Bản in

Thời sự

Thứ Năm, 9/2/2017 11:00

Du xuân về làng cổ Phú Mỹ

GD&TĐ - Địa danh Phú Mỹ ngày xưa là làng Nam Phú hôm nay, thuộc xã Vĩnh Nam, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị. Đã 400 năm đi qua, nhưng những nét đẹp về bản sắc văn hóa, về ý nghĩa của đời sống tâm linh, về tình đất tình người keo sơn gắn bó vẫn còn in đậm cùng thời gian theo mong ước của các bậc tiền nhân thời mở đất dựng làng. 

Chốn quê này có những giếng làng cổ, có hội chạy cù mùa xuân, ngày cúng giỗ mộ âm hồn hàng năm… Tất cả đang được gìn giữ, bảo tồn để nhắc nhở con cháu mãi mãi nhớ về nguồn cội, nhớ về nét riêng độc đáo của quê nhà, dù trải qua bao dâu bể cuộc đời.

Mảnh đất có bề dày lịch sử

Quay ngược thời gian, tìm về lịch sử xa xưa của làng Nam Phú. Theo gia phả của dòng họ Lê Quang, năm 1622, có 6 vị cao Tổ thuộc 6 dòng họ từ Thanh Hóa đưa con em vào xứ Đàng Trong khai khẩn đất đai, là: Đặng Hữu, Trần Hữu, Lê Văn, Nguyễn Văn, Nguyễn Vinh, Lê Quang.

Khi đến vùng đất này, thấy địa thế phong thủy vượng, đất có dáng voi phục, nước có thế rồng thăng nên các bậc tiền nhân dừng chân để dựng làng lập ấp, định cư lâu dài, khai sinh tên làng là Phú Mỹ, với nguyện ước: Nơi đây là một làng quê trường tồn giàu đẹp. Làng được sắp xếp theo thế bàn cờ, có đường ngang, ngõ tắt, đường trục chính khá rộng rãi, đi lại thuận tiện. Các vị khai khẩn đã làm sớ trình lên cấp Phủ đương thời, được người đứng đầu phủ là Nguyễn Hoàng ân chuẩn sự hình thành làng với tên gọi đó.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Phú Mỹ trở thành trung tâm chính trị của Khu ủy Vĩnh Linh. Tất cả mọi hoạch định chiến lược về kinh tế - xã hội thời chiến cũng như các phương án phòng tránh, chiến đấu diễn ra tại làng. 10 cô gái xã Vĩnh Nam thời chống Mỹ đã lập nhiều chiến công xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu mà báo chí ca ngợi, được Bác Hồ gửi tặng Huy hiệu của Người, đều là dân quân, con em làng Phú Mỹ.

Chiến tranh đi qua, làng Phú Mỹ cũng như xã Vĩnh Nam bị bom đạn cày xới tiêu điều, cơ sở vật chất hầu như bị san bằng. Vừa khai hoang phục hóa để gieo cấy lúa, trồng rau màu chống đói, dân làng vừa phải nạo vét, xây dựng lại những giếng cổ của làng bị bom đạn vùi lấp để đảm bảo nguồn nước cho cuộc sống, sinh hoạt cộng đồng. Sau này, khi giếng gia đình được hình thành, làng vẫn bảo tồn 2 giếng cổ trong số 6 giếng có từ xa xưa.

Những giếng cổ ấy được làng gìn giữ, mãi mãi là con mắt của đất soi bóng thời gian, nhắn nhủ với các thế hệ hôm nay và mai sau rằng: Hãy bảo vệ nguồn sinh thủy vô giá của làng, bởi mạng dân gắn liền mạch nước, cũng qua đó có thể đời sau sẽ tìm lại được niên đại ra đời của giếng cổ từ những mẫu đá được xây dựng từ thuở nguyên sơ.

Bức tranh xuân tươi mới

Sau khi đất nước thống nhất, bước vào thời kỳ tái thiết, xây dựng, làng Phú Mỹ đổi thành tên gọi mới là làng Nam Phú. Những bước đi lên của làng được ghi dấu qua tháng năm đổi mới. Đến nay, làng Nam Phú có 5 xóm với hơn 30 dòng họ, 397 hộ, 1.578 nhân khẩu chung sống trên vùng đất đỏ bazan hơn 400 héc ta. Trải qua 30 năm đổi mới đất nước, làng Nam Phú từng bước chuyển mình theo nhịp phát triển của xã Vĩnh Nam qua mỗi giai đoạn lịch sử.

Từ một làng thuần nông có diện tích ruộng đất trên 200 héc ta để gieo cấy lúa, trồng tiêu, cao su, hoa màu, Nam Phú đã xuất hiện nhiều gia đình làm nghề dịch vụ ăn uống, bách hóa tổng hợp, mở mang các nghề: Rèn, mộc, xây dựng, đại lý vật liệu xây dựng… Thu nhập bình quân đầu người đạt xấp xỉ 30 triệu đồng một năm. Người dân Nam Phú đang vươn lên từ tiềm năng đất đỏ bazan đối với cây trồng, vật nuôi theo hướng mới có giá trị hàng hóa, và khai thác vùng đất ven thị trấn Hồ Xá để phát triển các loại hình kinh tế phi nông nghiệp đa dạng.

Từ xa xưa, dù cuộc sống vất vả, gian truân, nhưng các bậc tiền nhân vẫn chú trọng đến nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng, đã dành một vùng đất rộng để làm nơi vui chơi giải trí bằng Hội chạy cù hàng năm vào dịp Tết âm lịch. Hội chạy cù ẩn chứa tinh thần thượng võ, ý chí kiên cường của con người trước khó khăn thử thách, thu hút nhân dân cả Tổng thời bấy giờ tìm đến thưởng thức, cổ vũ. Nét đẹp văn hóa này vẫn được các thế hệ con cháu của làng gìn giữ đời này sang đời khác.

Anh Lê Quang Bình, Trưởng làng Nam Phú tâm sự, có ý nuối tiếc: “Trước đây, trong sân thì chạy cù, ngoài sân có các điểm bán hàng, nhộn nhịp khách mua, giống như chợ xuân ở quê. Trẻ con cũng tụ tập ngoài sân cù để chơi các trò của tuổi nhỏ như đánh khăng, đánh đáo, cướp cờ, chơi ù, thả diều, bịt mắt bắt dê… Hội chạy cù được phục hồi lại nhưng vẫn còn thiếu những trò chơi dân gian góp thêm phần rộn ràng trong ngày xuân…”.

Với làng Nam Phú, Ngày hội chạy cù mở đầu một năm phấn chấn, để rồi mọi người trở lại với cuộc sống lao động trên ruộng, trên nương, người đi làm ăn xứ, người công tác xa nhà nhớ về đất cha quê Tổ. Làng Nam Phú hôm nay vẫn còn lưu giữ được những nét của làng Việt cổ từ thuở ban đầu mang tên Phú Mỹ.

Cuộc sống của làng biến đổi theo thời gian cùng sự đổi thay nhanh chóng của quê hương, nhưng con dân của làng vẫn giữ lại những nét hồn cốt nơi vùng đất mà các bậc tiền nhân để lại. Du xuân đến một vùng quê còn mang dáng dấp làng Việt xa xưa, gợi cho mỗi chúng ta đau đáu về miền ký ức, nơi đất Tổ quê cha trong tâm tưởng khôn nguôi.

Thục Oanh

Trần Hũu Thuần (11/07/2018 02:36:44 AM)

Tôi quê nội Phú Mỹ dòng Trần Hữu Lành, ba tên Trần Hữu Sự, xin được liên lạc với bà con dòng ông Trần Hữu Trịnh, Trần Hữu Nậy, Trần Hữu Bang, Trần Hữu Mến