Bản in

Kinh tế - Xã hội

Thứ Hai, 26/3/2018 15:38

Nơi trú ngụ của nhạc phụ và ba người con của Hoàng thân Souphanouvong

“Địa chỉ đỏ” ngày nay“Địa chỉ đỏ” ngày nay

GD&TĐ - Trong những năm 1947-1948, căn nhà của cụ Trần Nhiên (ở thôn An Xuyên 1, xã Mỹ Chánh, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định) là nơi trú ngụ của nhạc phụ và ba người con của Hoàng thân Souphanouvong. Đến nay “địa chỉ đỏ” này chỉ còn là căn nhà cũ kỹ, phủ dày bụi bặm thời gian…

“Địa chỉ đỏ”

Ông Khiêm đang xem lại những tư liệu quý

Nằm sát đường tỉnh lộ 639, căn nhà của cụ Trần Nhiên đã cũ kỹ, xuống cấp, loang lổ rêu phong theo thời gian. Bây giờ, ông Trần Vĩnh Khiêm (66 tuổi, cháu gọi cụ Nhiên bằng bác ruột) là người trông coi căn nhà và gìn giữ các tài liệu quan trọng liên quan đến sự kiện này.

Các tài liệu gồm: tờ khai sơ yếu lý lịch của cụ Trần Nhiên, thư thăm hỏi của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Văn Đồng, thư của Chủ tịch UBND tỉnh Nghĩa Bình (Bình Định và Quảng Ngãi bây giờ) Tô Đình Cơ gửi Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng.

Cụ Trần Nhiên sinh năm 1911, từ năm 1945-1946 là Chủ tịch đầu tiên Ủy ban Hành chính thôn An Xuyên, năm 1947-1948 là Chủ tịch Mặt trận Liên hiệp Quốc dân xã Mỹ Chánh, năm 1949-1950 là Trưởng Ban Bảo trợ học đường xã Mỹ Chánh. Sau 1975, cụ Nhiên sinh sống ở nhà số 292 đường Lê Hồng Phong (TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định). Sau đó, cụ chuyển vào TPHCM và mất cách đây hơn 10 năm. Cụ Nhiên có 4 người con gồm 2 trai, 2 gái nhưng đều đã mất.

Những năm 1947-1948, ông Khiêm chưa ra đời nên ông chỉ được nghe kể lại chuyện cụ Nhiên chăm nuôi, bảo vệ cho nhạc phụ và ba đứa con của Hoàng thân Souphanouvong. Thời đó, cụ Nhiên là người có uy tín ở địa phương nên mọi hoạt động bí mật của cách mạng ở địa bàn, cấp trên đều giao cho cụ.

Một ngày năm 1947, cụ Nhiên đón tiếp 5 vị khách đặc biệt, người dẫn đầu là đồng chí Phạm Văn Đồng, 4 người còn lại là ông Nguyễn Văn Sung - nhạc phụ của Hoàng thân Souphanouvong và ba người con của Hoàng thân tên Xây, Đường và Nga Hoàng. Tại ngôi nhà này, cụ Nhiên hứa sẽ dùng tính mạng của mình để đảm bảo an toàn cho người nhà của Hoàng thân Souphanouvon.

Thời ấy, cách nhà của cụ Nhiên chừng một cây số là nhà của cụ Đặng Thị Tình (mẹ cụ Nhiên) nép bên bờ sông La Tinh. Nơi đây được bao bọc bởi những hàng cây rậm rạp, có hồ nuôi cá là nguồn thức ăn cho cả gia đình. Cụ Nhiên thường lấy cá ở nhà mẹ về làm thức ăn cho gia đình. Mỗi khi có báo động, mọi người cùng nhau đến đây trú ẩn, chỉ mình cụ Nhiên là ở lại nhà để đối phó với giặc.

“Nghe bác tôi kể lại, có lần nhận được tin cấp báo, mọi người rồng rắn kéo qua nhà nội tôi trú ẩn. Chỉ 30 phút sau, lính Pháp càn tới, đốt nhà bác tôi. Sau khi mọi chuyện đi qua, bác tôi lại dựng nhà để đón người nhà của Hoàng thân Souphanouvong về ở”, ông Khiêm kể.

Bây giờ, trong trí nhớ của bà Trần Thị Điểu (79 tuổi, chị gái ông Khiêm) hình ảnh về những đứa trẻ con nhà Hoàng thân Souphanouvong vẫn còn vẹn nguyên. Thời ấy, căn nhà của cha mẹ bà (bây giờ ông Khiêm ở) nằm sát nhà cụ Nhiên nên hằng ngày bà qua chơi đùa với 3 đứa trẻ.

“Hồi đó tôi mới 8 tuổi chứ mấy, còn 3 người cháu cụ Sung là cậu Xây 7 tuổi, cậu Đường 5 tuổi, cô Nga Hoàng 3 tuổi. Cậu Đường với cô Nga Hoàng nhỏ hơn nên tôi ít tiếp xúc, còn cậu Xây thì ngày nào cũng chơi với nhau, có khi còn đánh nhau. Mỗi lần bác tôi la là tôi dẫn cậu Xây qua nhà mình chơi. Hồi đó hồn nhiên lắm vì là con nít mà, có biết gì đâu”, bà Điểu bồi hồi nhớ về quá khứ trẻ thơ của mình.

Bà Điểu

Theo bà Điểu, sở dĩ bác mình không để người nhà Hoàng thân Souphanouvong trú ngụ ở nhà bà nội là vì bà đã già không thể lo xuể mọi việc. Trong khi đó, cụ Nhiên là người của cách mạng, nắm rõ tình hình nên có việc gì cũng dễ xử lý.

“Điều đặc biệt, bác gái tôi là người gốc Hoa, nấu ăn rất ngon, rất hợp khẩu vị với cụ Sung. Có lẽ đó là một trong những lý do mà cách mạng giao nhiệm vụ cho gia đình bác tôi nuôi giấu người nhà của Hoàng thân Souphanouvong. Tôi nhớ có lần nhà bác đang ăn cơm, tôi đứng ở bên nhà nhìn qua và được cụ Sung qua dắt tay vào ngồi ăn cùng. Cụ ấy không những tốt bụng, hiền hậu mà còn nhiều chữ nghĩa nên rảnh rỗi là dạy chúng tôi học chữ”, bà Điểu bộc bạch.

Cần được bảo tồn

Bây giờ, những người như bà Điểu, ông Khiêm không lý giải được lý do tại sao trong khoảng thời gian ấy, đồng chí Phạm Văn Đồng lại gửi gắm cho cụ Nhiên chăm lo người thân của Hoàng thân Souphanouvong. Có lẽ đó là vì nhiệm vụ cách mạng phải bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người thân của Hoàng thân Souphanouvong. Và trên hết, sau những ngày tháng trú ngụ nơi đây, tất cả họ đều được an toàn trở về bên người thân, gia đình. Để có được điều ấy, công lao của cụ Nhiên và gia đình không hề nhỏ.

Ghi nhận công lao của gia đình cụ Trần Nhiên, nhân dịp Tết Nguyên đán Quý Hợi năm 1983, ngày 29/1/1983, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Văn Đồng có thư gửi ông bà cụ Trần Nhiên. Đến ngày 8/2/1983, Chủ tịch UBND tỉnh Nghĩa Bình Tô Đình Cơ gửi thư cho đồng chí Phạm Văn Đồng, báo cáo đã chuyển thư cùng quà tặng là rượu lúa mới và trà Thanh Hương đến cụ Trần Nhiên.

Ngôi nhà của cụ Trần Nhiên như một “địa chỉ đỏ”, in dấu quan hệ hữu nghị Việt - Lào bền chặt suốt chiều dài lịch sử đấu tranh bảo vệ và dựng xây đất nước. Tuy nhiên, hiện nay ngôi nhà này đã xuống cấp trầm trọng dù sau năm 1975 đã được xây dựng lại. Hiện, ông Khiêm chỉ trông coi ngôi nhà chứ không có kinh phí sửa chữa, tu bổ. Nhiều năm không có người ở nên bên trong bụi phủ lấp, những cột, kèo cũng đã mục gãy.

Theo ông Trần Văn Thành - Bí thư Đảng ủy xã Mỹ Thành, lịch sử Đảng bộ xã Mỹ Chánh chỉ sơ lược ngắn gọn chưa đầy 1 trang về sự kiện này nên lâu nay địa phương cũng chưa quan tâm đúng mức. Tuy nhiên, mới đây trong danh sách thống kê di tích của Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Bình Định thấy có di tích này nhưng chưa được xếp hạng.

“Chúng tôi rất mong ngành chức năng các cấp quan tâm xem xét đến di tích tại nhà cụ Trần Nhiên ở thôn An Xuyên 1, từ đó có định hướng trong việc tu bổ, giữ gìn di tích. Đây là một “địa chỉ đỏ” cần được bảo tồn đồng thời là nơi để giáo dục truyền thống cách mạng yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau”, ông Thành cho biết.

Đình Phùng