Bản in

Văn hóa

Chủ Nhật, 1/9/2019 07:00

“Tam ca” làng Văn: Viết bằng sự dũng cảm trả giá

Ba tác phẩm đồng loạt được NXB Trẻ ấn hành.Ba tác phẩm đồng loạt được NXB Trẻ ấn hành.

GD&TĐ - Y Ban, Thùy Dương và Võ Thị Xuân Hà đều là những nhà văn - nhà báo, những cây bút nữ tiêu biểu của làng văn chương đương thời. Họ cùng thế hệ, cùng học khóa IV Viết văn Nguyễn Du - cái nôi đã bồi đắp nên nhiều nhà văn, nhà thơ tên tuổi. 

Dám dấn thân, quyết liệt lựa chọn hành trình gian khổ của nghiệp viết và trên chặng đường đời, “tam ca làng văn” luôn thân thiết, gắn bó, chia sẻ cay đắng, ngọt bùi…

Hòa giọng “tam ca”

Ba nữ nhà văn đương đại vừa tái xuất độc giả trong buổi tọa đàm giao lưu ra mắt các tác phẩm mới do NXB Trẻ phát hành: “Có thể có, có thể không”, “Lạc lối” và “Chuyện của những nhân vật có thật trên đời”.

Tuy ba tính cách khác nhau, văn phong và cá tính sáng tạo cũng khác nhau, nhưng ở ba tác phẩm này, độc giả cảm nhận được sợi dây kết nối chung rất mạnh mẽ. Đó là cách khơi gợi, kể chuyện và gọi tên dòng cảm xúc của từng mảnh đời, từng số phận con người bằng ngôn ngữ chắt lọc nhưng đậm chất đời và bắt nguồn từ niềm cảm hứng dào dạt về tình yêu của con người.

“Có thể có có thể không” gồm chín truyện ngắn chứa đựng cả sự bạo liệt lẫn dịu dàng, lôi cuốn bạn đọc bằng những tình tiết ly kỳ đôi khi éo le, nhưng không nặng về cấu tứ văn chương câu khách mà là những nỗi ám ảnh mơ hồ luôn nằm lại khiến người ta day dứt.

Y Ban vẫn phát huy sở trường, sự sắc sảo khi viết về thân phận người phụ nữ vốn chịu nhiều thiệt thòi bởi luôn đeo mang nhiều gánh nặng hủ tục.

Thế nhưng, không phải lúc nào họ cũng được sẻ chia. Chị cũng luôn trăn trở về cuộc sống và các giá trị gia đình bị chao đảo trong xã hội đầy biến động, những chông chênh, những vết hằn ranh giới bị phá vỡ.

Các truyện ngắn tuy khác nhau về mô típ hoặc lối kể nhưng lại có sự liên thông nhờ những dự cảm, giàu sức kết nối tạo thành một tổng thể hài hòa.

Nhà văn Thùy Dương, Y Ban và Võ Thị Xuân Hà.

“Lạc lối” xoay quanh ba nhân vật chính là ba cô bạn học cũ trong vòng xoáy tranh đoạt tình, tiền, quyền lực. Với lối kể khéo léo, tưởng như hơi lạnh lùng nhưng lại tinh nhạy, Thùy Dương lột tả những mưu toan của đấu đá chức quyền, những ma mẹo của thương trường và cả những khúc quanh co, lắt léo của tình người.

Bày ra những ngổn ngang, rạn vỡ của xã hội là cách chị nhắc mỗi người cần biết tự vấn, tự rút ra điều gì cần điều chỉnh, cần thoát ra khỏi sự lạc bước sau cuộc va đập, giẫm đạp lên nhau để chạy đua trong cuộc đời.

“Chuyện của các nhân vật có thật trên đời” không miêu tả một cái “có thật” mà là một ấn tượng về sự “có thật”, “các nhân vật có thật” của Võ Thị Xuân Hà. Họ dở dang đến rồi đi trong bóng chiều nghiêng thấp, võ vàng thương nhớ một quãng đời tưởng đã xa xôi.

Bằng một tiết tấu cảm xúc vừa độ, Võ Thị Xuân Hà dắt người đọc nhìn ra cái phôi pha không thể cưỡng lại của kiếp người lan chuyển từ mẩu chuyện này sang mẩu chuyện khác, từ mảnh đời này sang mảnh đời khác và tâm trí người đọc bị xâm lấn.

Trải lòng cùng nghiệp viết

 

Chương trình tọa đàm giới thiệu những đứa con tinh thần và trí tuệ của ba tác giả có sự tham gia của rất nhiều gương mặt quen thuộc trong làng văn chương như nhà lý luận phê bình Ngô Thảo, các nhà văn, nhà thơ: Nguyễn Quang Thiều, Lê Minh Khuê, Giáng Vân, Di Li, Trần Thị Trường, Dương Thuấn, Anh Thư…

Trong cả tư cách bạn nghề lẫn bạn đọc, họ đánh giá cao sức lao động miệt mài, sự dũng cảm bứt phá, sự uyển chuyển kết hợp thế mạnh giữa chất thông tấn báo chí với cuộc tung hứng, nhào nặn ngôn ngữ văn chương của ba cây bút nữ này.

TS Tôn Phương Lan - Viện Văn học chia sẻ: “Trong nhiều năm qua, tôi không chỉ tìm đọc tác phẩm của các chị mà còn hướng dẫn rất nhiều luận văn, luận án chọn “công trình trí tuệ” hoặc thủ pháp nghệ thuật của các cây bút nữ này làm đề tài.

Những nhà văn nam cầm bút luôn được làm nghề với sự tự do phóng khoáng, thả sức vẫy vùng với cái tôi cá nhân và cái nhìn chào đón của xã hội.

Còn các nhà văn nữ, phải rất dũng cảm và giàu năng lượng mới theo đuổi được nghiệp văn chương. Họ phải gánh vác quá nhiều vai trong cuộc đời, phải vật vã, đánh đổi, thâm nhập thực tế với quá nhiều hy sinh mới chắt lọc được một áng văn chương.

Chúng tôi trân trọng Y Ban, Thùy Dương, Võ Thị Xuân Hà không chỉ bởi các chị đều đặn cho ra đời tác phẩm mới mà còn ở sự mới mẻ, không ngừng gây ngạc nhiên cho bạn đọc ở sự khác lạ, đột phá trong tông giọng vốn quen thuộc của mình”.

Nhà văn Y Ban chia sẻ: “Các nhà văn nữ đều phải trả giá. Cho dù có một chút thành đạt thì chúng tôi cũng đang phải trả giá. Vừa làm vợ, vừa làm mẹ, vừa viết văn, vừa phải kiếm tiền. Cuộc đời quăng quật chúng tôi đến kinh hoàng, thế mà chúng tôi vẫn viết, bởi sự viết đã thành cái nghiệp.

Mỗi lần chúng tôi ra sách là bị quật một đòn đau đớn nhưng nó không quật mình bằng nghèo khổ mà quật vào con cái mình, quật vào gia đình mình, vào những điều mình trân trọng. Thế nên tại sao lại “có thể có”, chúng tôi cứ đi trên ranh giới “có thể có, có thể không”.

Cũng trong niềm đau đáu về nghề viết, nhà văn Thùy Dương bộc bạch: “Trong sáng tác của nhà văn, phần tâm linh là cái không thể thiếu bởi con người luôn luôn trăn trở không biết mình ở đâu, mình sinh ra có nhiệm vụ gì, mình làm gì trên thế gian này?

Và chúng ta vẫn tự hỏi chính mình rằng, những điều mình đã làm có đúng không, có xứng được kỳ vọng người khác gửi vào mình không? Hành trình và đích đến mình trải qua, hướng đến cuối cùng có đúng không?

Con người của bây giờ, trước đây và sau này vẫn thế, sẽ không ngừng trăn trở về những điều to lớn hơn những trải nghiệm hàng ngày. Hiện thực vẫn đầy rẫy những ngổn ngang, bất ổn nhưng vẫn có hy vọng. Tất cả những điều ấy đan xen cùng với nhau làm nên cuộc sống của chúng ta”.

Chia sẻ vì sao trung thành với cách sử dụng bút pháp không gian đa chiều, nhà văn Võ Thị Xuân Hà cho biết: Mỗi truyện ngắn trong tập “Chuyện của các nhân vật có thật trên đời” này chị đều chọn những câu thơ của chính mình làm câu đề từ. Bởi nhiều lúc trong cuộc sống nhà văn bị cạn kiệt năng lượng, để viết tiếp mà không nhàm chán, thì phải dựa vào những câu thơ như thế để lấy lại năng lượng cho chính mình.

“Tôi dùng hình thức diễn đạt ngôn ngữ trữ tình và ẩn trong những câu từ trữ tình ấy để phơi chiếu bi kịch hoặc hiện thực cuộc sống. Bạn đọc không thể đọc nhanh đọc lướt mà phải chậm và ngẫm. Truyện của tôi, nó như những lát cắt mảnh, có thể không chảy máu nhưng lại rất đau và khi vơi cơn đau, chúng ta lại cảm thấy càng muốn sống hơn”.

Sau tất cả, sau những trang viết, Võ Thị Xuân Hà nhận ra: “30 năm theo nghiệp viết, cả ba chúng tôi đều phải trả giá và không phải ai cũng hiểu được điều đó. Nhưng chúng tôi vẫn trăn trở và viết ra những trải nghiệm của cuộc sống bằng ngôn ngữ của mình. Nhà văn phải đứng cao hơn vị trí của mình để sống và viết”.

*  Y Ban sinh năm 1961 tại Nam Định, chị được biết đến với các tác phẩm như “Đàn bà xấu thì không có quà”, “Xuân Từ Chiều”, “Hành trình tờ tiền giả”, “Trò chơi hủy diệt cảm xúc”… và có thời gian dài công tác tại Báo GD&TĐ.

* Thùy Dương sinh năm 1960, từng có thâm niên làm quản lý tại tờ báo Diễn đàn Doanh nghiệp. Chị được dư luận chú ý với các cuốn tiểu thuyết “Ngụ cư”, “Thức giấc”, “Nhân gian”. 

* Võ Thị Xuân Hà sinh năm 1959 tại Huế, nổi tiếng với các tác phẩm như “Bầy hươu nhảy múa”, “Đàn sẻ ri bay ngang rừng”, “Tường thành”,“Chuyện của người con gái hát rong”, “Vĩnh biệt giấc mơ ngọt ngào”.

Duyên Vũ

Tin tiêu điểm