Bản in

Thế giới

Chủ Nhật, 27/5/2018 07:20

Kỳ III:

Tai nạn phóng xạ ít người biết

Tai nạn phóng xạ ít người biết

GD&TĐ - Lò phản ứng NRX tại phòng thí nghiệm Chalk River ở Chalk River, Ontario, bắt đầu hoạt động vào năm 1947 và được sử dụng để tiến hành các thử nghiệm của Mỹ và Canada. 

NRX

NRX là lò phản ứng nghiên cứu hạt nhân được làm mát bằng nước nhẹ, có công suất thiết kế 10 MW và được tăng công suất lên 42 MW vào năm 1954. Tại thời điểm được xây dựng, NX là cơ sở khoa học đắt tiền nhất của Canada và là lò phản ứng nghiên cứu hạt nhân mạnh nhất thế giới.

Lò phản ứng này gây ấn tượng cả về sản lượng nhiệt và số lượng neutron tự do được tạo ra. Cuối những năm 1940, NRX là nguồn tạo neutron mạnh nhất thế giới.

Lò phản ứng này có thể tiếp nhận 12 tay đòn điều khiển hạ xuống, trong đó, chỉ cần vận hành 7 tay đòn hạ xuống lò là đã có thể hoàn toàn chấm dứt bất kỳ phản ứng nào. 4 tay đòn trong số đó được coi như những “ụ an toàn”, được kết nối để hạ xuống cùng một lúc.

Các tay đòn điều khiển này được di chuyển nhờ các nam châm, nghĩa là nếu các nam châm bị hỏng vì lý do nào đó, thì các tay đòn điều khiển sẽ tự động rơi xuống lò phản ứng và tắt lò. Một hệ thống áp lực khí được sử dụng để nâng các tay đòn này lên, hoặc thậm chí sẽ đẩy chúng hạ xuống nhanh hơn tốc độ hạ xuống theo trọng lực.

Mặc dù được tính toán kỹ, nhưng tất cả các biện pháp an toàn này vẫn chưa đủ. Ngày 12/12/1952, một ai đó làm việc trên sàn phía dưới lò phản ứng đã vô tình mở những chiếc van nối với hệ thống khí của các tay đòn, làm giảm áp lực không khí trên các tay đòn này. Vì một lý do nào đó chưa ai rõ, những tay đòn này không hạ xuống vào lò phản ứng như thường lệ.

Người giám sát đã gọi cho phòng điều khiển và báo với một nhân viên điều hành trong phòng điều khiển số của các phím nhấn nhằm kích hoạt hệ thống áp lực khí để hạ các tay đòn xuống.

Tuy nhiên, ông ta đã vô tình báo nhầm số của phím điều khiển có tác dụng vô hiệu hóa các thanh an toàn. Ngay lập tức, người giám sát biết mình đã đọc nhầm các con số, tuy nhiên, nhân viên điều hành ở đầu dây bên kia đã vội vã bỏ máy xuống và bấm các nút theo hướng dẫn.

Năng lượng đầu ra của lò phản ứng tăng lên nhanh chóng. Mặc dù cuối cùng, các nhân viên kỹ thuật cùng chỉnh được các phím bấm theo đúng quy trình, nhưng một vài vụ nổ bên trong lò phản ứng đã diễn ra, tạo nên nhiều vết đứt gãy, làm rò rỉ 1 triệu gallon nước phóng xạ và khí gas phóng xạ lên không trung.

Lượng nước nhiễm xạ này đã được bơm khỏi lò và chảy vào những con mương nông không xa sông Ottawa. Người ta buộc phải chôn cả lò phản ứng NRX theo nguyên tắc chôn rác thải phóng xạ.

Năm 1958, phòng thí nghiệm Chalk River còn có một tai nạn khác tại một lò phản ứng khác. Một thanh nhiên liệu đã bốc cháy khiến các sản phẩm hạt nhân được phóng ra khắp tòa nhà. Trong khi đó, hệ thống thông hơi của tòa nhà bị kẹt, không thể đóng lại, khiến khí gas phóng xạ phát tán lên không trung. Các kỹ thuật viên đã phải hết sức vất vả để dập tắt đám cháy và giải quyết sự cố này.

(Còn tiếp)

Nano