Bản in

Tiêu điểm

Thứ Sáu, 20/12/2013 13:19

Bài toán tổng thể giải quyết phân luồng

Bài toán tổng thể giải quyết phân luồng

(GD&TĐ) - Thực trạng, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm và đề xuất những giải pháp cũng như kiến nghị với Chính phủ là những vấn đề được đưa ra bàn thảo tại Hội thảo phân luồng học sinh sau THCS và THPT do Bộ GD&ĐT tổ chức hôm nay (20/12) với sự chủ trì của Bộ trưởng Phạm Vũ Luận, Thứ trưởng Bùi Văn Ga.
Hội thảo phân luồng học sinh sau THCS và THPT
Hội thảo phân luồng học sinh sau THCS và THPT
(GD&TĐ) - Thực trạng, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm và đề xuất những giải pháp cũng như kiến nghị với Chính phủ là những vấn đề được đưa ra bàn thảo tại Hội thảo phân luồng học sinh sau THCS và THPT do Bộ GD&ĐT tổ chức hôm nay (20/12) với sự chủ trì của Bộ trưởng Phạm Vũ Luận, Thứ trưởng Bùi Văn Ga.
Mục tiêu phân luồng chưa đạt
Công tác phân luồng trong giáo dục có tầm quan trọng và ý nghĩa to lớn trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa; đồng thời tạo cơ hội tiếp cận giáo dục cho mọi người phù hợp với năng lực, điều kiện mỗi cá nhân và nhu cầu đất nước.
Chính vì vậy, trong những năm qua, Đảng, Nhà nước đã có những chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy phân luồng. Mới đây nhất, Nghị quyết Trung ương 8 nói rõ: Phân luồng sau THCS là việc buộc phải làm để nâng cao chất lượng đào tạo và cân đối nguồn nhân lực.
Tuy nhiên, việc phân luồng hết sức khó khăn. Theo Thứ trưởng Bùi Văn Ga, hầu như học sinh tốt nghiệp THCS tiếp tục học lên THPT, sau đó thi vào ĐH, CĐ. Tỷ lệ học sinh sau THCS sang học các hệ nghề nghiệp còn rất thấp, chỉ khoảng 5 – 6%, còn rất xa so với chỉ tiêu 30% mà Bộ Chính trị giao.
Điều này gây áp lực rất lớn cho các trường ĐH, CĐ; ngược lại, các trường TCCN, trường nghề tuyển sinh vô cùng khó khăn. Nghịch lý là, trong khi đó, những nhà máy, xí nghiệp, doanh nghiệp lại rất cần người có kỹ năng nghề nghiệp ở bậc nghề, TCCN.
Theo thống kê từ các địa phương gửi về Bộ GD&ĐT, trong 2 năm học 2010 – 2011, 2011 – 2012, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS vào THPT chiếm trên 70%; tỷ lệ tốt nghiệp THCS tham gia bổ túc THPT chiếm khoảng trên 8%. Chỉ có 1,8% tốt nghiệp THCS vào học TCCN (năm 2010 - 2011) và 2% (năm 2011 - 2012).
Nếu cộng cả số học sinh tốt nghiệp THPT chưa tiếp tục học với số bỏ học và trượt tốt nghiệp hàng năm, vào khoảng 350.000 học sinh. Nếu những học sinh này vào học nghề từ sớm, rõ ràng hiệu quả kinh tế sẽ cao hơn.
“Việc phân luồng hiện nay là thách thức rất lớn trong nỗ lực nâng cao chất lượng đào tạo cũng như cân đối nguồn nhân lực trong các ngành kinh tế khác nhau” – Thứ trưởng Bùi Văn Ga cho biết.
Có nhiều nguyên nhân khiến chúng ta chưa đạt được những mục tiêu về phân luồng như mong muốn. Trước hết phải nói đến nhận thức của người dân, nhà trường và xã hội đối với giáo dục nghề nghiệp còn hạn chế. Nhiều gia đình và học sinh không lượng sức học của bản thân, điều kiện kinh tế gia đình để tìm con đường học nghề từ sớm.
Thứ nữa là sự nghèo nàn trong hệ thống thông tin thị trường lao động; thiếu việc làm trên thị trường lao động và điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn. Việc các doanh nghiệp đòi hỏi người dự tuyển phải tốt nghiệp THPT cũng là trở ngại cho công tác phân luồng.
Nói về nguyên nhân chủ quan, phải thừa nhận công tác giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông còn yếu; quy mô, điều kiện của các cơ sở dạy nghề và TCCN chưa đáp ứng được nhu cầu; khả năng liên thông hạn chế từ TCCN lên ĐH, CĐ...
Cơ cấu hệ thống giáo dục trung học và sau trung học cũng ảnh hưởng đến phân luồng với sự mở rộng quá nhanh các trường THPT, trong khi hệ thống các cơ sở đào tạo sau trung học chưa đáp ứng nổi nhu cầu học tập học sinh tốt nghiệp THPT, dẫn đến sự “dồn toa” khá lớn...
Bên cạnh đó, gần đây, nhiều trường CĐ mới thành lập từ các trường TCCN và việc tuyển sinh tốt nghiệp THCS vào học hệ TCCN giảm do còn phải đào tạo các hệ tuyển khác. Trong khi đó, các trường CĐ cộng đồng mới thành lập chưa đủ mạnh để nhân rộng mô hình có nhiều điểm ưu việt, vừa dạy chữ, vừa dạy nghề, đáp ứng nhu cầu nhân lực tại chỗ và thực hiện rất tốt phân luồng.
Cũng phải nói đến nguyên nhân còn thiếu chính sách khuyến khích đối với học sinh, các trường tuyển hệ tốt nghiệp THCS...
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT PHạm Vũ Luận phát triển tại Hội thảo phân luồng
Bộ trưởng Phạm Vũ Luận phát biểu tại Hội thảo 
Đề xuất chính sách thực hiện phân luồng
Phân luồng học sinh sau THCS là một trong những nội dung quan trọng thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT.
Chính vì vậy, theo Thứ trưởng Bùi Văn Ga, Chính phủ đã giao Bộ GD&ĐT, Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội nghiên cứu, đề xuất chính sách thực hiện phân luồng.
Trong thời gian qua, 2 Bộ đã có nhiều cuộc gặp gỡ, trao đổi để tìm kiếm các giải pháp; đồng thời, tổ chức các hội nghị trong phạm vi hẹp để lắng nghe ý kiến các chuyên gia, ý kiến cơ quan quản lý Trung ương và địa phương để đề xuất ý tuổng trước khi dự thảo các chính sách, trình Chính phủ xem xét, quyết định ban hành.
Tuy nhiên, Thứ trưởng Bùi Văn Ga cũng cho biết, dù có chính sách gì chăng nữa, nhưng quan trọng vẫn là thay đổi được nhận thức của cha mẹ học sinh và người học, cũng như nhận thức của các doanh nghiệp, các đơn vị sử dụng lao động.
“Làm thế nào để đẩy mạnh phân luồng học sinh sau THCS, đó là nhiệm vụ của ngành Giáo dục và toàn xã hội. Nếu chỉ riêng ngành Giáo dục, sẽ rất khó thực hiện tốt nhiệm vụ này” – Thứ trưởng Bùi Văn Ga nhấn mạnh.
Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD&ĐT) cũng đề xuất những phương hướng và giải pháp thực hiện phân luồng trong thời gian tới. Trong đó nhấn mạnh, việc phân luồng học sinh sau THCS, THPT vào học trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần có định hướng của cơ quan quản lý nhà nước cấp trung ương và chính quyền địa phương.
Phân luồng học sinh phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của địa phương. Những địa phương có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, chất lượng giáo dục phổ thông còn hạn chế, Nhà nước cần có sự quan tâm đầu tư phát triển dạy nghề và TCCN.
Tái cơ cấu hệ thống giáo dục để tạo điều kiện phân luồng và học tập suốt đời của người dân theo hướng hình thành các trường trung học nghề, trung học kỹ thuật và mở rộng mô hình các trường CĐ cộng đồng từ các trường TCCN địa phương...
Cần giải bài toán tổng thể
Nhấn mạnh phân luồng là vấn đề lớn và rất  khó và là vấn đề liên ngành, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận tiếp tục khẳng định: Thực hiện phân luồng cần có sự vào cuộc của toàn xã hội, không thể chỉ mình ngành Giáo dục. 
Theo Bộ trưởng, đầu tiên cần phải giải bài toán tổng thể, vĩ mô. Vậy nên, trước mắt cần bàn nội dung: Bộ GD&ĐT, các Bộ ngành có liên quan, UBND các tỉnh cần phải làm gì?  Bộ GD&ĐT cần phối hợp với các cơ quan, Bộ, ngành như thế nào? Những vấn đề Bộ GD&ĐT không làm được, kiến nghị với Chính phủ, với các Bộ, ngành để có đề đạt chính xác...
Đồng thời, Bộ trưởng nhấn mạnh đến cơ chế chính sách, khuyến khích, hỗ trợ người học, nhà trường và các doanh nghiệp tham gia đào tạo, sử dụng lao động...  
“Hội thảo cần đề xuất các giải pháp cụ thể trong 1 năm, vài ba năm tới... Sau hội thảo, tập hợp lại các ý kiến, cân nhắc những việc chúng ta có thể làm được, từ đó tiếp tục tổ chức các hội thảo liên ngành. Với vấn đề vượt thẩm quyền sẽ báo cáo Thủ tướng để giải bài toán tổng thể” – Bộ trưởng giao nhiệm vụ.

Tin tiêu điểm