Bản in

Thời sự

Thứ Năm, 27/7/2017 06:53

Tháng 7 về thành cổ

Tháng 7  về thành cổ

GD&TĐ - Những ngày đầu tháng 7, theo đoàn văn nghệ sĩ Cần Thơ tôi lại trở về thăm Thành cổ Quảng Trị. Buổi sáng, trời trong xanh, nắng mùa hè vẫn gay gắt trong từng đợt gió Lào khô hanh. 

Ngồi trong quán cà phê “Thoáng xưa” trước mặt Thành cổ, lòng lại bâng khuâng nhớ lần đầu đến nơi này. Hình như đã hơn mười năm rồi thì phải? Đó là những ngày tuyến đường Hồ Chí Minh vừa hoàn thành, chúng tôi đã đi theo con đường ấy đến Quảng Bình rồi trở về đây.

Mười năm qua rồi, vậy mà khi đứng trước bức tường thành này, cảm xúc vẫn vẹn nguyên như năm nào chúng tôi đứng trước ngọn tháp cao vút kia, nghe anh chiến sĩ trẻ nói chuyện về nơi này. Tôi không muốn dùng từ thuyết minh bởi từng lời lẽ, từng câu chuyện của anh bộ đội trẻ trung có lẽ chưa từng đi qua chiến tranh kia lại ngập tràn cảm xúc khiến những người đứng nghe mắt cứ rưng rưng.

Còn nhớ, khi đứng trước lễ đài, có nghe anh chiến sĩ còn rất trẻ nói về ngọn tháp thiêng cao vút lên trời, bên cạnh một giếng nước hình trăng âm vào lòng đất như một sự tương hợp của âm dương, của lưỡng nghi mới hiểu tấm lòng của những người còn sống sót sau cuộc chiến tàn khốc trên vùng đất này.

Bằng một kiến trúc mang đậm chất triết lý phương Đông, những người xây dựng ngọn tháp thiêng mong sao từ cõi âm, anh hồn những chiến sĩ sẽ siêu thoát, bay lên cõi vĩnh hằng, hòa vào “hào khí anh linh” của đất nước. Ôi, người thuyết minh trẻ vậy mà sao từng lời anh nói cứ như rút ra từ gan ruột khiến người nghe xúc động rưng rưng.

Tôi đã đến Thành Cổ vào một sáng mưa bão của miền Trung, đứng trên ngọn tháp thiêng cao ngất nhìn xuống chung quanh, say sưa nghe anh bộ đội trẻ nói chuyện trong từng cơn gió thổi ào ào lạnh buốt về bao nấm mồ tập thể dưới chân mình, về một mảnh đất “đến một viên gạch cũng không còn nguyên vẹn”...

Tôi cũng sờ lên từng khối đá vuông tạc văn bia ghi dấu 81 ngày đêm chiến đấu hào hùng của Quảng Trị năm 1972 mà nghe như máu đang chảy rần rật, sục sôi trong cơ thể, nghe như từng dòng máu năm xưa tuôn xuống đất này vẫn còn tươi rói, nóng bỏng…

Tôi cũng đã nhìn thấy trong khu tham quan những nụ cười thách thức bom đạn của những người tuổi trẻ “mãi mãi tuổi thanh xuân” trên từng khung hình, nhìn cha con lão ngư dân đêm đêm đưa bộ đội vào Thành cổ chiến đấu trên sông Thạch Hãn nay chỉ còn là những nụ cười đọng lại, thật yêu đời, thật lạc quan, những nụ cười sao khiến ta trào nước mắt kính trọng…

Mấy mươi năm trôi qua, địa danh Thành cổ và những người nằm xuống nơi đây đã trở thành một cõi lưu niệm thiêng liêng trong lòng mọi người Việt Nam, một điểm hẹn truyền thống của bao thế hệ.

Từ một thành lũy quân sự đắp bằng đất, rồi được xây bằng gạch để bảo vệ kinh đô Huế về phía Bắc của các vua triều Nguyễn, Thành cổ đã bị bắn phá tan nát để từ đây vang dội khúc tráng ca đọng mãi trong lòng người. Bởi, kể sao cho xiết sự mất mát nơi đây, và cũng kể sao cho xiết những tấm gương sáng ngời đẹp đẽ của những con người đã cống hiến tuổi xuân cho tổ quốc.

Buổi sáng hôm nay, tôi vẫn theo con đường cũ bước vào khu Thành cổ. Cổng thành đã được phục chế như nguyên gốc. Con đường vào dưới một mái vòm tròn, hai bên là hàng cây xanh tỏa bóng. Nhìn ra phía trước, chỉ có khu hành lễ ở giữa chứ không đi tiếp được vì ngôi tháp thiêng bên trên đang được tu sửa, nâng cấp ngổn ngang gạch đá.

Tôi rẽ vào nhà bảo tàng bên phải. Mọi thứ trong phòng tham quan ngày trước đã được mang ra đây. Tôi gặp lại hình ảnh cha con lão ngư dân với nụ cười tươi hết cỡ, gâp lại những nụ cười “mãi mãi tuổi hai mươi” và hình ảnh Thành cổ lung linh trong hoàng hôn với ngọn tháp thiêng cao vút... Ngọn lửa đỏ giữa phòng vẫn phơ phất như một đóa hoa lửa mãi không tàn...

Rời Thành cổ, chúng tôi tìm đến “Bến thả hoa” bên bờ Nam. Nghe nói bến này mới xây dựng vào năm 2009 ở cả hai bờ Bắc Nam để dân chúng có thể lên xuống dễ dàng. Trong nhà kỷ niệm, những bình hoa còn tươi rói, hương khói vẫn không ngớt trên bàn thờ. Bước ra ngoài, mấy dòng thơ quen thuộc được khắc trên một tảng đá trước cửa đập vào mắt:

Thuyền lên Thạch Hãn xin chèo nhẹ

Đáy sông còn đó bạn tôi nằm

Có tuổi đôi mươi thành sóng nước

Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm

(Thơ Lê Bá Dương)

Nghe nói đó là thơ của một chiến sĩ Thành cổ năm xưa về thăm đã nghẹn ngào để lại. Cũng chính anh đã mở đầu việc thả hoa đăng trên sông Thạch Hãn vào những ngày 27/7 hằng năm để bây giờ “Bến thả hoa” đã được xây lên trang nghiêm đẹp đẽ cả hai bờ sông. Cứ thế, mỗi năm, vào những ngày tháng 7, không chỉ người dân Quảng Trị mà khắp nơi, ai có dịp qua đây đều có thể thả bè hoa, thắp hoa đăng chốn này.

Dòng Thạch Hãn “Đáy sông còn đó bạn tôi nằm” lại nồng ấm ngày hội thả đèn. Từng chiếc bè nhỏ kết lại với rất nhiều đèn nến sẽ được thả đầy trên mặt sông, lấp lánh sáng ngời như cả một dòng sông hoa trải dài nỗi nhớ thương, ngậm ngùi dằng dặc trong tim những người còn lại.

Tôi đứng trên “Bến thả hoa” bên bờ Nam sông Thạch Hãn, nhìn qua bờ Bắc, phía sau gian nhà mái đỏ mới lợp giống hệt bên này là một tượng đài đá trắng hình ngọn tháp thiêng vươn lên trời xanh hòa với màu nước dưới sông tạo nên một hình ảnh tuyệt đẹp trong nắng sáng. Xa xa, mấy chiếc thuyền nan trôi nhẹ trên sông gợi cảm giác thanh bình, êm ả...

Nhắm mắt lại, tôi hình dung ra những chiếc đèn thắp sáng cả một vùng “non Mai sông Hãn” những ngày sắp tới. Và những nụ cười của bao chiến sĩ năm xưa, không chỉ ở Thành cổ mà ở khắp nơi trên đất nước ta, những nụ cười “Vẫn mãi là hai mươi tuổi” mà sao cứ lung linh, đẹp đẽ đến nao lòng.

Chi Lan