Bản in

Trao đổi

Thứ Hai, 22/6/2015 06:30

Hướng dẫn đề Văn về tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân

Hướng dẫn đề Văn về tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân

GD&TĐ - Trong tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân, ngay sau câu nói đùa của anh Tràng: “Này nói đùa chứ có về với tớ thì ra khuân hàng lên xe rồi cùng về”, nhân vật người vợ nhặt về thật. Anh Tràng đã: “Chậc, kệ!”.

Về chi tiết này, có người đã trách anh Tràng: “Kệ” là thái độ vô trách nhiệm, biết là chưa chắc nuôi nổi mà lại đồng ý đưa cô ta về; người khác lại bày tỏ sự cảm thông: ở vào hoàn cảnh rất éo le, anh Tràng hành động như vậy thật dũng cảm.

Anh/chị suy nghĩ như thế nào về chi tiết này?

Hướng dẫn:

a. Giới thiệu vấn đề:

- Kim Lân là gương mặt tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Giọng văn Kim Lân hóm hỉnh mà đôn hậu. Vợ nhặt là tác phẩm xuất sắc của ông, tiêu biểu cho giọng văn ấy.

- Viết Vợ nhặt, Kim Lân chủ yếu thể hiện tinh thần nhân đạo sâu sắc của mình thông qua việc ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn người lao động.

b. Giải quyết vấn đề:

- Phân tích hoàn cảnh tình huống dẫn đến chi tiết nghệ thuật nói trên

+ Hoàn cảnh chung của dân tộc : nạn đói tràn về

+ Hoàn cảnh anh Tràng : nghèo đói, xấu trai, ế vợ

+ Lần gặp thứ nhất của anh Tràng và người vợ nhặt

+ Lần gặp thứ hai của anh Tràng và người vợ nhặt

+ Nói đùa nhưng làm thật : “chậc, kệ!”

- Các ý kiến nhận định về chi tiết này

+ “kệ” là thái độ vô trách nhiệm, không biết có nuôi nổi không mà lại đồng ý đưa cô ta về : ý kiến này nói được sự liều lĩnh của anh Tràng nhưng đã có sự đồng nhất ý nghĩa của chữ “kệ” – theo nghĩa thông thường - với thái độ đầy tình người, thấm đẫm lòng nhân hậu của anh Tràng trong trường hợp éo le này.

+ Ở vào hoàn cảnh rất éo le, anh Tràng hành động như vậy thật dũng cảm : ý kiến này đã xác nhận được hoàn cảnh đầy eo le của nhân vật, nhấn mạnh được tính chất hành động của nhân vật theo hướng tích cực, ngợi ca nhưng sắc thái ý nghĩa chưa thật phù hợp, nhất là chưa sát, gần gũi với tư tưởng của Kim Lân.

- Ý kiến phản biện của bản thân

+ Đây là một chi tiết hay, đặc sắc, rất tiêu biểu cho giọng văn Kim Lân.

+ Mục đích chính của việc xây dựng chi tiết này là : ca ngợi tấm lòng nhân hậu của người lao động trong hoàn cảnh đói kém.

+ Anh Tràng có nhiều lí do để từ chối : nhà nghèo ; mẹ không đồng ý ; tôi chỉ nói đùa ; tôi chưa có ý định lấy vợ vào lúc này ….Nhưng anh không hành động như vậy, không phải vì liều, mà vì anh cảm nhận được sự khát khao đến cháy bỏng một tổ ấm gia đình từ người đàn bà lam lũ kia ; vì anh không nỡ đẩy người đàn bà không có chỗ bấu víu đang muốn dựa vào anh ; vì anh được trưởng thành từ một dân tộc có truyền thống “lá lành đùm lá rách” …

+ Vẻ mặt “phớn phở”, tâm trạng vui sướng, cảm giác hạnh phúc, ý thức trách nhiệm của anh Tràng sau đó đã chứng minh cho điều ấy.

- Tiểu kết về đối tượng : “chậc, kệ!” là một chi tiết nghệ thuật độc đáo ; là một kết hợp tuyệt vời giữa sự chân chất, mộc mạc với khao khát sống, hạnh phúc của anh nông dân ít học; giữa tài viết truyện hóm hỉnh với tấm lòng đôn hậu của nhà văn ; tất cả đã làm nên tình người cao đẹp.

c. Kết thúc vấn đề

- Thật là “chi tiết nhỏ làm nên nhà văn lớn”.

Thầy Bùi Văn Nhưng - Trường THPT Trần Hưng Đạo (Hưng Yên)