhưng đã và đang mang một sắc màu mới, sự tiếp nhận, thưởng thức văn chương của độc giả cũng thay đổi. Từ đó, dạy và học văn học trong nhà trường phổ thông cũng có chiều hướng khác trước. Cảm thụ tác phẩm văn chương bằng trái tim, lý trí và tâm hồn mình, hướng đến những giá trị đích thực mà văn học mang lại, tạo sự kết nối vững chắc giữa văn học và cuộc sống. Như thế, đời sống văn chương mới thực sự có sức sống trường tồn trong lòng độc giả và luôn hướng về phía trước.

Ý kiến của bạn

Bạn còn 500/500 ký tự

Xem thêm

Xem thêm