Thứ 4, Ngày 7 Tháng 8 năm 2019

Người sưu tầm hoàng bào triều Nguyễn

Trần Hòa - 07/03/2020, 06:19 GMT+7 | Văn hóa
Nhà sưu tập Nguyễn Hữu Hoàng còn sưu tập nhiều cổ vật khác của cung đình Huế.Nhà sưu tập Nguyễn Hữu Hoàng còn sưu tập nhiều cổ vật khác của cung đình Huế.

Trong hai người ấy, Nguyễn Hữu Hoàng trẻ tuổi nhưng am tường tích cũ chuyện xưa. Chỉ bằng những hiện vật như trang phục, đồ gốm sứ… anh có thể đọc vanh vách từ lai lịch, chủ sở hữu đến những câu chuyện buồn vui, như thể anh là người trong cuộc.

Bỏ học theo nghề đồ cổ

Là người gốc huyện Phú Vang (Thừa Thiên - Huế) nổi danh với võ đường Bạch Hổ do cụ Nguyễn Hữu Cảnh sáng lập. Chưởng môn thứ 21 võ đường này, không ai khác chính là cụ thân sinh của nhà sưu tập Nguyễn Hữu Hoàng.

“Môn phái Bạch Hổ đào tạo ra nhiều quan võ cho triều đình nhà Nguyễn. Cha tôi là con cháu dòng Nguyễn Hữu, được bầu làm chưởng môn, nhưng đến đời tôi thì tuy có theo học, nhưng không có duyên. Ngẫm ra, tôi có duyên với cổ vật nhiều hơn võ thuật”, anh Hoàng tâm sự.

Trong một gia đình thanh thế võ học như vậy, nên ngay từ nhỏ cậu bé Hoàng đã được nghe những câu chuyện thuộc hàng thâm cung bí sử trong cung đình xưa. Hơn nữa, trong nhà vốn có nhiều cổ vật do các đời cha ông để lại, nên niềm yêu thích lẫn vốn kiến thức cổ vật đã ngấm vào anh tự lúc nào.

Cũng chính bởi quá đam mê cổ vật, mà khi đang học cấp ba trường huyện anh Hoàng bỏ học theo nghiệp sưu tầm. “Cậu thanh niên chưa đủ lớn đi khắp nơi mua đồ cổ, người ta tưởng điên nhưng tôi đã chứng minh ngược lại. Tôi thành công ngay từ ban đầu, và nhờ có duyên nên nhiều cổ vật quý đã được quy tụ”, anh Hoàng tiết lộ.

Cũng theo anh Hoàng, Huế là vùng đất của cung đình nên quy tụ khá nhiều các học giả lẫn các nhà sưu tập có tiếng. Trong quá trình vào nghề, anh được gặp gỡ nhiều người có vốn kiến thức sâu rộng về cổ vật. Nhờ thế, kiến thức của anh được mở rộng hơn nhiều so với những gì từng biết về kho cổ vật trong gia đình.

Duyên với cổ vật hoàng cung

Chân dung vua Đồng Khánh 
mặc áo bào uy nghiêm. 

Nhà nghiên cứu Phan Thuận An cho biết, Nguyễn Hữu Hoàng là nhà cổ vật hiếm hoi của Việt Nam sở hữu khá đầy đủ bộ trang phục cung đình Huế với trên 40 chiếc, gồm: Áo vua, áo hoàng hậu, áo hoàng tử, áo công chúa, áo cung nữ, áo quan đại triều, áo quan thượng triều.

Hỏi anh Hoàng có thật thế không? Anh chỉ cười, bảo vì có duyên thôi. Không có duyên, cả đời tìm kiếm cũng không thấy triều phục cung đình. Ở đời, không ai tự chọn được cho mình món đồ quý giá, tất cả phải nhờ duyên.

Anh Hoàng kể, mua được áo hoàng bào nhà vua ở biên giới Lào, áo bào của vua lại do người dân tộc thiểu số giữ. Áo các quan, có chức phẩm lại nằm ở trong dân gian. Họ biết là đồ quý nhưng không biết đó là áo vua.

“Áo đại quan thì họ thường mặc để cúng cấp. Việc bỏ công sưu tầm mua bộ trang phục triều Nguyễn kéo dài 10 năm. Có lần tôi cùng các anh em đi tìm mua áo của đại quan, đem theo cả đống tiền mà người ta không bán, phải quay về. Tôi kiên trì và cuối cùng mua được chiếc áo ấy”, anh Hoàng chia sẻ.

15 năm trước, nghe tin một ông cụ ở Hướng Hóa (Quảng Trị) sở hữu chiếc áo của quan triều Nguyễn, anh lập tức phóng xe máy đi ngay trong đêm. Vừa tiếp cận và cầm áo trên tay, nhà sưu tập toát cả mồ hôi, không tin vào mắt mình bởi đây là chiếc hoàng bào đẹp nhất.

Đó chính là chiếc hoàng bào của vua Nguyễn với 20 hình rồng 5 móng được thêu nổi phía trước và sau, trên cánh tay và cổ. Hoàng bào đã phai màu và có một số chỗ đã rạn chỉ nhưng vẫn đẹp.

“Tôi hỏi ông cụ giữ áo tại sao lại có bảo vật ấy? Ông cụ lắc đầu không tiết lộ, chỉ bảo là vật tổ tiên truyền lại. Vì là đồ quý nên cụ cất giữ cẩn thận, mỗi năm chỉ đem ra thắp hương một lần. Ai hỏi mua, cụ cũng dứt khoát không chịu bán dù không ít người đã trả giá cao ngất ngưởng”, anh Hoàng cho hay. 

Trong Bảo tàng Mỹ thuật Cung đình Huế hiện nay, có áo tế giao của vua Khải Định. Áo bào do anh Hoàng sưu tập, có người đoán là của vua Hàm Nghi hoặc Khải Định vì vua Khải Định dáng nhỏ.

Vua Hàm Nghi lên ngôi từ bé, chiếc hoàng bào này lại cũng bé. Địa danh sưu tập chiếc hoàng bào phù hợp với chủ nhân là vua Hàm Nghi vì được tìm thấy ở Quảng Trị, gắn với phong trào Cần Vương. Cho nên các nhà nghiên cứu khẳng định đó là hoàng bào Hàm Nghi.

Vay nợ vì cổ vật

Áo vua, áo hoàng hậu và áo thái tử.    Ảnh: T.G 

Nhà sưu tập Nguyễn Hữu Hoàng cho biết, một trong những lý do anh theo đuổi việc sưu tầm các cổ vật hoàng cung Huế là để tri ân. Lý do tri ân triều Nguyễn, theo anh đơn giản chỉ là triều Nguyễn đã tín nhiệm dòng tộc Nguyễn Hữu trong việc đào tạo võ biền.

Bởi vậy, khi mới vào nghề, nghe nói có cái tô vẽ cảnh đèo Hải Vân khắc thơ của chúa Nguyễn Phúc Chu, là anh đã quyết mua cho được. “Lúc đó hai cây vàng, mua được mấy sào đất. Tôi vay mượn khắp nơi để mua chiếc tô ấy đem về để trong tủ”, anh Hoàng tâm sự.

Sau 20 năm, chiếc tô ấy anh vẫn giữ như buổi ban đầu, dù có lúc người mua trả giá tiền tỷ. Theo anh Hoàng, cổ vật hoàng cung Huế vốn rất nhiều và đa dạng, tuy nhiên nhiều người vì cái ăn cái mặc mà phải bán đi. Nhưng, sẽ rất đáng tiếc nếu những cổ vật ấy bán ra nước ngoài.

“Mỗi cổ vật là một câu chuyện, vui có, buồn có, huy hoàng lẫn bi thảm đều có. Cổ vật đã quý, cổ vật hoàng cung còn quý hơn nhiều lần. Nó có thể gắn liền với sự kiện lịch sử trọng đại của đất nước, hoặc có thể gắn liền với một nhân vật lịch sử có sức ảnh hưởng lớn”, anh Hoàng cho hay.

Cũng qua các hiện vật cung đình mà người nay có thể thấy được sự phát triển và xa hoa của vua chúa, hay thấy sự hủ bại và lạc hậu của nền kinh tế. Tuy nhiên, theo anh Hoàng muốn thấy được hiện thực quá khứ diễn ra như thế nào thì người xem cổ vật phải hiểu rất rõ về triều đại ấy, chứ không đoán mò thông qua hiện vật.

Cho đến nay, sau hơn 20 năm thăng trầm tất tưởi với cổ vật, số lượng cổ vật cung đình mà anh Hoàng có trong tay có lẽ khó có ai sánh được. Đặc biệt, những hiện vật quý hiếm của vua, quan triều Huế luôn để lại những thông điệp lịch sử quan trọng. Dựa vào đó, các nhà nghiên cứu có thể phân tích chính xác về một thời kỳ đã qua.

“Tôi chọn cách bảo tồn cổ vật hoàng cung chứ không để “chảy máu” ra nước ngoài. Một trong những cách tốt nhất để bảo tồn với một vị trí trang trọng lẫn an toàn là chia sẻ với các bảo tàng. Làm như vậy cũng là cách quảng bá văn hóa lịch sử và để người khác hiểu hơn về triều đại nhà Nguyễn”. Nhà sưu tập Nguyễn Hữu Hoàng
Ý kiến của bạn

Bạn còn 500/500 ký tự

Xem thêm

Xem thêm