Bản in

Thế giới

Thứ Ba, 2/7/2019 07:22

Cuộc gặp giữa ông D.Trump và Kim Jong-un: Tháo gỡ bế tắc nhờ ngoại giao táo bạo

Cuộc gặp giữa ông D.Trump và Kim Jong-un: Tháo gỡ bế tắc nhờ ngoại giao táo bạo

GD&TĐ - Ông Donald Trump đã làm nên lịch sử khi trở thành Tổng thống Mỹ đương nhiệm đầu tiên bước chân vào lãnh thổ Triều Tiên. Cuộc gặp đầy phá cách bất ngờ giữa ông với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã nhấn mạnh dấu ấn cá nhân mạnh mẽ của họ. Nhưng để đi vào một thỏa thuận thực chất thì có lẽ còn rất lâu nữa hai bên mới có thể đạt được.

Ngoại giao phi truyền thống

Khi họ gặp nhau tại khu phi quân sự Bàn Môn Điếm giữa Triều Tiên và Hàn Quốc, ông Kim Jong-un nói: “Thật tuyệt khi gặp lại ngài. Tôi chưa từng chờ đợi sẽ gặp ngài tại đây”. Ông cho biết rất ngạc nhiên với lời mời công khai của ông Trump qua Twitter, và hai bên đã bắt tay nhau, trong “một cuộc gặp lịch sử”, “một thời khắc lịch sử” như chính lời Tổng thống Mỹ. Nhà lãnh đạo Triều Tiên đã mời ông Trump bước qua lằn ranh chia cắt hai miền Triều Tiên, và ông Trump đã làm vậy “với sự tự hào”, “vinh dự”. Đó là lúc 3 giờ 46 phút chiều 30/6. Chỉ trong 30 giây trên lãnh thổ miền Bắc, một khoảnh khắc khó tưởng tượng với bất kỳ ai, nhất là với chính hai lãnh đạo hai quốc gia vẫn trong tình trạng thù địch. Trong 30 giây đó họ đã bắt tay nhau, trao đổi vài câu về khoảnh khắc đó, rồi ông Trump lại bước qua biên giới sang lãnh thổ Hàn Quốc. Sau cái bắt tay, hai nhà lãnh đạo gặp nhau ở Nhà Tự do tại khu phi quân sự trong vòng gần một tiếng - một cuộc gặp mà ông Trump đã thấy từ trước là thực chất hơn.

Khoảnh khắc đó là kết quả của một phong cách ngoại giao... phá cách, một quan hệ cá nhân tốt đẹp chỉ có thể có được giữa hai con người sẵn sàng xóa bỏ mọi rào cản nghi thức. Phát biểu sau đó, nhà lãnh đạo Triều Tiên cho biết, ông nhận lời mời xuất phát từ Twitter là nhờ “quan hệ xuất sắc” giữa hai người cũng như do ý nghĩa to lớn của cuộc gặp. “Tôi nghĩ với việc gặp nhau ở đây, hai nước vốn có một quá khứ thù địch, chúng ta đang cho thế giới thấy rằng chúng ta có một hiện tại mới mẻ, và chúng ta có một cuộc gặp tích cực sắp tới”, ông nói.

Còn Tổng thống Trump cũng khẳng định, hai người gặp gỡ và quý mến nhau từ những ngày đầu tiên, và điều đó rất quan trọng. Ông cho rằng quan hệ hai bên đã tiến triển tốt so với lúc ông lên nắm quyền. “Trong hai năm rưỡi chúng ta đã có hòa bình, dù không có gì được ký kết, mà chỉ dựa trên mối quan hệ”.

Bước tiếp theo của cuộc gặp này là gì? Hai nhà lãnh đạo dù có những phát biểu khá lạc quan. “Tốc độ không phải là vấn đề. Chúng tôi muốn xem liệu có thể có một thỏa thuận tốt và toàn diện hay không”. Và việc bước qua biên giới đã phá vỡ thế bế tắc trong quan hệ hai bên kể từ hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều tại Hà Nội 4 tháng trước. Hai nhà lãnh đạo tuyên bố sẽ chỉ định các nhóm đàm phán chi tiết, và theo ông Trump thì các nhóm này sẽ bắt đầu gặp chỉ trong vài tuần. Nhóm đàm phán phía Mỹ sẽ do đại diện đặc biệt của Mỹ về Triều Tiên Stephen Biegun đứng đầu. Phát biểu sau đó, ông Trump thậm chí còn cho biết, ông đã mời nhà lãnh đạo Kim Jong-un tới Nhà Trắng vào thời điểm thích hợp - một điều chưa từng có tiền lệ với cả hai bên.

Chờ đợi những đột phá

Giới phân tích hầu như đều ca ngợi ý nghĩa to lớn của cuộc gặp. Nhà phân tích David Kim của Trung tâm châu Á Stimson nói: “Việc ông Trump là Tổng thống Mỹ đầu tiên bước chân vào đất Triều Tiên mang đầy tính lịch sử, và việc Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in gặp cả hai nhà lãnh đạo đồng thời, dù ngắn ngủi, cũng đầy tính lịch sử”. AFP dẫn lời ông Kim cho rằng, cuộc gặp này “có tiềm năng khởi động lại các cuộc đàm phán đang bế tắc”, nhưng ông nhấn mạnh rằng thảo luận ở cấp làm việc mới là quan trọng. “Điều chúng ta cần là thực chất, chứ không phải là một vở diễn”. Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nói với các phóng viên rằng hai bên sẽ bắt đầu “trao đổi ý tưởng” có thể khoảng giữa tháng Bảy.

Ngay cả trong chính quyền Trump, một số nhà ngoại giao cũng rất thận trọng khi nói về cuộc gặp. Hội nghị thượng đỉnh ở Hà Nội đã không đi đến kết quả cụ thể do hai bên không thỏa thuận được các điều khoản nới lỏng cấm vận để đổi lấy việc cắt giảm kho vũ khí của Triều Tiên. Tiến bộ từ đó tới nay cũng rất ít. Nếu so với cuộc gặp đầu tiên ở Singapore năm 2018 thì có vẻ còn nhiều tiến triển hơn: Triều Tiên đã trả tự do cho một số người Mỹ bị bắt giam, trao trả hài cốt những lính Mỹ tử trận trong Chiến tranh Triều Tiên. Suốt một thời gian dài, Triều Tiên ngừng thử tên lửa. Nhưng trong vài tháng qua, họ đã thử lại tên lửa tầm ngắn, dù không thử tên lửa hạt nhân hay tên lửa tầm trung, tầm xa.

“Tôi không chắc Tổng thống Trump đang cố gắng đạt được điều gì, bởi khi mà tất cả những trao đổi này đi qua, không có việc cắt giảm nào trong kho vũ khí hạt nhân hoặc tên lửa của Triều Tiên” - Joseph Yun, cựu đặc sứ Mỹ về Triều Tiên dưới thời chính quyền Trump, và giờ là nhà phân tích của CNN, nói.

Giáo sư Lim Eul-chul thuộc Viện Nghiên cứu Viễn Đông, Đại học Kyung Nam, cho rằng cuộc gặp tạo ra bước ngoặt quan trọng trong việc giảm căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên. “Song có vẻ hai bên rất khó thu hẹp sự bất đồng ngay lập tức. Các biện pháp trừng phạt vẫn sẽ được duy trì”.

Rõ ràng những vấn đề cốt lõi nhất mà mỗi bên mong chờ ở phía bên kia - với Triều Tiên là nới lỏng trừng phạt, với Mỹ là cắt giảm kho vũ khí của Triều Tiên - dường như khó biến chuyển. Điều này còn phải chờ đợi các cuộc làm việc cấp chuyên viên giữa tháng Bảy này, nhưng bên nào cũng coi đó là những quân bài chủ chốt để đàm phán, và quan trọng là để bảo đảm lợi ích của họ. Nhất là vấn đề Triều Tiên không chỉ là giữa 2 miền Triều Tiên và Mỹ, mà còn liên quan cả đến các siêu cường xung quanh.

Tờ New York Times ngày 1/7 dẫn một nguồn tin giấu tên nói rằng, Mỹ có thể tìm cách làm mềm cách tiếp cận của họ, thả nổi ý tưởng chấp nhận việc “đóng băng hạt nhân”, thay vì giải giáp hoàn toàn, và có thể thừa nhận ngầm rằng Triều Tiên là một quốc gia hạt nhân. Các hãng tin khác chưa thể khẳng định được nguồn tin này. Nếu có thật, đây sẽ là một nhượng bộ đáng kể từ phía Mỹ, dựa trên góc nhìn đầy thực tế và táo bạo của ông Trump, và chỉ có quan hệ cá nhân mạnh mẽ của ông với nhà lãnh đạo Kim Jong-un mới dẫn tới bước chuyển đó.

Mỹ Hằng

Tin tiêu điểm