Bản in

Văn hóa

Thứ Năm, 12/4/2018 14:32

Lễ cưới của dân tộc Bố Y

Cô dâu ngồi lưng ngựa về nhà chồng

Cô dâu ngồi trên lưng ngựa để về nhà chồngCô dâu ngồi trên lưng ngựa để về nhà chồng

GD&TĐ - Dân tộc Bố Y là tộc người có số dân khá ít trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Người Bố Y cư trú ở huyện Mường Khương (Lào Cai) và Quản Bạ (Hà Giang) và một số địa phương khác của tỉnh Yên Bái, Tuyên Quang. 

Tuy là tộc người có dân số không đông nhưng đồng bào vẫn giữ được nhiều di sản văn hóa phản ánh rõ nét bản sắc tộc người như trang phục, âm nhạc, lễ hội mà tiêu biểu là lễ cưới.

Lễ cưới thường được tổ chức vào mùa xuân với mong muốn sự sinh sôi nảy nở. Nhà trai mang sính lễ sang nhà gái trước ngày cưới chính thức một ngày. Lễ vật gồm 4 gà, trong đó có con gà trống, 3 gói kẹo, 3 bó hương, 2 cây nến, 2 lít rượu. Một bộ y phục nữ, gồm: áo, quần, khăn, xiêm, vải giày và bộ trang sức bằng bạc gồm một đôi khuyên tai, một đôi vòng tay. Khi đi đón dâu, nhà trai mang theo một đôi gương đồng, một chiếc to và một chiếc nhỏ, chiếc to để cài vào cửa nhà cô dâu, còn chiếc nhỏ cô dâu mang theo mình để phòng hộ, xua đuổi tà ma, tránh xa những điều kém may mắn.

Để đón dâu người ta chuẩn bị 2 con ngựa. Một con ngựa lớn có đeo trang sức đẹp để cô dâu cưỡi về nhà chồng. Cô dâu ngồi trên lưng ngựa, tay cầm chiếc ô che nắng, một tay vịn vào hai cây gỗ đặt chéo trước yên ngựa để người được vững chắc, nhất là khi đi trên con đường đèo dốc về nhà chồng. Điều đáng lưu ý là chàng rể không bao giờ có mặt trong đoàn đón dâu. Cô em gái của chàng rể dắt con ngựa hồng đẹp mã để chị dâu cưỡi lúc về nhà chồng.

Hai người thổi kèn pí lè đi đầu trong đoàn rước dâu

Một con ngựa khác cũng đeo trang sức, lưng cõng hai chiếc hòm gỗ có 4 chân đựng đồ vật, tư trang, quà tặng của cô dâu. Nếu không có ngựa hoặc đường gần thì đồng bào dùng kiệu để rước dâu. Đoàn người đưa dâu gồm 2 bà mối, 2 người thổi kén pí lè, 2 thanh nhiên chưa vợ, 2 cô gái chưa chồng, hai phụ nữ lớn tuổi... Nhà gái cũng cử ra một đoàn có con số và thành phần tương ứng với đoàn nhà trai để đưa dâu.

Vào lễ cưới chính thức, nhà trai chọn cặp vợ chồng trong làng đang sống hạnh phúc, sinh đủ con trai con gái để hướng dẫn cô dâu chú rể trong lễ cưới tại nhà trai. Chú rể không tham gia đoàn người đi đón dâu mà ở nhà để chờ cô dâu về làm lễ bái đường. Khi cô dâu đến cổng nhà chú rể, người ta chuẩn bị một mâm lễ tại cổng gồm 1 con gà trống, 2 cây nến, 3 nén hương, một bát mảnh sành vỡ, 1 bát ngũ cốc. Trong khi người vợ của đôi vợ chồng được chọn giúp nhà trai hành lễ đeo vải đỏ cho cô dâu thì người chồng đeo vải đỏ cho chú rể. Sau đó hướng dẫn cho cô dâu chú rể làm lễ tại cổng để xua đuổi tà ma, xua đuổi cái xấu.

Trong nhà, nhà trai chuẩn bị mâm cúng tổ tiên. Thầy cúng thực hiện nghi thức cúng ngoài sân trước khi cô dâu bước vào nhà chồng. Cặp vợ chồng được nhà trai chọn hướng dẫn giúp cô dâu chú rể làm lễ bái thiên địa. Nhà trai khấn vái trước bàn thờ tổ tiên để cầu phúc cho cô dâu chú rể. Dắt đó người phụ dâu dắt cô dâu vào phòng cưới.

Sau các thủ tục nghi lễ cưới, họ hàng bà con, bạn bè của gia đình vui vẻ chúc mừng hạnh phúc của đôi vợ chồng trẻ. Tiếng kèn, tiếng đàn, các làn điệu dân ca được cất lên vui nhộn trong nhà, ngoài sân của nhà trai. Ngày cưới là ngày vui của đôi bạn trẻ, cũng là ngày hội thực sự của làng, mọi người được ăn uống, vui chơi thỏa thích.

Đôi vợ chồng trẻ làm lễ bái tổ tiên

Trần Tấn Vịnh