Bản in

Giáo dục

Thứ Sáu, 10/3/2017 14:07

Sức lan tỏa mạnh mẽ của cuộc thi khoa học kỹ thuật

Ông Nguyễn Xuân Thành (thứ hai bên phải ảnh) trao giải Ba toàn cuộc trong cuộc thi KHKT quốc gia năm học 2016 -2017 khu vực phía BắcÔng Nguyễn Xuân Thành (thứ hai bên phải ảnh) trao giải Ba toàn cuộc trong cuộc thi KHKT quốc gia năm học 2016 -2017 khu vực phía Bắc

GD&TĐ - Chất lượng các dự án tham gia cuộc thi Khoa học kỹ thuật qua từng năm có sự tăng lên rõ rệt. Điều này cho thấy cuộc thi có sự lan tỏa và tác động mạnh mẽ đến đổi mới phương pháp dạy học trong các trường trung học hiện nay.

Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh Trung học năm 2016 – 2017 khu vực phía Bắc đã diễn ra thành công tốt đẹp với 29 giải Nhất lĩnh vực và 5 giải Nhất toàn cuộc. Trao đổi với phóng viên báo Giáo dục và Thời đại, ông Nguyễn Xuân Thành – Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học (Bộ GD&ĐT), Ủy viên thường trực BCĐ cuộc thi quốc gia - khẳng định chất lượng các dự án tham gia cuộc thi Khoa học kỹ thuật qua từng năm có sự tăng lên rõ rệt. Điều này cho thấy cuộc thi có sự lan tỏa và tác động mạnh mẽ đến đổi mới phương pháp dạy học trong các trường trung học hiện nay.

Thưa ông, ông nhận xét như thế nào về quy mô cuộc thi và chất lượng dự án dự thi trong những năm gần đây?

Qua 4 năm tổ chức cuộc thi (từ năm học 2012-2013), bắt đầu từ số lượng ít dự án và số lượng các tỉnh/thành phố cả nước tham dự chưa nhiều. Qua các cuộc thi hàng năm, số đơn vị tham gia tăng lên, số dự án dự thi cũng tăng lên.

Đến nay, số đơn vị có dự án dự thi trải rộng 63 tỉnh, thành phố cả nước, có cả các trường phổ thông của trường đại học có dự án tham gia dự thi. Năm nay, toàn quốc có đến 68 đơn vị dự thi với tổng số 458 dự án dự thi ở 22 lĩnh vực, 821 học sinh tham dự, tăng 18 dự án so với năm học trước.

Phải khẳng định rằng chất lượng của các dự án khoa học, kỹ thuật của học sinh tham gia cuộc thi cấp quốc gia tăng lên theo từng năm một. Trước hết là những năm đầu tổ chức cuộc thi, cả thầy và trò đều khá bỡ ngỡ nên khi thực hiện ý tưởng, đề tài nghiên cứu; tuy phát hiện ra vấn đề nhưng giải quyết vấn đề chưa có được sự thấu đáo như mong muốn.

Đến nay, được tích lũy kinh nghiệm qua cuộc thi từng năm, các dự án đã được nhóm tác giả, thầy hướng dẫn đặt vấn đề sát hơn với thực tiễn, đề xuất phương án giải quyết các vấn đề thấu đáo hơn; Các phương án nghiên cứu thực nghiệm, số liệu mà học sinh thu được cũng đã kỹ càng, thể hiện năng lực nghiên cứu khoa học của học sinh ngày càng tốt hơn rất nhiều theo từng năm.

Chất lượng cuộc thi tăng lên hàng năm còn thể hiện ở vấn đề nghiên cứu. Những năm trước, đề tài xác định vấn đề nghiên cứu còn khá chung chung. Qua nhiều năm, rút kinh nghiệm từ những anh, chị học sinh lớp trước, qua những vấn đề giám khảo hỏi thêm, các đề tài những năm gần đây của học sinh đã biết xác định vấn đề cụ thể hơn, thu hẹp phạm vi để nghiên cứu sâu hơn, làm cho vấn đề có tác động mạnh mẽ hơn.

Đây cũng là những lý do những năm gần đây Việt Nam có những đề tài đem đi thi quốc tế có chất lượng tốt hơn hẳn, đặc biệt là trong năm 2016 vừa qua, học sinh Việt Nam đạt 4 giải Ba cuộc thi Intel ISEF tại Mỹ. Trong cuộc thi này, đây là thành công rất lớn của đoàn học sinh Việt Nam trong số gần 2.000 dự án dự thi, chúng ta đã có 4 dự án đạt giải cao.

Ông có thể đánh giá về cuộc thi này có tác động như thế nào đến việc dạy và học trong các trường trung học hiện nay?

Như chúng ta đã biết theo tinh thần Nghị quyết số 29 của BCHT.Ư Đảng Khóa XI: đổi mới GD&ĐT theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh; hiện việc dạy và học trong nhà trường bây giờ đã thay đổi rất nhiều so với trước đây; Theo hướng không chỉ đơn thuần trang bị kiến thức cho học sinh mà phải tăng cường cho học sinh vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề của thực tiễn.

Chính vì vậy quá trình học tập của học sinh đã thay đổi không chỉ phương pháp dạy học trên lớp; nhiều năm nay, chúng ta đã thành công vận dụng phương pháp dạy học tích cực, nhưng đặc biệt là sau khi có kiến thức rồi, học sinh có thể vận dụng, tìm tòi, trải nghiệm thực các vấn đề nghiên cứu thực tế thì năng lực nghiên cứu của học sinh mới tăng lên.

Trên thực tế kiến thức chỉ là nền tảng, nhưng có năng lực, kiến thức ấy phải được các em đem vào vận dụng để giải quyết vấn đề của cuộc sống. Công trình nghiên cứu khoa học của học sinh có tác động rất lớn đến việc đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học nói chung và phương pháp học tập của học sinh nói riêng.

Qua trao đổi với phụ huynh có con em tham gia nghiên cứu dự án khoa học, họ rất phấn khởi chia sẻ: qua nghiên cứu khoa học, các em đã trưởng thành hơn, đặc biệt là qua từng cuộc thi, thi cấp trường, cấp tỉnh đã trưởng thành rất nhiều rồi, những dự án nào được lọt vào vòng thi cấp quốc gia, các em có kỹ năng sống tốt hơn, kỹ năng nghiên cứu tài liệu để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu đặc biệt tốt hơn.

Các dự án đạt giải quốc gia cần những sự hỗ trợ gì thêm để có thể dự thi đạt kết quả cao trong cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc tế Intel ISEF tới đây được tổ chức tại Mỹ, thưa ông?

Chúng ta lựa chọn các dự án xuất sắc được giải cao trong cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia để dự thi Intel ISEF. Cuộc thi cấp quốc gia đã chọn ra những giải Nhất quốc gia vào vòng thi toàn cuộc, từ đó tiếp tục chọn ra những giải Nhất toàn cuộc và năng lực tiếng Anh của các tác giả để đem đi dự thi quốc tế. Các tác giả được lựa chọn vừa có đủ năng lực tiếng Anh để trình bày dự án và trả lời các câu hỏi của BGK quốc tế.

Cuộc thi Intel ISEF được tổ chức tháng 5 hàng năm, do vậy thời gian chuẩn bị từ nay đến lúc đó cho học sinh là rất ngắn. Tuy nhiên các nhóm tác giả đã hiểu rất thấu đáo các vấn đề thuộc dự án nghiên cứu của mình; những gì cần làm trong thời gian 2,3 tuần từ nay đến cuộc thi quốc tế là giúp cho học sinh khai thác sâu hơn nữa các khía cạnh nghiên cứu; Xem xét, tìm hiểu sâu hơn, làm sắc nét hơn vấn đề nghiên cứu.

Những đề tài nghiên cứu có thể có nhiều khía cạnh, do vậy phải chọn vấn đề làm sao cho sắc nét hơn, cách nghiên cứu, sử lý số liệu, kỹ thuật cũng phải sắc nét, đi vào trọng tâm hơn. Đặc biệt là trong những vấn đề tổng quan, học sinh cũng phải chuẩn bị kỹ lưỡng để có thể trả lời cho BGK cuộc thi.

Xin cảm ơn ông!

Bá Hải