Thứ 4, Ngày 7 Tháng 8 năm 2019

Nhận diện “thủ phạm” gây ô nhiễm không khí

Chi Phong - 14/06/2020, 11:13 GMT+7 | Khoa học
Khẩu trang đang là “cứu cánh” để người dân yên tâm chống bụi tại đô thị.Khẩu trang đang là “cứu cánh” để người dân yên tâm chống bụi tại đô thị.

Bụi từ đâu ra?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ô nhiễm không khí bên ngoài bắt nguồn từ các nguồn tự nhiên và nhân tạo. Trong đó, các nguồn tự nhiên phần nhiều là do các vụ cháy rừng và bão bụi. Các nguồn nhân tạo chủ yếu từ giao thông, sản xuất điện, công nghiệp, hoạt động đốt rác thải và phế phẩm nông nghiệp, xây dựng hay các nguồn dân sinh như nấu ăn, thắp sáng, sưởi ấm bằng nhiên liệu gây ô nhiễm.

PGS.TS Nghiêm Trung Dũng, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, kết quả nghiên cứu mới nhất cho thấy, nguồn phát thải bụi nano từ giao thông (46,3%); bụi thứ cấp trong không khí (31%); đun nấu sinh hoạt và bụi đất công nghiệp là 2,6%. “Sở dĩ có thể khẳng định ô nhiễm do phương tiện giao thông vì qua các kết quả đo đạc cho thấy, vào cuối tuần, lượng phương tiện giảm thì ô nhiễm cũng giảm”, PGS.TS Nghiêm Trung Dũng cho biết.

Ảnh hưởng của giao thông đối với chất lượng không khí là rất rõ nhận thấy khi tất cả các thông số ô nhiễm, đặc biệt là nồng độ bụi PM 2.5 vào các giờ cao điểm buổi sáng và buổi chiều vượt lên rất cao. GS.TS Hoàng Xuân Cơ, Trường ĐHKHTN, ĐHQG Hà Nội cũng đặt câu hỏi, cái gì đã sinh ra bụi mịn, nguồn nào dẫn đến không khí ô nhiễm nghiêm trọng suốt thời gian qua? Có người nói do phát triển nhiệt điện than, có người cho rằng do xây dựng, rác thải, do đủ thứ nguồn khác nhau, nhưng không ai thống kê được cụ thể phát thải từng nguồn như thế nào.

Theo Bộ TN&MT, phương tiện giao thông tăng cao, xả ra các chất ô nhiễm rất lớn; 60.000 hộ đang dùng bếp than tổ ong, hàng nghìn các công trình xây dựng “biến” Hà Nội và TPHCM thành những đại công trường. Qua số liệu từ các trạm quan trắc ở thành phố Hà Nội, trạm của Bộ Tài nguyên và Môi trường và của hai đại sứ quán (ở TPHCM chưa có trạm quan trắc, phải đo tự động hai ngày một lần), thấy rằng, từ năm 2013 - 2019, các thành phần quan trắc, trừ bụi mịn thì các thông số khác như SO2, CO… vẫn trong quy chuẩn cho phép, có những lúc chạm ngưỡng song không bị vượt quy chuẩn, thậm chí đối với thông số bụi hại cỡ lớn có thời điểm có xu hướng giảm.

“Ở Hà Nội có một số nguyên nhân đặc thù khác, chẳng hạn như đốt rơm rạ. Đây là nguồn gây ô nhiễm theo mùa nhưng tác hại rất lớn. Bên cạnh đó, Hà Nội hiện có hơn 60.000 hộ đang dùng bếp than tổ ong, tôi không ngờ con số lại lớn như vậy. Cộng với việc đốt rác thải nguy hại ở ngoại thành khiến các chỉ số ô nhiễm không khí ở Hà Nội trong những tháng cuối năm tăng cao”, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho biết trong một cuộc họp bàn về tìm giải pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm không khí.

Tăng cường quan trắc, kiểm soát khí thải

Chiều 27/5, 24 trạm quan trắc không khí tự động do Công ty TNHH THT tài trợ đã được bàn giao cho thành phố Hà Nội, nâng tổng số trạm trên địa bàn lên 35 trạm. Điều này góp phần từng bước đáp ứng nhu cầu theo dõi diễn biến chất lượng không khí của người dân Thủ đô, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước và xây dựng chính sách về bảo vệ môi trường không khí. Trước đó, tháng 12/2016 thành phố Hà Nội đã tiếp nhận 10 trạm quan trắc không khí do Tập đoàn Vingroup tài trợ. Tháng 7/2019, tiếp tục tiếp nhận dữ liệu từ trạm quan trắc đặt tại Đại sứ quán Pháp.

Để kiểm soát chất lượng không khí, theo Bộ TN&MT, sắp tới sẽ phải hoàn thiện cơ chế chính sách, Luật Bảo vệ môi trường và các luật liên quan. Lộ trình này ở TPHCM và Hà Nội phải đẩy nhanh hơn cả nước. Xe máy và ô tô hoạt động ở đây cũng phải có quy chuẩn cao hơn nhiều ở các địa phương và phải có cơ chế chính sách thực hiện nghiêm. 

Việc sử dụng xe cũ, không kiểm soát khí thải cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng gây nên tình trạng ô nhiễm không khí, tuy nhiên không thể cấm các phương tiện này mà đề xuất những người sử dụng xe cũ, xe có lượng khí thải cao phải có mức đóng góp lớn về phí chất thải hơn bình thường. 

Cùng với đó, cần kiểm soát chặt chẽ xe ở ngoài vào mang theo bùn đất và không đáp ứng vấn đề môi trường. Với những xe đổ chất thải ra đường phố có thể chụp ảnh và xử phạt nguội. Bộ GTVT phải nghiên cứu kỹ chính sách với xe nhập khẩu, xe mới phải sử dụng năng lượng sạch hoặc đáp ứng tiêu chuẩn phải Euro 6.

Bộ TN&MT khuyến cáo người dân chuyển sử dụng bếp than tổ ong sang các loại chất đốt khác. Hà Nội đã cam kết sẽ chuyển đổi các hình thức xử lý rác thân thiện với môi trường; vận động và hỗ trợ người dân chuyển đổi hình thức dùng bếp than tổ ong sang các loại chất đốt khác, dự kiến đến năm 2021 sẽ chuyển đổi xong. Bộ TN&MT cũng sẽ có chỉ đạo các UBND tỉnh, thành phố quanh Hà Nội có hoạt động nông nghiệp, tuyên truyền, hỗ trợ người dân không đốt rơm rạ; tuyệt đối không đốt chất thải nguy hại.

Theo TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam (VCAP), để có những chính sách đúng đắn, cải thiện chất lượng không khí cần phải xác định rõ nguồn nào gây ô nhiễm, đóng góp ô nhiễm bao nhiêu phần trăm. Muốn làm được việc này thì phải dựa vào nguồn kiểm kê phát thải, xem từng chất từ ngành nào, bao nhiêu… công việc này cũng không dễ và đòi hỏi nhiều kinh phí. Tại Hà Nội, vấn đề kiểm kê phát thải đã được nói đến rất nhiều lần nhưng chúng ta vẫn chưa nghiên cứu bài bản, vì vậy Hà Nội cũng chưa công bố cụ thể.

“Tôi nghĩ rằng, để có những chính sách đúng đắn, với nguồn phát thải từ giao thông thì xử lý như thế nào, nguồn từ xây dựng hay các nguồn sản xuất… xử lý ra sao; ưu tiên giải pháp nào trước, muốn vậy, chắc chắn phải kiểm kê phát thải, càng làm sớm bao nhiêu thì càng có những cơ hội đề ra những chính sách khả thi, phù hợp bấy nhiêu”, TS Hoàng Dương Tùng nói.


Ý kiến của bạn

Bạn còn 500/500 ký tự

Xem thêm

Xem thêm