Bản in

Khỏe - Đẹp

Thứ Bảy, 5/10/2019 08:12

Vì sao người Việt Nam lùn thứ 4 thế giới?

Chất lượng thực phẩm là một phần khiến thể hình người Việt thấp bé. 	Ảnh: Đức Chiêm.Chất lượng thực phẩm là một phần khiến thể hình người Việt thấp bé. Ảnh: Đức Chiêm.

GD&TĐ - Theo các chuyên gia, người Việt Nam lùn thứ 4 thế giới là bởi những yếu tố bên ngoài như môi trường sống, thực phẩm, thói quen vận động… chứ không phải do gen.

Người Việt tiền sử không lùn Tổ chức độc lập World

Population Review (WPR) vừa công bố dữ liệu về sự gia tăng dân số toàn cầu. Trong đó, nổi bật là thông tin “người Việt Nam lùn thứ 4 thế giới” với chiều cao trung bình của nam giới là 162,1cm và nữ giới là 152,2cm. Theo đó, chiều cao trung bình của nam giới Việt Nam trưởng thành chỉ xếp trên Indonesia (158cm), Bolivia (160cm) và Philippines (161,9cm).

Thậm chí, theo danh sách này, người Việt Nam còn thấp hơn cả Campuchia khi chiều cao trung bình của nam giới nước này là 162,5cm.

Trong nhóm 10 quốc gia có chiều cao trung bình thấp nhất thế giới còn xuất hiện một số nước khác thuộc khu vực châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh với chiều cao trung bình của nam giới trưởng thành lần lượt là: Nepal (163cm), Ecuador (163,5cm), Sri Lanka (163,6cm), Nigeria (163,8cm) và Peru (164cm).

Theo TS Nguyễn Việt, Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á, các số liệu nghiên cứu khảo cổ học cho đến thời điểm này thì chiều cao của người Việt Nam không có nhiều khác biệt so với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới.

Tiến hành đo đạc xương từ những di cốt người tiền sử tìm thấy trong các di chỉ khảo cổ học thấy rằng, có những người có chiều cao chỉ khoảng 1,50m, nhưng cũng có những người cao đến 1,89m.

Cụ thể, khi nghiên cứu về khu mộ ở Động Xá (Hưng Yên), các nhà nghiên cứu đã thu thập được đầy đủ xương cốt người tiền sử để đo đạc thì về cơ bản, phụ nữ cao khoảng 1,50m và đàn ông cao khoảng 1,65m.

Nhưng ở những di chỉ khác, cũng đã phát hiện những bộ xương cốt mà người đàn ông có chiều cao đến 1,80m, thậm chí có người cao đến 1,89m. Những bộ xương cốt tìm được ở Xóm Trại cho thấy chiều cao lên đến 1,7m, ở điểm diễn ra trận Bạch Đằng cũng con số 1,7m và ở Sơn La là 1,71m.

“Chưa có thống kê cụ thể nào về chiều cao trung bình của người tiền sử ở Việt Nam, song những con số đo đạc rải rác từ các mẫu xương cốt cho thấy, chiều cao của người Việt Nam ở mức bình thường, thậm chí có những người rất cao. Việc công bố người Việt Nam lùn thứ 4 thế giới với chiều cao trung bình của phụ nữ chỉ 1,52m và nam giới là 1,62m là dựa trên thống kê nào, thực hiện vào thời điểm nào?

Tôi cho rằng con số này chỉ phù hợp ở thời điểm những năm 70 đến 90 của thế kỉ XX. Còn chiều cao hiện nay của người Việt như thế nào, Bộ Y tế cần có thống kê và công bố cụ thể để người dân được nắm rõ”, TS Nguyễn Việt bày tỏ quan điểm.

Cao hay thấp do môi trường

Vận hành máy giải trình tự gen thế hệ mới tại Viện Nghiên cứu hệ gen

Theo TS Nguyễn Việt, yếu tố chủ yếu quyết định đến chiều cao là nguồn dinh dưỡng. Ví dụ như người châu Âu, từ xa xưa người ta đã sử dụng thực phẩm từ những loài động vật lớn 4 chân như bò, cừu, dê, lợn… trong khi đó, người Việt lại chủ yếu ăn các loài động vật bậc thấp hơn như ốc, trai, sò, hến, tôm, cua…

Sự khác biệt trong ăn uống dẫn đến thể trạng khác nhau. Gen di truyền của mỗi dân tộc cũng là một yếu tố nhưng không mang tính quyết định. Ngoài ra, cũng có những lát cắt thế hệ. Ví dụ như thế hệ người Việt vừa trải qua chiến tranh, khan hiếm thức ăn, đói kém, thì chiều cao sẽ hạn chế.

Ngược lại, đến giờ, điều kiện sống đầy đủ hơn thì chiều cao cũng được cải thiện nhiều.

“Rồi một số nơi đồng bào dân tộc thiểu số như người Mông vẫn duy trì hôn nhân cận huyết. Đây cũng là lý do làm cho chiều cao của nhóm người này bị thấp đi. Khi thực hiện điều tra dân số, người ta phải tính toán cộng trừ giữa nhiều nhóm người khác nhau để đưa ra kết quả cuối cùng”, TS Nguyễn Việt cho biết.

GS.TS Lê Đình Lương, Hội Di truyền học Việt Nam khẳng định công thức luôn đúng là “kiểu gen + môi trường = kiểu hình”, trong đó kiểu hình là chiều cao.

Về gen của người Việt Nam, không có cơ sở để nói thấp hơn các nước khác. Trong hệ gen của con người nói chung, có đến 99,9% là giống nhau. Ở đây, chiều cao của người Việt Nam cao hay thấp là do môi trường, cụ thể là chế độ dinh dưỡng, môi trường sống, thói quen vận động cũng như sinh hoạt.

“Trước đây, người Nhật Bản được coi là người lùn, nhưng sau nhiều thập kỷ, họ cải thiện chế độ dinh dưỡng thì chiều cao của họ đã được cải thiện nhiều. Đến nay, chiều cao của người Nhật đã đạt mức rất đáng mơ ước. Do đó, việc cao hay thấp không nằm ở kiểu gen”, GS.TS Lê Đình Lương nhận định.

Năm 2017, theo số liệu từ Viện Y học ứng dụng, Việt Nam đứng trong top 20 nước lùn nhất thế giới. Cụ thể, nam giới đứng thứ 19 trong số những nước có chiều cao thấp nhất thế giới, với chiều cao trung bình là 164,4cm, nữ giới Việt Nam đứng thứ 13 với chiều cao trung bình là 153,6cm, tương đồng với công bố trên Insider.

Cải thiện dinh dưỡng và vận động

Công bố Tổng điều tra và giám sát dinh dưỡng năm 2018 cho thấy, trong vòng 25 năm (1993 - 2018) chiều cao của người Việt tăng 3cm và hiện đạt 164cm ở nam và 153cm ở nữ.

Tuy nhiên, chiều cao này khá thấp so với chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới và thấp hơn chiều cao trung bình cùng nhóm tuổi của đa số các nước trong khu vực châu Á.

Chiều cao trung bình của nam thanh niên Việt Nam hiện là 164,4cm, thua 8cm so với Nhật Bản và 10cm so với Hàn Quốc. Ở nữ là 153,4cm, thấp hơn chuẩn chung trên 10cm. Trong 30 năm qua, người Việt Nam có cao lên nhưng không nhanh, 10 năm chỉ cao thêm được 1cm.

Theo TS Nguyễn Việt, về nguyên lý, chiều cao của con người phải được cải thiện dần dần vì đời sống đi lên, loài người cũng có những chu kỳ tăng trưởng nhất định.

Tình trạng thoái hóa kích thước chỉ xảy ra với những trường hợp như có chiến tranh, đời sống quá kham khổ, hôn nhân cận huyết… Mức tăng cao hay thấp tùy thuộc rất lớn vào chế độ dinh dưỡng. Muốn cải thiện chiều cao, phải tập trung tổng lực vào chế độ dinh dưỡng, chế độ vận động, sinh hoạt mà bài học ở Nhật Bản là một ví dụ.

Trên thế giới, Nhật Bản là quốc gia đạt được thành tựu to lớn về cải tạo chiều cao thân thể của dân tộc. Về dinh dưỡng, ngay từ những năm 1945, chính phủ Nhật đã tổ chức bữa ăn trưa cho tất cả học sinh tiểu học, mẫu giáo. Họ tiến hành nghiên cứu để bảo đảm chế độ ăn uống hợp lý, đầy đủ dinh dưỡng và hướng dẫn toàn dân thực hiện theo.

Nhật Bản rất chú trọng phát triển và đầu tư cao cho thể dục thể thao trường học. Để có tác dụng trực tiếp, góp phần tăng chiều cao thân thể, Nhật đã nghiên cứu và hướng dẫn những loạt bài tập thể dục đặc hiệu tập vừa sức, vận động toàn thân, đặc biệt vận động chi dưới, kéo dãn cơ thể.

Nhật Phong

Tin tiêu điểm