Bản in

Văn hóa

Thứ Tư, 25/9/2019 14:19

Họa sĩ A Sáng: Chạm vào hạnh phúc

Họa sĩ Hoàng A SángHọa sĩ Hoàng A Sáng

GD&TĐ - “Mỗi lần bước vào xưởng vẽ, ngửi mùi sơn quen thuộc, được tĩnh lặng một mình trong thế giới sắc màu là một lần tôi chạm vào hạnh phúc của riêng mình. Những lúc như thế, vẽ không đơn thuần là công việc hoặc đam mê… mà thật sự tôi cảm thấy mình rơi vào một trạng thái vô cùng tinh khiết. Sự tinh khiết này thật khó để nói thành lời, chỉ có thể sống trong nó, cảm nhận nó, vui sướng thực sự với nó” - họa sĩ Hoàng A Sáng chia sẻ.

Đoạn đường thách thức

Ba năm trước, Hoàng A Sáng đã gây bất ngờ, thậm chí khiến nhiều người ngạc nhiên khi bày phòng triển lãm “Miền A Sáng 1” tại 29 Hàng Bài. Mùa thu năm nay, trở lại không gian quen này, A Sáng mang tới 30 bức sơn dầu mới vẽ.

A Sáng nói, việc được vẽ mỗi ngày với anh là “một ân huệ, sự may mắn của cuộc sống ban tặng”. Và để đáp lại ân huệ ấy, anh dành căn hộ ở Hà Đông cho việc đêm đêm chong đèn vẽ. Vợ con phải “di cư” sang sống gần đó. Anh muốn có không gian riêng để vẽ và cũng là để những toan, những bút vẽ, la liệt tuýp sơn màu không ảnh hưởng tới gia đình.

“Mỗi lần bước vào xưởng vẽ, ngửi mùi sơn quen thuộc, được tĩnh lặng một mình trong thế giới sắc màu là một lần tôi chạm vào hạnh phúc”- họa sĩ A Sáng tâm sự. Anh gọi đó là “chạm vào hạnh phúc” của riêng mình. Những lúc như thế, theo A Sáng, vẽ không đơn thuần là công việc hoặc đam mê… “Mà thật sự tôi cảm thấy mình rơi vào một trạng thái vô cùng tinh khiết - sự tinh khiết này thật khó để nói thành lời, chỉ có thể sống trong nó, cảm nhận nó, vui sướng thực sự với nó” - A Sáng chia sẻ thêm.

Theo dõi hành trình hội họa của A Sáng từ lúc mới bắt đầu cho tới nay, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam nhận xét: Từ “Miền A Sáng 1” đi tới “Miền A Sáng 2” là một thách thức rất lớn. Đoạn đường ấy có thể trở thành bất động, có thể dẫn người họa sĩ vào vô định và có thể làm biến mất Hoàng A Sáng.

Nhưng anh đã tới được miền ấy trọn vẹn và ngập tràn một tinh thần mới. Cái miền ấy - “Miền A Sáng 2” hoàn toàn mới mẻ nhưng quyền sở hữu vẫn thuộc về cái tên Hoàng A Sáng. Trong suốt ba năm qua, A Sáng đã vật vã mang những nhân vật của mình, những bông sen của mình, những cái cây của mình, những vùng đồi cố hương mình để về tới được miền của ánh sáng mới (màu), giai điệu mới (nét) và không gian mới (bố cục).

 Họa sĩ Hoàng A Sáng

Cũng theo ông Thiều, những tác phẩm trong “Miền A Sáng 2” dựng lên ba vùng đặc trưng: Sen - phong cảnh - tĩnh vật. “Cho dù trong sen, trong phong cảnh và trong cái gọi là tĩnh vật vẫn luôn luôn chứa đựng sự chuyển động mãnh liệt của cảm xúc, của ý tưởng và của màu sắc chủ đạo là màu nóng thì tinh thần Thiền vẫn trùm phủ cả ba vùng này. Bởi những bố cục, những đường nét, những màu sắc của Hoàng A Sáng luôn hướng tới một vẻ đẹp thuần khiết và sự thánh thiện. Và từ đó, tinh thần của Thiền bắt đầu khởi sinh và lan tỏa”- nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nhìn nhận.

Kiên nhẫn với bản thân

Trước khi được nhiều người nhớ tới ở những tác phẩm hội họa, A Sáng là một nhà báo, có thời gian làm ở Báo Văn nghệ. A Sáng cũng còn là tác giả có nhiều trang viết đặc sắc mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc Tày và non nước Cao Bằng quê hương anh như “Thằng Páo” (truyện dài cho thiếu nhi, NXB Kim Đồng), “Thân xác” (tiểu thuyết, NXB Phụ nữ)…

Trở lại với triển lãm lần thứ hai sắp khai mạc, công chúng yêu hội họa có thể thấy một bước chuyển mới của A Sáng. Chính anh cũng thừa nhận, ba năm qua, đã cố gắng loại bỏ những phần mà bản thân tự thấy là thừa và cố gắng bổ sung vào những phần còn thiếu. “Tôi hy vọng mỗi ngày tranh của tôi và chính bản thân tôi sẽ hướng về cái đẹp tinh khiết nhất. Tôi không chắc mỗi ngày mình vẽ đẹp hơn, nhưng tôi nghĩ mình có đủ năng lượng và khát vọng để hướng đến những điều đẹp nhất” - A Sáng bộc bạch. “Việc sáng tác với hội họa không phải lúc nào cũng diễn ra êm đẹp, có những lúc rơi vào bế tắc, họa sĩ hoàn toàn bất lực trước bức tranh của chính mình. Cứ vẽ mãi, sửa mãi… nhưng bức tranh mình mong muốn không bao giờ hiện ra…

Việc cần làm lúc này là phải biết kiên nhẫn và chờ đợi. Kiên nhẫn với bản thân mình, cũng có nghĩa biết cách để kiên nhẫn với hội họa. Sau nhiều năm tôi nhận ra rằng, khi vẽ tranh, nhiều lớp màu được chồng phủ lên nhau, có lúc bị gạch xóa, thậm chí bỏ đi, rồi vẽ lại, rồi lại xóa đi... cứ như thế diễn ra không biết bao nhiêu lần, việc này tựa như chính bản thân họa sĩ tự sửa mình. Mỗi ngày cố gắng phải loại bỏ đi một căn tính, thêm vào một đức tính. Đây là một công việc lâu dài, cần mẫn, chăm chỉ, nghiêm túc như chính hơi thở của mình. Nếu kiên nhẫn được như vậy, bản thân họa sĩ và bức tranh sẽ mỗi ngày đều đẹp thêm”.

Xem tranh A Sáng, nhà văn Đỗ Bích Thúy - người có nhiều trang viết về vùng cao, đã thừa nhận rằng chị “bị bất ngờ với những bức màu vàng”. Tác giả của tiểu thuyết “Chúa đất” cho biết: “A Sáng đã tự dịch chuyển bản thân anh sang một vị trí khác, vẫn trên cái hành trình không bao giờ thấy đích của nghệ thuật ấy. Vẫn là một A Sáng điềm tĩnh và dữ dội, khiêm nhường và kiêu hãnh, bạo liệt nhưng tinh tế.

Vẫn những đường cong của cơ thể phụ nữ - một niềm si mê mà không bao giờ Sáng giấu giếm, vẫn những mộng mơ và biến ảo, sự giao thoa, giao hoà, tiếp giáp và lấn sâu của trời và đất, thực và ảo, thiên nhiên và con người; Vẫn một tinh thần thiền, tĩnh tại, an yên, dễ chịu lan toả. Đôi khi dữ dội tới mức khiến trái tim người xem loạn nhịp, nhưng vẫn có một cái gì đó níu giữ, một cái ranh giới dù rất mỏng manh nhưng rắn chắc. Cái ranh giới ấy phụ thuộc vào bản lĩnh, sự thông minh, tinh nhạy của người cầm cọ”.

Họa sĩ, nhà văn, nhà báo Hoàng A Sáng sinh năm 1976 ở Pác Thay, một bản đồng bào dân tộc Tày thuộc huyện Trùng Khánh, Cao Bằng. A Sáng tốt nghiệp Trường ĐH Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, hiện sống và làm việc tại Hà Nội. 
Ngày 1/10 tới, triển lãm “Miền A Sáng 2” của họa sĩ Hoàng A Sáng sẽ khai mạc tại nhà triển lãm 29 Hàng Bài (Hà Nội). 30 bức sơn dầu được họa sĩ sáng tác trong thời gian qua sẽ tiếp tục dẫn dắt công chúng bước vào một không gian của núi, rừng, của những vẻ đẹp từ miền non cao cho tới những phút giây tĩnh tại với sen, với thiền… Triển lãm “Miền A Sáng 2” sẽ mở cửa tới hết ngày 5/10.
Một số tác phẩm của họa sĩ Hoàng A Sáng

“Giấc mơ vàng”

 “Miền ký ức”
 “Không lời”
 “Cây”

Quỳnh Chi