Bản in

Giáo dục

Thứ Ba, 19/3/2019 06:00

Giao lưu cùng chuyên gia về chương trình Giáo dục phổ thông mới

Phó TBT Báo GD&TĐ Dương Thanh Hương (thứ 4 từ trái sang) cùng các chuyên gia tham gia giao lưu trực tuyến. Ảnh: Thế Đại.Phó TBT Báo GD&TĐ Dương Thanh Hương (thứ 4 từ trái sang) cùng các chuyên gia tham gia giao lưu trực tuyến. Ảnh: Thế Đại.

GD&TĐ - Xoay quanh chương trình giáo dục phổ thông mới, 2 giao lưu trực tuyến sẽ diễn ra tại báo Giáo dục và Thời đại vào sáng 19/3 với chủ đề “Công tác chuẩn bị đội ngũ giáo viên – sự tham gia của các trường sư phạm” và “Dạy học Lịch sử và Địa lý trong chương trình giáo dục phổ thông mới”.

Với chủ đề “Công tác chuẩn bị đội ngũ giáo viên – sự tham gia của các trường sư phạm”, chương trình giao lưu sẽ diễn ra từ 8h30 đến 10h00 với sự tham gia của các khách mời:

- PGS Nguyễn Xuân Thành – Phó vụ trưởng Vụ Trung học (Bộ GD&ĐT), Giám đốc Dự án Chương trình GD phổ thông mới

- Ông Hoàng Đức Minh - Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ GD&ĐT)

- PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền -Trưởng khoa Quản lý giáo dục (Trường ĐHSP Hà Nội)

- GS Đinh Quang Báo - Nguyên Hiệu trưởng Trường ĐHSP Hà Nội

Giao lưu chủ đề “Dạy học Lịch sử và Địa lý trong chương trình giáo dục phổ thông mới” diễn ra từ 10h15 đến 11h45, với sự tham gia của các khách mời:

- GS Nguyễn Minh Thuyết - Tổng chủ biên Chương trình GDPT mới.

- PGS Nguyễn Xuân Thành – Phó Vụ trưởng vụ Trung học (Bộ GD&ĐT), Giám đốc Dự án Chương trình GD phổ thông mới

- GS Phạm Hồng Tung - Chủ biên CT môn Lịch sử.

- GS Lê Thông - Chủ biên CT môn Địa lý.

Ngay bây giờ, độc giả có thể gửi các câu hỏi tới các vị khách mời qua email của Báo Giáo dục và Thời đại: gdtddientu@gmail.com hoặc tương tác qua facebook của Báo.

Nội dung buổi giao lưu trực tuyến

Rào cản nào mà các trường sư phạm gặp phải khi nâng cao năng lực giáo viên phục vụ chương trình giáo dục phổ thông mới? 

duongvu…@gmail.com

GS-TS Đinh Quang Báo:

Một trong những rào cản của trường sư phạm phải khi nâng cao năng lực giáo viên phục vụ chương trình giáo dục phổ thông mới đó là đầu vào sư phạm chất lượng còn thấp; từ đó đào tạo ra đội ngũ giáo viên chất lượng cũng thấp.

Bởi vậy, để khắc phục, về lâu dài, nhà nước cần có chính sách thu hút người giỏi vào trường sư phạm. Còn trước mắt, cần có chế độ để các trường sư phạm trực tiếp tham gia vào chương trình bồi dưỡng giáo viên theo cách đào tạo lại một cách bài bản.

Đâu là giải pháp trong việc bồi dưỡng cấp tốc đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý trong tình hình hiện nay ở các trường sư phạm, học viện quản lý giáo dục?

caolan198@yahoo....

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn bạn!

Trước đòi hỏi cấp bách trong việc bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, các trường sư phạm trong đó có Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã và đang tích cực tham gia vào việc thiết kế chương trình, triển khai tổ chức bồi dưỡng tập huấn cho giáo viên phổ thông.

Điều này không phải bây giờ mới thực hiện, mà nó đã được triển khai ngay từ khi chương trình phổ thông mới được dự thảo và liên tục bồi dưỡng theo tiến độ cập nhật của chương trình.

Khi chương trình phổ thông tổng thể ban hành, các nội dung bồi dưỡng càng ngày càng cụ thể hơn, tiến gần hơn tới chương trình chi tiết và kế hoạch thực hiện.

Chương trình giáo dục phổ thông đã sắp đến thời gian được triển khai, vậy việc viết sách cho môn giáo dục công dân và hoạt động trải nghiệm sáng tạo đã được triển khai đến đâu thưa PGS? 

Bùi Lệ

PGS Nguyễn Xuân Thành :

Hiện nay, chương trình giáo dục phổ thông đã bắt đầu ban hành và sẽ được triển khai từ năm học 2020-2021 đối với lớp 1. Việc viết SGK đang được Bộ tiến hành theo Nghị quyết 88 và Nghị quyết 51 của Quốc hội.

SGK Môn giáo dục công dân và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo cũng nằm trong lộ trình chung này và sẽ hoàn thành sách giáo khoa cho lớp 1, để phục vụ cho năm học 2020-2021.

 

Theo PGS, tới đây các trường sư phạm cần chuyển động theo hướng nào để bắt nhịp với chương trình mới, đặc biệt là khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học có hiệu lực, các trường sẽ phải thực hiện cơ chế tự chủ?

Trần Phương Thúy (Hải Phòng)

PGS Nguyễn Xuân Thành :

Các trường sư phạm cần phải đổi mới chương trình đào tạo, nâng cao thực hành sư phạm của sinh viên, để khi ra trường đáp ứng ngay được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học.

Các trường sư phạm cần tăng cường rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên ngay trong quá trình đào tạo và tăng cường mối liên hệ với các trường phổ thông trong việc đào tạo giáo viên.

PGS Nguyễn Xuân Thành: "Giáo sinh phải được luyện tập nghiệp vụ sư phạm, những kỹ năng sư phạm ngay trong quá trình đào tạo".

Giáo sinh phải được luyện tập nghiệp vụ sư phạm, những kỹ năng sư phạm ngay trong quá trình đào tạo. Tăng cường kiến tập, có thể trực tiếp hoặc trực tuyến nhưng phải đảm bảo là giáo sinh và giáo viên bộ môn ở trường phổ thông được trao đổi thảo luận như một nhóm để nghiên cứu thiết kế bài bài học.

Các trường sư phạm cần phải đổi mới chương trình đào tạo, nâng cao thực hành sư phạm của sinh viên, để khi ra trường đáp ứng ngay được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học. 
PGS Nguyễn Xuân Thành

Khi thực tập sư phạm, các sinh viên đã kiến tập ở trường nào sẽ đến trường đó để thực tập với sự kèm cặp của giáo viên phổ thông đã tham gia sinh hoạt chuyên môn với giáo sinh và giảng viên trong thời gian kiến tập trước đó. Nhự vậy tạo thành thể thống nhất và đảm bảo đào tạo gắn với thực tiễn.

Trong cơ chế tự chủ, thì trường phổ thông, các sở GD&ĐT, phòng GD&ĐT là khách hàng của trường sư phạm. Do đó, cần có sự kết nối này đảm bảo mục đích chung là nâng cao năng lực đội ngũ nhà giáo. Và trong quá trình tương tác thì trường sư phạm đóng vai trò bồi dưỡng giáo viên các nhà trường.

Nói về chương trình mới, mọi người vẫn lo lắng nhất với các môn học tích hợp. Ví dụ tôi là giáo viên dạy Vật lý sẽ phải bồi dưỡng để có thể dạy được cả Hóa học, Sinh học, điều này có là khả thi hay không? Xin cho tôi biết bản thân cần làm gì để có thể đáp ứng được yêu cầu của chương trình? 

Haibui…@gmail.com

GS-TS Đinh Quang Báo:

Một môn học mới ở cấp THCS là môn Khoa học tự nhiên được hình thành từ nội dung Vật lý, Hóa học, Sinh học. Như vậy, đối tượng của môn Khoa học tự nhiên là các sự vật, hiện tượng, quy luật chung nhất của tự nhiên; trong đó, những kiến thức Vật lý, Hóa học, Sinh học là vật liệu để thiết kế nên những quy luật chung nhất của tự nhiên đó.

Cũng vì vậy mà nhiều người quen gọi môn Khoa học tự nhiên là môn tích hợp.

 GS-TS Đinh Quang Báo: "...phải chú ý dạy học sinh kết nối các kiến thức khác nhau chứ không phải dạy riêng lẻ từng lĩnh vực kiến thức". 

Tích hợp có nghĩa là vận dụng các kiến thức về Vật lý, Hóa học, Sinh học để giải quyết 1 vấn đề nhận thức về thế giới tự nhiên, một vấn đề ứng dụng trong đời sống liên quan đến tri thức khoa học tự nhiên. Cho nên người giáo viên dạy môn Khoa học tự nhiên trước hết phải có năng lực thiết kế các chủ đề đòi hỏi tích hợp như đã nói ở trên.

Như vậy, việc thiết kế chủ đề là năng lực cần thiết của giáo viên để dạy môn Khoa học tự nhiên. Để xây dựng và tổ chức cho học sinh giải quyết vấn đề đó thì phải huy động kiến thức Vật lý, Hóa học, Sinh học. Việc huy động đó có thể do một giáo viên thực hiện, cũng có thể do 3 giáo viên cùng làm.

Trên thế giới có nhiều mô hình, hoặc 1 giáo viên thực hiện việc đó, hoặc nhiều giáo viên cùng phối hợp thực hiện. Điều đó phụ thuộc vào bối cảnh của từng nhà trường, từng nước và phụ thuộc vào thói quen truyền thống của từng trường, chứ không nhất thiết đặt vấn đề là một giáo viên phải dạy được cả 3 lĩnh vực kiến thức Vật lý, Hóa học, Sinh học.

Thậm chí, 1 giáo viên có thể giỏi 3 môn, nhưng không thiết kế được chủ để tích hợp thì cũng không xem là dạy được môn Khoa học tự nhiên.

Tóm lại, phải chú ý dạy học sinh kết nối các kiến thức khác nhau chứ không phải dạy riêng lẻ từng lĩnh vực kiến thức.

Các nhà trường sư phạm phải thay đổi chương trình và đào tạo giáo viên cho phù hợp với chương trình mới ra sao?

lelinh…@gmail.com

TS Hoàng Đức Minh:

Thực tế, sau khi có Nghị quyết 29 về đổi mới căn bản toàn diện GD-ĐT (năm 2013), từ năm 2014 đến nay, các cơ sở đào tạo GV đặc biệt là các trường sư phạm đã vào cuộc để đổi mới chương trình đào tạo theo tinh thần của Nghị quyết.

Đặc biệt từ khi chương trình ETEP được triển khai, 50 chương trình đào tạo GV đã được các trường sư phạm trong ETEP tập trung xây dựng và đang chuẩn bị nghiệm thu để sử dụng chung trong toàn quốc đáp ứng yêu cầu đào tạo GV để thực hiện chương trình PT mới.

Vậy việc đào tạo giáo viên ở vùng sâu, xa điều kiện khó khăn sẽ ra sao để đáp ứng Chương trình phổ thông mới?

Đỗ Thị Hà, GV ở Thanh Hoá

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn bạn!

Việc đào tạo giáo viên trong các nhà trường sư phạm dù là đối tượng sinh viên ở vùng miền nào cũng đều được thực hiện theo chương trình cập nhật, bám sát yêu cầu của Chương trình phổ thông mới và Chuẩn nghề nghiệp giáo viên.

Với vùng sâu, vùng xa, Nhà nước luôn có những chính sách hỗ trợ về học bổng để sinh viên đến từ các khu vực còn khó khăn như vùng sâu vùng xa có điều kiện học tập thuận lợi, không bị tụt hậu so với sinh viên các vùng miền khác trên cả nước.

Ngoài ra, các khoá tập huấn, bồi dưỡng giáo viên cũng có thể được mở ra tại các địa phương để các giáo viên ở đây có điều kiện tham gia khoá học, cập nhật với những yêu cầu của chương trình mới.  

Tôi là giáo viên Tổng phụ trách, tôi băn khoăn không biết sẽ tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo như thế nào, có giống với các hoạt động ngoại khóa mà chúng tôi vẫn tổ chức cho học sinh hiện nay hay không?

Thúy An (Hà Nội)

TS Hoàng Đức Minh:

Nội dung trải nghiệm sáng tạo đã được mô tả tổng quan trong chương trình tổng thể và chương trình môn học.

Thực tế trên nền của các hoạt động ngoài giờ lên lớp nhưng có sự đổi mới,linh hoạt hơn, có độ mở cao hơn và hướng tới hoạt động của từng đối tượng HS trong hoạt động tổng thể có sự hướng dẫn tích cực của GV nhằm phát triển phẩm chất và năng lực của HS thông qua trải nghiệm thực tế.

TS Hoàng Đức Minh trả lời câu hỏi giao lưu của bạn đọc. 
Bộ GD&ĐT từng nói, sẽ giao quyền chủ động cho giáo viên khi thực hiện chương trình mới. Vậy tới đây, giáo viên sẽ được giao những quyền gì thưa PGS?

nlphuong***@gmail.com

TS Hoàng Đức Minh:

Ngoài những công việc hiện nay GV đang thực hiện trong chương trình hiện hành, GV sẽ không bị bó buộc hoàn thành thời gian 45 phút với quy định cụ thể như hiện nay trong một tiết học mà sẽ chủ động để hoàn thành các  yêu cầu đầu ra của một chương, một chủ đề... theo từng lớp học.

Các GV được tham gia xây dựng kế hoạch nhà trường với thời lượng nhất định dành sự chủ động cho nhà trường, địa phương; GV được tham gia lựa chọn SGK để đảm bảo phù hợp nhất cho đối tượng HS mình giảng dạy và nhiều hoạt động khác nữa đã được thể hiện trong chương trình tổng thể và chương trình các môn học.

Phẩm chất năng lực của giáo viên quyết định bao nhiêu phần trăm thắng lợi của Chương trình?

hongvan1978@gmail....

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn bạn!

Khó có thể định lượng một cách chính xác được bao nhiêu phần trăm. Theo tôi, Chương trình mới cho phép giáo viên được tham gia nhiều hơn trong khâu thiết kế và lập kế hoạch thực hiện.

Như vậy, năng lực của giáo viên phổ thông không chỉ dừng ở giảng dạy mà còn là phát triển chương trình. Năng lực giáo viên quyết định rất lớn tới chất lượng cũng như hiệu quả của việc thực hiện chương trình GDPT mới trên thực tiễn.

Chương trình GDPT mới chú trọng đến phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh. Vậy Bộ GD&ĐT đã có chỉ đạo gì để các trường sư phạm đào tạo các giáo sinh theo hướng này?

Trần Hoàng Anh

PGS Nguyễn Xuân Thành :

Để phát triển các trường sư phạm phát triển đáp ứng theo chương trình giáo dục phổ thông mới, Bộ GD&ĐT đã có chương trình Etep.

Chương trình này nâng cao năng lực các trường sư phạm; trong đó có việc đổi mới, bổ sung, chỉnh sửa các chương trình đào tạo theo hướng để giáo sinh sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, thực hành sư phạm.

Mục đích là để các giáo sinh sau khi ra trường có thể đáp ứng được yêu cầu dạy học phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh.

Thời điểm áp dụng chương trình GDPT mới đã sắp đến nhưng tôi thấy các trường sư phạm vẫn chậm đổi mới. Ông có thấy như vậy không?

lethuong***@gmail.com

TS Hoàng Đức Minh:

Thực tế, các trường sư phạm đã và đang tích cực đổi mới từ việc đổi mới chương trình đào tạo đến việc phối hợp với các địa phương xây dựng, đổi mới nội dung bồi dưỡng thường xuyên, bố trí lực lượng để tham gia xây dựng, thẩm định các chương trình tổng thể và chương trình môn học cũng như tham gia viết sách và thẩm định bộ SGK do Bộ GD&ĐT chủ trì tổ chức... và nhiều hoạt động khác nữa trong việc phối hợp hỗ trợ các địa phương nâng cao năng lực đội ngũ GV hiện có.

Tôi là hiệu trưởng một trường phổ thông và lo lắng nhất của tôi là đội ngũ của mình liệu có đáp ứng được yêu cầu không khi chương trình mới bắt đầu triển khai. Rất mong nhận dược gợi ý của ông về việc cần chuẩn bị những gì cho đội ngũ giáo viên trường phổ thông để chuẩn bị triển khai chương trình mới? 

Bạn đọc Trần Văn Mỹ (TP HCM)

GS-TS Đinh Quang Báo:

Quản lý trường phổ thông là yếu tố quyết định nhất để hiện thực hóa chương trình giáo dục phổ thông. Vì: chương trình GDPT quốc gia chỉ là một bản thiết kế tổng thể ở trạng thái tĩnh. Chương trình chỉ có thể thành công khi nó được vận hành trong một môi trường giáo dục cụ thể, đó là đơn vị nhà trường.

Có thể coi trường phổ thông là nơi công trường thi công ra sản phẩm dựa trên bản thiết kế về chuẩn đầu ra về chương trình GDPT quốc gia. Như vậy, CBQL giáo dục nhà trường mà hiệu trưởng là người đứng đầu, chỉ huy để tổ chức thi công sản phẩm, phải tổ chức từ A-Z quá trình hình thành nhân cách học sinh.  

Để thực hiện việc đó, hiệu trưởng nhà trường phải thực hiện phát triển chương trình nhà trường, bao gồm: tổ chức cho hội đồng sư phạm nhà trường phân tích chương trình giáo dục quốc gia; đối chiếu với bối cảnh của nhà trường phổ thông như là đặc điểm học sinh, cơ sở vật chất, bối cảnh xã hội địa phương… Từ đó, tổ chức cho giáo viên xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp.

Việc bồi dưỡng theo hướng giáo viên tự học, có trao đổi để tháo gỡ khúc mắc. Với vùng núi, điều kiện khó khăn, ai là người đứng ra đảm nhiệm việc này?

dothily@gmail....

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến chương trình!

Việc bồi dưỡng giáo viên phải bắt đầu từ đội ngũ giáo viên cốt cán ở vùng thuận lợi cũng như vùng khó khăn, sau đó đội ngũ cốt cán sẽ tập huấn lại cho đồng nghiệp của mình.

Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển như hiện nay, việc tận dụng sức mạnh của công nghệ với những lớp học trực tuyến sẽ giúp giảm bớt chi phí và tạo điều kiện cho người học có thể học được mọi lúc, mọi nơi.

Tuy nhiên, hình thức bồi dưỡng hiệu quả và lâu bền nhất vẫn là tự học. Do đó, việc chuẩn bị một nguồn học liệu phong phú để giáo viên tự học là rất cần thiết.

Theo chương trình GDPT mới thì các trường sư phạm có phải mở những ngành mới phù hợp nào để đáp ứng giáo viên phục vụ Chương trình giáo dục phổ thông mới?

Đào Tú Liên

PGS Nguyễn Xuân Thành :

Ngoài việc bồi dưỡng, để đáp ứng yêu cầu của chương trình GD Phổ thông mới, có một số môn học được xây dựng từ những môn riêng lẻ của chương trình hiện hành. Đó là những môn học tích hợp để phù hợp với xu thế chung của thế giới.

Các môn học đó được thiết kế theo mạch kiến thức, cho nên đội ngũ giáo viên hiện hành vẫn có thể thực hiện được sau khi được bồi dưỡng.

Tuy nhiên để đáp ứng được yêu cầu này, các trường sư phạm vẫn phải nghiên cứu để xây dựng chương trình mới, đào tạo giáo viên để đáp ứng được yêu cầu dạy các môn học tích hợp trong chương trình giáo dục phổ thông mới.

Tình trạng giáo viên thất nghiệp có thể xảy ra không? Tôi là một giáo viên lớn tuổi, không có đủ điều kiện để học bồi dưỡng nên rất lo ngại điều này. 

Trần Hanh – GV Thái Nguyên

TS Hoàng Đức Minh:

Tất cả các GV đang dạy đều có thể tham gia bồi dưỡng để dạy chương trình mới. Hiện nay Bộ không đưa ra tiêu chí để thanh lọc GV khi thực hiện chương trình mới.

Tổng thể khi thực hiện chương trình mới, thời lượng các môn học sẽ có xu hướng giảm hơn một chút so với chương trình hiện hành, nhất là với cấp THCS và THPT.

Bộ GD&ĐT đề nghị các địa phương hạn chế tuyển dụng trong thời gian này để sử dụng được tối đa GV hiện có trong chương trình mới cùng với việc phân công linh hoạt, tránh việc dư thừa GV.

TS Hoàng Đức Minh: "Tất cả các GV đang dạy đều có thể tham gia bồi dưỡng để dạy chương trình mới".

Các trường sư phạm đã mở những ngành mới phù hợp nào để đáp ứng giáo viên phục vụ Chương trình giáo dục phổ thông mới?

tung1974@gmail....

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn bạn!

Với Trường ĐHSPHN, ngành Công nghệ thay cho ngành Sư phạm Kỹ thuật. Đây là một ví dụ cho một sự thay đổi về ngành đào tạo thích ứng với Chương trình giáo dục phổ thông mới.

Ngoài ra, trong thời gian gần đây đã có những ngành có đổi mới về tên gọi hay nội dung chương trình như ngành đào tạo giáo viên Giáo dục công dân, đào tạo giáo viên dạy các môn tích hợp Khoa học xã hội, Khoa học tự nhiên ở trung học cơ sở…

Tôi là một giáo viên tiểu học. Tôi biết một trong những thay đổi căn bản của chương trình mới là chuyển từ dạy học truyền thụ kiến thức sang dạy học theo hướng phát triển phẩm chất năng lực. Nhưng không chỉ tôi và nhiều đồng nghiệp của tôi đều cảm thấy bối rối, không biết như thế nào thì được gọi là “dạy học theo hướng phát triển phẩm chất năng lực”. Rất mong nhận được định hướng từ chuyên gia để chúng tôi không bị tụt lại phía sau trong công cuộc đổi mới của ngành. 

Giang Thanh Hằng – GV ở Đồng Nai

GS-TS Đinh Quang Báo:

Trước hết giáo viên cần nắm vững khái niệm “năng lực là gì?”. Năng lực, nói một cách dễ hiểu, đó là khả năng con người biết huy động tổng hợp các kiến thức, kinh nghiệm từ nhiều nguồn khác nhau để giải quyết hiệu quả một vấn đề nhận thức hoặc thực tiễn.

GS-TS Đinh Quang Báo: "Trước hết giáo viên cần nắm vững khái niệm “năng lực là gì?”. 

Dạy học phát triển năng lực là dạy học tạo ra bối cảnh yêu cầu học sinh phải vận dụng kiến thức để giải quyết những nhiệm vụ học tập. Đó là điểm khác biệt so với dạy học theo cách tiếp cận nội dung.

Cho nên, giáo viên cần phải được bồi dưỡng để biết thiết kế các hoạt động học tập, đòi hỏi học sinh vận dụng kiến thức trong các tình huống khác nhau của nhận thức và thực tiễn.

Trong mô hình trường học mới, điểm xuất phát để đưa học sinh vào quá trình học tập là một hoạt động chứ không bắt đầu bằng 1 bài thuyết trình lý thuyết của giáo viên. Học sinh được học bằng hoạt động, thực hành vận dụng kiến thức.

Những giáo viên giỏi sẽ được ưu tiên dạy lớp 1 trong năm học 2021-2022. Tiêu chí của giáo viên giỏi sẽ thế nào? 

Bạn đọc Lê Thu An (Hòa Bình)

TS Hoàng Đức Minh: Để dạy lớp 1, các địa phương sẽ chủ động chọn lựa đảm bảo đáp ứng được yêu cầu và Bộ không đưa ra quy định phải là các GV giỏi.
Xin hỏi PGS, hiện nay Bộ đã có chỉ đạo gì đối với các trường sư phạm trong đào tạo, bồi dưỡng GV chuẩn bị cho chương trình GDPT, SGK mới?

Nguyễn Khánh Toàn

PGS Nguyễn Xuân Thành :

Bộ đã tổ chức hội nghị các trường sư phạm về triển khai nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, trong đó các trường sư phạm là lực lượng nòng cốt để triển khai việc này.

PGS Nguyễn Xuân Thành: "Cán bộ quản lý cấp sở GD&ĐT, phòng GD&ĐT; Hiệu trưởng các trường phổ thông; Đội ngũ giáo viên và đội ngũ nòng cốt của trường sư phạm - những người tham gia hoạt động bồi dưỡng...".
Các trường sư phạm sẽ là đơn vị chủ lực trong việc biên soạn, thẩm định các tài liệu bồi dưỡng để báo cáo Bộ nghiệm thu, sau đó các trường sư phạm là lực lượng chủ chốt trong để triển khai bồi dưỡng. 
PGS Nguyễn Xuân Thành

Căn cứ vào kinh nghiệm của nhà trường cũng như quá trình đào tạo bồi dưỡng, xác định thực tế của các sở GD&ĐT cũng như các nhà trường, các trường sư phạm sẽ đào tạo bồi dưỡng ứng với các đối tượng gồm: Cán bộ quản lý cấp sở GD&ĐT, phòng GD&ĐT; Hiệu trưởng các trường phổ thông; Đội ngũ giáo viên và đội ngũ nòng cốt của trường sư phạm - những người tham gia hoạt động bồi dưỡng này.

Các trường sư phạm sẽ xây dựng nội dung bồi dưỡng đáp ứng yêu cầu thực tiễn, sau đó đề xuất với Bộ GD&ĐT. Căn cứ đề xuất của các nhà trường, Bộ sẽ lựa chọn nội dung bồi dưỡng phù hợp với các đối tượng bồi dưỡng này.

Các trường sư phạm sẽ là đơn vị chủ lực trong việc biên soạn, thẩm định các tài liệu bồi dưỡng để báo cáo Bộ nghiệm thu, sau đó các trường sư phạm là lực lượng chủ chốt trong để triển khai bồi dưỡng. Có thể bồi dưỡng theo hình thức trực tuyến và trực tiếp.

Bộ GD&ĐT đã có những chuẩn bị gì để nâng cao trình độ của giáo viên đáp ứng yêu cầu của chương trình mới? 

Ngọc Anh (Hưng Yên)

TS Hoàng Đức Minh:

Trong 3 năm vừa qua, các năng lực cốt lõi của GV cần để thực hiện chương trình GDPT mới đã được Bộ chỉ đạo tổ chức bồi dưỡng như: tổ chức trải nghiệm sáng tạo, đánh giá HS theo năng lực, phát triển chương trình nhà trường... Trong lộ trình bồi dưỡng tới đây, các modul đang được chuẩn bị kĩ lưỡng để GV có đủ điều kiện thực hiện chương trình GDPT mới theo lộ trình.

Ngoài ra, 50 chương trình đào tạo mới đã được Bộ tích cực chỉ đạo để sớm được ban hành sử dụng trong việc đào tạo các GV trong các trường sư phạm đáp ứng yêu cầu của chương trình GDPT mới.

Ngoài ra, Bộ GD&ĐT cũng đã rà soát sửa đổi các chuẩn nghề nghiệp giáo viên để đưa ra các yêu cầu về phẩm chất, năng lực của GV hướng tới đáp ứng được việc thực hiện chương trình GDPT mới. Cùng với đó, các chương trình bồi dưỡng theo chuẩn đang được hoàn chỉnh với các modul phù hợp với các tiêu chí, tiêu chuẩn của chuẩn, giúp GV chủ động chọn lựa để thực hiện bồi dưỡng thường xuyên hàng năm nâng cao năng lực nghề nghiệp (ngoài việc bồi dưỡng để thực hiện chương trinhg GDPT mới theo lộ trình).

Công nghệ thông tin có vai trò gì trong việc đào tạo giáo viên hiện nay?

Cô giáo, Hiệu trưởng Trường phổ thông ở Bắc Cạn

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn cô giáo gửi thư đến chương trình!

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ như hiện nay thì công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền: "Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ như hiện nay thì công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội".
PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền

Đối với giáo dục nói chung và đào tạo giáo viên nói riêng, việc phát huy vai trò của công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả và chất lượng dạy học là rất quan trọng.

Đối với vấn đề hỗ trợ hoạt động tự học, tự nghiên cứu, các hệ thống học tập trực tuyến e-Learning và những trang mạng hỗ trợ học tập khác sẽ giúp giảm bớt chi phí, thời gian, công sức của chúng ta trong khâu tổ chức lớp, đồng thời giúp người học học tập chủ động mọi lúc, mọi nơi.

Nhiều trang mạng và ứng dụng công nghệ hỗ trợ người dạy lưu trữ học liệu cũng như chia sẻ, hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học và phương pháp đánh giá kết quả học tập, giúp hoạt động dạy học đạt hiệu quả cao hơn.

Rào cản nào mà các sư phạm gặp phải khi nâng cao năng lực giáo viên phục vụ chương trình giáo dục phổ thông mới?

Nguyễn Thị Thu Hương, GV trường tiểu học ở Thanh Hóa

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn bạn!

Để nâng cao năng lực của giáo viên phục vụ chương trình giáo dục phổ thông mới thì bản thân các giảng viên sư phạm phải cập nhật và bám sát diễn biến thay đổi của chương trình. Nếu giảng viên sư phạm theo sau sự đổi mới và không tham gia vào tiến trình đổi mới chương trình giáo dục phổ thông thì khó có thể thực hiện tốt công tác bồi dưỡng giáo viên.

Tiến độ xây dựng chương trình bồi dưỡng giáo viên cũng phải phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện chương trình và sách giáo khoa. Vì thế trường sư phạm đôi khi không thể chủ động đi trước những thay đổi về chương trình và sách giáo khoa.

Chất lượng giáo viên đa dạng, thời gian giáo viên phổ thông có thể dành cho việc bồi dưỡng không nhiều, trong khi đó nội dung bồi dưỡng hoặc đào tạo lại có thể rất cần sự hệ thống và bài bản.

Chính vì thế, một thách thức cho trường sư phạm là xây dựng được các chương trình bồi dưỡng đảm bảo yêu cầu chất lượng đầu ra nhưng với thời lượng và cách thực hiện linh hoạt để phù hợp với từng đối tượng và điều kiện thời gian hạn hẹp của người học.

Truyền thông đưa tin thấy trong hơn một năm tới phải bồi dưỡng số lượng tới khoảng 70.000 giáo viên dạy lớp 1. Với 1 số lượng lớn và thời gian ngắn như vậy, không biết làm sao có thể hiệu quả.  Là người quan tâm đến giáo dục, tôi rất mong được nghe các chuyên gia chia sẻ về các cách thức được bồi dưỡng cho các thầy cô để chuẩn bị tâm thế tốt nhất cho chương trình mới? 

Lê Ánh Tuyết (Quảng Ngãi)

GS-TS Đinh Quang Báo:

Lộ trình thực hiện chương trình GDPT mới được bắt đầu từ lớp 1, vì vậy, giai đoạn đầu đội ngũ giáo viên dạy tiểu học nói chung, đặc biệt là lớp 1 nói riêng phải được bồi dưỡng trước.

Những phương thức bồi dưỡng vẫn chung cho các đối tượng giáo viên như đã trả lời ở câu hỏi trước, điều quan tâm ở đây là liệu với thời gian ngắn như thế thì có kịp bồi dưỡng cho đội ngũ đông đảo giáo viên dạy lớp 1 hay không?

Phải khẳng định đây là một khó khăn. Để khắc phục khó khăn này, thì chương trình bồi dưỡng phải được kế thừa một cách hiệu quả kết quả bồi dưỡng những năm gần đây cho đội ngũ giáo viên này (ví dụ mô hình Trường học mới VNEN; những đợt bồi dưỡng về phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá theo cách tiếp cận năng lực…).

Tôi được biết, để đáp ứng được yêu cầu, mỗi người sẽ học thêm khoảng 20 tín chỉ để học thêm môn bổ sung. Để hoàn thành những tín chỉ này, kinh phí lấy từ đâu? Những tín chỉ này có đảm bảo chất lượng thật của giáo viên? 

ngocmai…@gmail.com

TS Hoàng Đức Minh:

Với các môn tích hợp, GV sẽ được tích lũy thêm các tín chỉ trong quá trình đào tạo, bồi dưỡng ở các trường sư phạm. Kinh phí do các địa phương chi trả theo nhu cầu của mỗi địa phương trong việc bố trí sử dụng đội ngũ đáp ứng được chương trình mới ở mỗi địa phương.

Các tín chỉ đã được các trường trong ETEP chủ động xây dựng và sẽ được Bộ GD&ĐT tổ chức nghiệm thu đảm bảo chất lượng trước khi triển khai thực hiện.

Sinh viên trong các trường sư phạm cần được trang bị những kiến thức thực tế như thế nào?

nguyenthuhuong65@...

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn bạn!

Các trường sư phạm trong đó có Trường ĐHSPHN đã có nhiều lần điều chỉnh chương trình đặc biệt vào các năm 2016, 2018 nhằm tăng cường tỉ lệ giờ thực hành nghề nghiệp ở trường thực hành và các trường phổ thông cho giáo sinh sư phạm.

Nhờ những trải nghiệm nghề nghiệp thực tế giáo sinh không chỉ có hiểu biết sư phạm mà còn hình thành năng lực thực hiện, vận dụng kiến thức một cách linh hoạt theo điều kiện, hoàn cảnh thực tế, tiến tới đạt chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông khi hành nghề.  

Thực tế, chương trình rèn luyện nghiệp vụ sư phạm và thực tập của các sinh viên chiếm khoảng trên 30% tổng thời lượng chương trình. Từ năm thứ 2 sinh viên đã được đi thực tế tại các trường phổ thông, được thực hành giảng dạy ở các năm thứ 3, thứ 4. Trường ĐHSPHN có mạng lưới các trường phổ thông thực hành và các trường phổ thông khác để sinh viên có điều kiện thực hành, thực tập nghề nghiệp trong quá trình đào tạo.

Tôi đã từng nghe GS giới thiệu về mô hình đào tạo giáo viên “vừa học vừa làm” của cố GS. Nguyễn Cảnh Toàn và thấy mô hình này thực sự vẫn thích hợp trong giai đoạn hiện nay. Mong GS chia sẻ tinh thần của mô hình này cho bạn đọc gần xa, nhất là các nhà quản lý giáo dục? 

Lý Đức Trung (Lâm Đồng)

GS-TS Đinh Quang Báo:

Đào tạo giáo viên cũng như bồi dưỡng giáo viên, hiệu quả nhất là phương thức diễn ra trong quá trình tác nghiệp tại nhà trường phổ thông.

Đó là một phương thức đào tạo giáo viên tiên tiến đã được phổ biến trên thế giới. Trên thế giới, phương thức đó được gọi bằng nhiều tên gọi khác nhau. Ví dụ, phương thức đào tạo giáo viên tại thực địa, phương thức “lâm sàng”…

Ở nước ta, từ thập kỷ 80, dưới sự chỉ đạo của GS Nguyễn Cảnh Toàn – nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT – đã tiến hành một chương trình nghiên cứu đào tạo giáo viên theo phương thức “vừa học vừa làm”.

Bản chất của phương thức đó là sinh viên ngay lúc mới vào trường sư phạm đã được gửi về trường phổ thông. Ở đó, họ làm quen với tất cả các công việc của một giáo viên ở nhà trường phổ thông. Họ được học lý thuyết về nghề nghiệp trong bối cảnh nhà trường phổ thông.

Từ lý thuyết đó, họ được vận dụng để thực hiện hoạt động dạy học, giáo dục. Sinh viên được giáo viên phổ thông và giảng viên sư phạm cùng phối hợp hướng dẫn từng kĩ năng nghề nghiệp. Đây là mô hình làm bằng học và học bằng làm được kết nối với nhau.

Trước yêu cầu của việc thực hiện chương trình mới, việc đào tạo giáo viên môn Giáo dục công dân hiện nay đang bộc lộ nhiều bất cập, điều này đòi hỏi các cơ sở đào tạo cần phải có chiến lược bồi dưỡng GV như thế nào?

Nguyễn Thị Hằng Phương, giáo viên Hà Nội

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn cô giáo đã tham gia chương trình!

Môn Giáo dục công dân là một môn học có nhiều đổi mới. Nó không phải là giáo dục chính trị mà chứa đựng trong đó những nội dung về giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống, giáo dục kinh tế, giáo dục pháp luật.

Hình thức tổ chức dạy học cũng được đổi mới để giảm bớt tính lý thuyết, tăng thực hành thực tế và trải nghiệm. Phương thức đánh giá kết quả giáo dục cũng có những thay đổi, không chỉ kiểm tra kiến thức mà còn đánh giá thái độ, hành vi.

Điều này đòi hỏi các trường sư phạm phải đổi mới chương trình đào tạo giáo viên môn Giáo dục công dân cho sát với yêu cầu của chương trình mới, đồng thời xây dựng chương trình bồi dưỡng thích hợp cho các giáo viên đang dạy môn Giáo dục công dân ở các bậc học để họ sẵn sàng cho những thay đổi về chương trình trong thời gian tới.

Để áp dụng chương trình mới, điều kiện tối thiểu là học sinh tiểu học phải học 2 buổi/ ngày hoặc tối thiểu 6 buổi/tuần, sĩ số theo chuẩn phải là 35 học sinh/lớp đối với cấp tiểu học và 45 học sinh/lớp với cấp trung học. Ngoài ra, lớp học phải đảm bảo điều kiện có thể kê được bàn ghế theo nhóm. Như vậy, cơ sở vật chất liệu có đáp ứng được không? 

hoangcongbach…@gmail.com

TS Hoàng Đức Minh:

Thủ tướng Chính phủ đã kí đề án tăng cường cơ sở vật chất đáp ứng chương trình GDPT mới. Bộ và các tỉnh hiện nay đang tích cực triển khai.

Tuy nhiên cần có lộ trình, với thời gian khoảng 5 năm bắt đầu từ năm 2020, thực hiện ở lớp 1. Các bất cập nêu trên sẽ dần được khắc phục đến mức tối đa để việc thực hiện chương trình GDPT mới đạt hiệu quả.

Giờ học Ngoại ngữ tại Trường tiểu học số 2 Bình Châu (Bình Sơn, Quảng Ngãi). Ảnh: Báo Nhân dân. 

Được biết, sau khi thí điểm tại 6 tỉnh thành, nhiều nội dung trong chương trình mới vẫn bị phản ánh là quá tải, tăng áp lực và chưa phù hợp với độ tuổi học sinh. Bộ GD&ĐT giải quyết vấn đề này thế nào? 

Lưu Minh Ngọc (Quảng Ninh)

TS Hoàng Đức Minh: Sau khi thí điểm, Bộ đã tiếp thu và hoàn chỉnh các chương trình môn học theo tinh thần có thể đáp ứng được tất cả các vùng miền, trong đó có cả những vùng khó khăn, vùng miền núi.

Vấn đề tích hợp liên môn, tình cảnh 3 thầy-1 sách. Chương trình ETEP vẫn chưa được tiến hành ở nhiều địa phương, ý kiến của ông thế nào, thưa ông?

lethithuy…@gmail.com

TS Hoàng Đức Minh:

Việc dạy tích hợp liên môn không hoàn toàn gắn với ETEP. Chương trình ETEP chỉ hỗ trợ các trường sư phạm nòng cốt đổi mới chương trình đào tạo và hỗ trợ để đổi mới chương trình bồi dưỡng, trong đó có bồi dưỡng thay sách.

Việc bồi dưỡng các thầy cô để dạy môn tích hợp sẽ được thực

Việc dạy tích hợp liên môn không hoàn toàn gắn với ETEP. Chương trình ETEP chỉ hỗ trợ các trường sư phạm nòng cốt đổi mới chương trình đào tạo và hỗ trợ để đổi mới chương trình bồi dưỡng, trong đó có bồi dưỡng thay sách. 
TS Hoàng Đức Minh

hiện thông qua thời lượng khoảng 1 tuần cùng với các môn khác.

Ngoài ra các thầy cô sẽ được học dần thêm các tín chỉ để thực hiện dạy môn tích hợp được hiệu quả theo lộ trình của các lớp trong cấp THCS.

Nhân đây cũng trao đổi với độc giả, dạy tích hợp không phải là "1 thầy 3 môn" mà mỗi GV sẽ phối hợp với các GV khác để dạy các chủ đề sát với môn của mình nhất đảm bảo đủ khả năng để thực hiện.

Chương trình đào tạo, cơ chế quản lý và quản trị, phương pháp giảng dạy đóng vai trò như nào để phát huy hiệu của giáo viên?

thuminh67@gmail....

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Theo tôi, chương trình được coi là xương sống của hoạt động đào tạo, là công cụ để quản lý, quản trị, đồng thời là bộ chuẩn để soi vào đó đánh giá chất lượng đào tạo.

Việc đổi mới chương trình cần đồng bộ từ cơ chế phân quyền tự chủ, khuyến khích sự sáng tạo tới đổi mới đồng bộ các thành tố mục tiêu, nội dung, phương pháp giảng dạy, cách thức kiểm tra đánh giá. Như vậy giáo viên mới có điều kiện thuận lợi đóng góp trí tuệ sức lực và quyết tâm thực hiện chương trình đổi mới.

Để chuẩn bị cho chương trình mới thì đội ngũ giáo viên sẽ được đào tạo như thế nào, đặc biệt cho những môn học như Hoạt động trải nghiệm sáng tạo? 

Vũ Hà Trang (Hải Phòng)

TS Hoàng Đức Minh:
 

Trong các năm 2016, 2017, Bộ GD&ĐT đã triển khai các hoạt động bồi dưỡng các nội dung gắn với định hướng đổi mới chương trình GD phổ thông, trong đó có nội dung trải nghiệm sáng tạo.

Vì vậy, GV cũng đã đón nhận tinh thần của hoạt động này và đang thể hiện ngay trong chương trình hiện hành thông qua đổi mới hoạt động GD ngoài giờ lên lớp...

Nội dung này cũng sẽ là một trong những nội dung được bồi dưỡng trong thời lượng bồi dưỡng các môn học, cấp học của lộ trình đổi mới chương trình GDPT tới đây.

Chất lượng của một hệ thống giáo dục không thể vượt qua chất lượng của đội ngũ giáo viên trong hệ thống đó. Để nâng cao chất lượng GV cần có giải pháp nào?

Cô giáo trường THPT ở Quảng Ninh viết thư hỏi chương trình:

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Chào bạn!

Chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông mới đã được ban hành là cơ sở pháp lý cho công tác đánh giá giáo viên và căn cứ để xây dựng chương trình bồi dưỡng giáo viên.

Với các trường phổ thông và bản thân giáo viên, việc đánh giá cần phải được thực hiện nghiêm túc và thực chất, từ đó lập kế hoạch cho hoạt động bồi dưỡng và tự bồi dưỡng.

Với các trường sư phạm, cần thiết kế chương trình bồi dưỡng bám sát nhu cầu người học và phản ánh được những đòi hỏi mới của thực tiễn dạy học, giáo dục ở các nhà trường phổ thông.

Giải pháp mang tầm chiến lược sẽ là nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên trong các trường sư phạm. Quy hoạch mạng lưới, đầu tư cho các trường sư phạm trọng điểm để xây dựng cơ sở vật chất, nghiên cứu khoa học, phát triển đội ngũ… sẽ giúp cho chất lượng đào tạo giáo viên được nâng lên tương xứng với yêu cầu phát triển của xã hội trong bối cảnh hội nhập quốc tế. 

Lấy giáo viên ở đâu ra dạy hoạt động trải nghiệm sáng tạo, thưa ông? 

Hà Thị Thắm (Hà Nội)

TS Hoàng Đức Minh:

Trải nghiệm sáng tạo sẽ tập trung vào các GV chủ nhiệm, các GV thực hiện công tác Đoàn, Đội, phối hợp với các GV bộ môn khác để tổ chức thực hiện phù hợp với yêu cầu của từng trường và từng vùng miền theo hướng dẫn của Bộ, của Sở khi thực hiện chương trình GDPT mới.

Toàn cảnh buổi giao lưu trực tuyến “Công tác chuẩn bị đội ngũ giáo viên – sự tham gia của các trường sư phạm” .

Khi tiến hành triển khai thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông mới, một trong những vấn đề gây nhiều băn khoăn là năng lực và sự đáp ứng của đội ngũ giáo viên. Các trường sư phạm có vai trò như thế nào trong xây dựng và triển khai Chương trình giáo dục phổ thông mới?

lethuhuyen@gmail....

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Chào bạn, cảm ơn bạn!

Bên cạnh nhiệm vụ đào tạo mới đội ngũ giáo viên cho đất nước, các nhà trường sư phạm còn có trọng trách bồi dưỡng đội ngũ giáo viên hiện có nhằm giúp họ nâng cao năng lực, phát triển nghề nghiệp đáp ứng tốt hơn với những yêu cầu của đổi mới giáo dục.

Như vậy, để chương trình giáo dục phổ thông mới được thực hiện thành công thì vai trò của các trường sư phạm đó là xây dựng các chương trình bồi dưỡng giúp giáo viên phổ thông nắm vững quan điểm, cách tiếp cận của chương trình mới và sẵn sàng thực hiện những nội dung mới của chương trình một cách hiệu quả.

Một điều rất thuận lợi cho các trường sư phạm trong việc xây dựng chương trình bồi dưỡng giáo viên đó là giảng viên của các trường sư phạm cũng là lực lượng chính tham gia biên soạn chương trình giáo dục phổ thông mới. Họ là người hiểu rất rõ về chương trình môn học và biết phải làm thế nào để thực hiện chương trình hiệu quả.

Theo kinh nghiệm của người làm công tác quản lý GD, người hiệu trưởng cần làm gì để tạo môi trường làm việc, tạo động lực cho GV sáng tạo?

phamthanhhoa@.nhd.vn

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Theo tôi, thứ nhất, bản thân hiệu trưởng trước hết phải là người sáng tạo, ham học hỏi và không ngại đổi mới. Từ đó hiệu trưởng mới có thể ủng hộ cho những ý tưởng đổi mới và sáng suốt nhận ra những ý tưởng triển vọng giúp nâng cao chất lượng công việc, đem lại lợi ích cho người học.

Thứ hai, một môi trường làm việc được xây dựng từ những nội quy quy tắc minh bạch, được mọi người đồng thuận và được củng cố bởi những mối quan hệ gắn bó, đầy tình người và tinh thần trách nhiệm sẽ luôn là một môi trường tốt tạo động lực cho giáo viên cống hiến và sáng tạo.

Xin hỏi các chuyên gia: Việc bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương trình mới có thống nhất chung trên toàn quốc hay không? Việc bồi dưỡng sẽ có gì khác so với trước đây? 

Bùi Hương (Hải Phòng)

GS-TS Đinh Quang Báo:

Chương trình bồi dưỡng sẽ được thống nhất trên toàn quốc về nội dung, về kế hoạch.

Để thực hiện bồi dưỡng trên toàn quốc sẽ tiến hành qua mấy bước sau:

Các dự án sẽ tập hợp chuyên gia am hiểu về chương trình GDPT mới biên soạn tài liệu. Các chuyên gia đó chủ yếu là từ các trường ĐH sư phạm, từ các viện nghiên cứu khoa học giáo dục, các trường CBQL giáo dục và các chuyên viên của các vụ cục của Bộ GD&ĐT. Các chuyên gia biên soạn này làm 2 nhiệm vụ. Thứ nhất là biên soạn tài liệu; thứ 2: họ cũng trực tiếp làm báo cáo viên.

 GS Đinh Quang Báo: "Chương trình bồi dưỡng sẽ được thống nhất trên toàn quốc về nội dung, về kế hoạch". Ảnh: Thế Đại.

Sau khi có tài liệu, đội ngũ báo cáo viên đó sẽ bồi dưỡng cho giáo viên phổ thông cốt cán, CBQL giáo dục của các địa phương. Những người này sẽ được bồi dưỡng trực tiếp do Bộ GD&ĐT tổ chức.

Để đáp ứng yêu cầu của từng trường phổ thông, hiệu trưởng nhà trường sẽ tổ chức sinh hoạt nghiên cứu bài học được dẫn dắt bởi các giáo viên cốt cán. Đó là mô hình sinh hoạt cộng đồng phát triển nghề nghiệp. 
GS Đinh Quang Báo

Số giáo viên phổ thông, CBQL cốt cán sẽ được các địa phương cử đến với tiêu chuẩn là phải là những giáo viên xuất sắc, có khả năng làm báo cáo viên cho các khóa bồi dưỡng giáo viên tại địa phương. Đội ngũ được xem là thế hệ “F2” của đội ngũ báo cáo viên.

Giáo viên, CBQL cốt cán sau khi đã được bồi dưỡng ở trung ương, sẽ về bồi dưỡng trực tiếp cho đồng nghiệp của họ tại địa phương hoặc do Sở GD&ĐT, phòng GD&ĐT tổ chức và ngay tại từng trường phổ thông.

Việc bồi dưỡng khác với trước đây ở mấy điểm:

Một là: Lần này bồi dưỡng ngay khi có chương trình mới ban hành, nên được gọi là bồi dưỡng để thực hiện chương trình GDPT mới. Sau đó, khi có SGK, họ lại được tiếp tục bồi dưỡng, lần này gọi là bồi dưỡng thực hiện SGK mới.

Hai là: Việc tổ chức biên soạn tài liệu bồi dưỡng sẽ được thực hiện một cách bài bản. Trước hết là đội ngũ biên soạn tài liệu được chọn là các giảng viên cốt cán từ các trường sư phạm trọng điểm. Đội ngũ này cũng được tập huấn để có năng lực biên soạn tài liệu và làm báo cáo viên.

Ba là: Đợt tập huấn này kết hợp giữa tập huấn tập trung (trực tiếp) và tập huấn qua mạng (trực tuyến).

Bốn là: Sẽ thành lập các nhóm báo cáo viên bao gồm giảng viên sư phạm, giáo viên THPT và CBQL giáo dục cốt cán ở cấp địa phương đã được tập huấn.

Nhóm này sẽ trực tiếp bồi dưỡng cho từng giáo viên ở địa phương. Cách làm này là để bảo đảm từng giáo viên sẽ được báo cáo viên cấp trung ương trực tiếp bồi dưỡng; tránh tình trạng trước đây qua nhiều “cấp” trung gian bồi dưỡng sẽ dẫn đến “tam sao thất bản”.

Điều đó cũng có thể hiểu, mọi giáo viên sẽ được bồi dưỡng từ “bản gốc” chứ không phải từ những “bản sao”.

Năm là: Để đảm bảo việc bồi dưỡng đáp ứng bối cảnh cụ thể của từng địa phương (Sở GD&ĐT, phòng GD&ĐT, trường phổ thông), từng địa phương ngoài việc tổ chức tập huấn cho giáo viên theo chương trình bồi dưỡng của trung ương, các cấp quản lý địa phương cũng phải tổ chức, xây dựng chương trình bồi dưỡng đáp ứng yêu cầu riêng của địa phương mình.

Công việc này do Sở hoặc phòng GD&ĐT sẽ lựa chọn những CBQL, giáo viên cốt cán thực hiện xây dựng chương trình và biên soạn tài liệu bồi dưỡng. Đặc biệt, để đáp ứng yêu cầu của từng trường phổ thông, hiệu trưởng nhà trường sẽ tổ chức sinh hoạt nghiên cứu bài học được dẫn dắt bởi các giáo viên cốt cán. Đó là mô hình sinh hoạt cộng đồng phát triển nghề nghiệp.

Hiệu trưởng nhà trường có thể hỗ trợ giáo viên trong đổi mới dạy học?

Hoàng Thị Lan, GV ở Hải Phòng

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn cô giáo Lan đã gửi câu hỏi tham gia chương trình!

Hiệu trưởng trước hết là một giáo viên và là giáo viên có chuyên môn tốt, có nhiều kinh nghiệm nghề nghiệp. Chính vì thế, Hiệu trưởng có thể hỗ trợ giáo viên đổi mới dạy học trên tinh thần của đồng nghiệp, của người đi trước.

Hiệu trưởng trước hết là một giáo viên và là giáo viên có chuyên môn tốt, có nhiều kinh nghiệm nghề nghiệp. Chính vì thế, Hiệu trưởng có thể hỗ trợ giáo viên đổi mới dạy học trên tinh thần của đồng nghiệp, của người đi trước. 
PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền

Mặt khác, Hiệu trưởng được trao quyền quản lý và phối hợp các nguồn lực trong nhà trường.

Chính vì thế hiệu trưởng hỗ trợ giáo viên đổi mới trong dạy học bằng chính cơ chế, chính sách của mình như bồi dưỡng giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng môi trường làm việc hợp tác, khen thưởng động viên những thành tích mà giáo viên đạt được... 

Theo kế hoạch, đến năm 2021 sẽ hoàn thành bồi dưỡng cho đối tượng cốt cán bao gồm: 800 giảng viên sư phạm, 1.000 cán bộ quản lý cấp sở/phòng, 4.000 hiệu trưởng, 35.000 giáo viên phổ thông và hoàn thành bồi dưỡng đại trà cho khoảng 3.500 cán bộ quản lý cấp Sở/Phòng. Việc bồi dưỡng này như thế nào để đạt được hiệu quả? 

Bạn đọc Ngọc Diễm (Chương Mỹ)

TS Hoàng Đức Minh:

Việc bồi dưỡng sẽ được thực hiện từ tháng 4/2019 với các modul chung để đảm bảo thông tin tổng quan và cần thiết nhất cho tất cả các đối tượng.

Ngoài ra còn các modul riêng với các đối tượng khác nhau cần nắm bắt để chỉ đạo điều hành cũng như tổ chức thực hiện chươngn trình GDPT mới đồng bộ cùng với GV khi được bồi dưỡng đại trà thực hiện nhiệm vụ này.

Hiện nay Bộ đã huy động các chuyên gia nhiều kinh nghiệm và đầy đủ năng lực để thiết kế các modul này. Việc lựa chọn cốt cán cũng sẽ được thực hiện để có được lực lượng tốt nhất đáp ứng được yếu cầu vừa chỉ đạo vừa tư vấn hỗ trợ cho các cấp được quản lí khi thực hiện chương trình.

Trong quá trình đổi mới GD, chuẩn nghề nghiệp có là thước đo phẩm chất nhà giáo cả về chuyên môn và nghiệp vụ?

vanthuy1987@gmail...

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn bạn!

Chuẩn nghề nghiệp là thước đo phẩm chất, năng lực của nhà giáo để định hướng cho công tác đánh giá và bồi dưỡng giáo viên. Chuẩn mới ban hành cũng đã có những cập nhật yêu cầu đổi mới giáo dục.

Tuy nhiên, chuẩn không quy định mức tối đa cho sự phát triển. Chuẩn chỉ định hướng cho sự phát triển nghề nghiệp của giáo viên. Trong quá trình đổi mới giáo dục, căn cứ trên chuẩn và điều kiện thực tế mà giáo viên cũng như nhà trường đặt mục tiêu phấn đấu phù hợp, bổ sung những tiêu chí gắn với yêu cầu của địa phương và bối cảnh. 

Ví dụ như với trường chuyên hoặc trường chuyên biệt hoặc một địa bàn thành phố nơi có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển cao thì đòi hỏi phẩm chất và năng lực GV cao hơn những loại hình  trường và địa bàn khác.

Liệu triển khai tập huấn qua mạng có bảo đảm chất lượng hay không? 

Bạn đọc Đoàn Duy

TS Hoàng Đức Minh: Việc ứng dụng CNTT cho tập huấn GV đã được triển khai từ nhiều năm nay. Tuy nhiên, đợt này phần mềm của Bộ sẽ được thiết kế hoàn chỉnh từ việc quản lí đến việc đánh giá kết quả bồi dưỡng ở các cấp độ từ Bộ đến Sở đến các trường. Các GV phải đảm bảo yêu cầu của các modul học thì mới được cấp giấy chứng nhận. Với sự chuẩn bị kỹ càng của Bộ và sự tích cực, trách nhiệm của các thầy cô thì chắc chắn việc bồi dưỡng sẽ hiệu quả.

Dạy học là nghề, vừa mang tính khoa học lại vừa đòi hỏi người dạy phải có nghệ thuật, năng khiếu trong giảng dạy, nên chăng khi tuyển sinh sư phạm thì ngoài kiểm tra kiến thức, cần có kiểm tra năng khiếu sư phạm. 

Lê Văn Tuấn, GV Từ Liêm, Hà Nội

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn thầy gửi thư đến chương trình!

Theo tôi, đối với mọi ngành nghề, nếu chúng ta có năng khiếu phù hợp với ngành nghề đó thì cơ hội thành công sẽ cao hơn, không riêng gì sư phạm.

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền trả lời câu hỏi trực tuyến của độc giả. Ảnh: Thế Đại.
Theo tôi, đối với mọi ngành nghề, nếu chúng ta có năng khiếu phù hợp với ngành nghề đó thì cơ hội thành công sẽ cao hơn, không riêng gì sư phạm.
             PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền 

Kiểm tra năng khiếu và năng lực chuyên biệt là vấn đề đã thực hiện đối với những lĩnh vực rất đòi hỏi năng khiếu ví dụ như nghệ thuật hay thể dục thể thao…

Tuy nhiên, đặt vấn đề năng khiếu cho tuyển sinh tất cả các khoa của trường sư phạm là ý tưởng cần được cân nhắc kỹ càng. Bản thân mỗi sinh viên khi đăng ký thi vào sư phạm cũng đã cân nhắc về năng lực, sở trường và hứng thú của mình. Tỷ lệ sinh viên vào học rồi bỏ vì thấy không phù hợp với ngành nghề là rất thấp.

Hiện tượng những giáo viên không thành công trong nghề nghiệp sau này cũng giống như nhiều ngành nghề khác là không thể tránh khỏi và do nhiều nguyên nhân gây ra, không thể quy về một lý do tuyển sinh sàng lọc ở các trường sư phạm. 

Hiện nay ngành đang thực hiện việc tinh giản biên chế, vậy việc sắp xếp lại đội ngũ giáo viên như thế nào để không thừa cũng không thiếu khi phải thực hiện dạy tích hợp. 

Trần Anh Thọ (Hà Nội)

TS Hoàng Đức Minh:

Việc dạy tích hợp vẫn sử dụng cơ bản lực lượng GV của các bộ môn hiện có (tổng thời gian môn tích hợp tương đương với các môn thành phần hiện nay). Do đó, không có hiện tượng đột biến trong việc thừa thiếu GV.

Tuy nhiên, thời gian trong môn tích hợp có xu hướng giảm một chút, các GV ngoài việc dạy sẽ tham gia các việc khác như chủ nhiệm, hoạt động tư vấn... và các trường sẽ kiểm soát việc tuyển dụng để không tạo ra sự thừa thiếu GV với cách xử lí như trên.

Trước yêu cầu của việc thực hiện chương trình mới, GV cần tham gia giảng dạy theo hướng tích hợp, việc đào tạo giáo viên hiện nay đang bộc lộ nhiều bất cập, điều này đòi hỏi các cơ sở đào tạo cần phải có chiến lược bồi dưỡng GV như thế nào?

Nguyễn Thành, GV ở Lào Cai

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Cảm ơn thầy giáo đã gửi câu hỏi đến chương trình!

Dạy học theo hướng tích hợp đã được các giảng viên sư phạm nghiên cứu lý luận, thực tiễn, trong nước, ngoài nước. Những vấn đề về xây dựng chủ đề dạy học tích hợp, cách thức giảng dạy và đánh giá đã được biên soạn thành nhiều tài liệu phục vụ cho công tác giảng dạy trong trường sư phạm cũng như bồi dưỡng giáo viên, giúp giáo sinh và các giáo viên hiểu đúng, thực hiện đúng tinh thần của dạy học tích hợp, nhằm hình thành năng lực thực hiện ở người học.

Các trường sư phạm đã và đang đổi mới chương trình đào tạo theo hướng tạo ra những module có tính kết nối các lĩnh vực khoa học với nhau, các Khoa cũng ngồi lại với nhau cùng xây dựng chương trình. Điều này sẽ giúp cho các giáo viên tương lai sẵn sàng thực hiện những nội dung tích hợp trong chương trình mới.

Phương pháp bồi dưỡng giáo viên mà Bộ cho hay là chủ yếu tự đào tạo qua internet, nhưng nhiều địa phương khu vực miền núi hiện nay không có internet, thậm chí còn không có điện thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc tiếp cận chương trình bồi dưỡng. Theo ông để giải quyết vấn đề trên thì cần biện pháp gì? 

Lê Thị Thùy (GV ở Sóc Sơn)

TS Hoàng Đức Minh: Bộ cũng đã có phương án để giải quyết việc này ở các vùng khó khăn thông qua việc GV sẽ được tập trung ở cụm để bồi dưỡng, nơi có mạng internet hoặc sẽ đưa vào các thiết bị lưu như USB, đĩa CD... để GV chủ động khai thác và sử dụng trong thời gian phù hợp của mình và vẫn có lực lượng cốt cán hỗ trợ thông qua trao đổi trực tiếp hoặc tư vấn theo cụm.

Đẩy mạnh hợp tác quốc tế có ý nghĩa gì trong đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên phục vụ chương trình giáo dục mới?

nguyentunglam@gmail...

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Chào bạn, cảm ơn bạn!

Chương trình giáo dục mới có nhiều tiếp cận tiên tiến và học hỏi của nhiều nước có nền giáo dục phát triển. Chính vì thế, những kinh nghiệm thành công của các quốc gia khác sẽ cho chúng ta bức tranh rõ ràng hơn về cách thức thực hiện đổi mới chương trình.

Trong đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên, nhiều năm qua các dự án giáo dục của nước ngoài đã đầu tư vào Việt Nam, các chuyên gia giáo dục của nước ngoài đã đến Việt Nam và giúp giáo viên Việt Nam hiểu và thực hiện được đổi mới dạy học.

Việc đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong nghiên cứu giáo dục, bồi dưỡng giáo viên nhất là trong bối cảnh đổi mới chương trình giáo dục phổ thông là rất cần thiết.

Khi tích hợp một số môn với nhau, ở cấp THPT, các em lại được tự chọn các môn học, chắc chắn sẽ xảy ra tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ. Đơn cử như việc năm nay môn học này có nhiều học sinh đăng ký, nhưng năm sau lại giảm đi, ban soạn thảo có giải thích rằng sẽ kết hợp một số giáo viên ở một số trường, nếu ở thành phố thì không có vấn đề gì, nhưng nếu ở vùng sâu, vùng xa, việc này được thực hiện ra sao, khi điều kiện đi lại hết sức khó khăn? 

Nguyenbang…@gmail.com

TS Hoàng Đức Minh: Ở cấp THPT với các môn học tự chọn sẽ tuyển số lượng GV tối thiểu cho các trường ở vùng thuận lợi để có thể thực hiện dạy ở nhiều trường trong vùng để đủ số giờ dạy ưu tiên số lượng GV trong quỹ biên chế để tuyển tối đa cho các trường ở vùng khó khăn đảm bảo cân đối giờ dạy, tránh gây khó khăn cho GV khi dạy ở các trường trong vùng mà việc đi lại khó khăn.

Công tác bồi dưỡng, tập huấn, đào tạo lại phải thay đổi như thế nào để thật sự chất lượng, hiệu quả, tránh tình trạng “điểm danh, ghi tên”, rất hình thức, chung chung, học xong chẳng áp dụng, thực hiện được cái gì cả. 

Vũ Thu Trà (Long Biên)

TS Hoàng Đức Minh: Việc bồi dưỡng đổi mới chương trình lần này sẽ ứng dụng tối đa CNTT. Thông qua việc bồi dưỡng lực lượng cốt cán trước một bước, các bài giảng sẽ được đưa lên mạng để GV tiếp cận trực tiếp có sự hỗ trợ tư vấn của lực lượng cốt cán trong quá trình học của GV. Điều này sẽ giúp cho GV tiếp cận đầy đủ nội dung bồi dưỡng mà vẫn có sự tương tác, trao đổi và tháo gỡ khi cần thiết.

Dạy học phân hóa, dạy học cá biệt, dạy học tích hợp là những năng lực còn yếu kém ở đại bộ phận GV hiện nay nên việc bồi dưỡng GV nên như thế nào để đạt hiệu quả?

truongthuthao@yahoo....

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Chào bạn! Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến chương trình!

Từ trước tới nay giáo viên đã được đào tạo về dạy học phân hóa, dạy học cá biệt và thậm chí hiểu về dạy học tích hợp. Tuy nhiên, trên thực tế vì nhiều nguyên nhân chủ quan, khách quan, điều này chưa được nhận diện rõ ràng và chú trọng thực hiện trên thực tiễn. 

Khi được đánh giá là “còn yếu kém” thì chắc chắn đó là nội dung cần được chú trọng bồi dưỡng. Việc bồi dưỡng ở đây trước hết là nâng cao nhận thức cho giáo viên về ý nghĩa, tầm quan trọng của dạy học phân hóa, dạy học cá biệt, dạy học tích hợp. Sau đó năng lực thực hiện của giáo viên cũng cần được đánh giá và củng cố.

Bên cạnh việc bồi dưỡng, giáo viên chúng tôi rất mong có được các bài giảng mẫu theo chương trình mới để học hỏi kinh nghiệm; không biết điều này có thể thực hiện được không? 

Lqthu…@gmail.com

GS-TS Đinh Quang Báo:

Trong hướng dẫn cho giáo viên thực hiện chương trình mới, ngoài hướng dẫn các vấn đế về lý luận, giáo viên còn được thực hành.

Để giáo viên thực hành tốt, cũng là để minh họa những lý thuyết giáo viên đã được tập huấn, trong chương trình bồi dưỡng sẽ thiết kế các bài giảng mẫu.

GS Đinh Quang Báo - nguyên Hiệu trưởng Trường ĐHSP Hà Nội tham gia buổi giao lưu trực truyến. 

Đây là đề xuất đã quán triệt được những vấn đề về lý luận và thực tiễn. Nhưng không có nghĩa giáo viên dập khuôn theo bài mẫu, vì phương pháp giảng dạy là vô cùng đa dạng. Bài mẫu chỉ là tham khảo để giáo viên trên cơ sở đó có nhiều sáng tạo hơn theo cách mà bài mẫu đã thể hiện.

Bài giảng mẫu được các nhóm tác giả có nhiều kinh nghiệm thực hiện khi nhóm tác giả này biên soạn một hệ thống tài liệu bồi dưỡng giáo viên trong cả nước. Vì vậy, hệ thống các bài tập huấn đó sẽ được bồi dưỡng theo 2 phương thức:

Phương thức bồi dưỡng trực tiếp theo các khóa bồi dưỡng tập trung của giáo viên; phương thức bồi dưỡng trực tuyến, nghĩa là các bài giảng được đưa lên mạng và hiện nay Bộ GD&ĐT đang thiết kế các mạng để phục vụ riêng cho các nội dung bồi dưỡng này.

Những giáo viên còn hơn 10 năm trong nghề như chúng tôi, có khả năng tiếp cận khoa học, công nghệ thông tin, còn có thể học hỏi để thay đổi, nhưng với những thầy cô chỉ còn 5-7 năm nữa sẽ về hưu, liệu có thay đổi được không, cần giải quyết thế nào trong khi thời gian để chuẩn bị không còn nhiều? 

lengocdung…@gmail.com

TS Hoàng Đức Minh:

Với chủ trương đổi mới chương trình lần này tập trung vào đổi mới tổ chức học để HS được trải nghiệm nâng cao năng lực phẩm chất theo mục tiêu của mỗi môn học, cấp học.

Việc này đã và đang từng bước được thể hiện ngay trong chương trình hiện hành thông qua chỉ đạo của Bộ và triển khai ở địa phương.

Chính vì vậy, các GV đang thực hiện nhiệm vụ đều có thể tiếp cận được chương trình mới thông qua sự cố gắng của bản thân và việc bồi dưỡng trong quá trình tiếp cận chương trình mới.

Ông Hoàng Đức Minh - Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ GD&ĐT). 

Trong thời cuộc 4.0, chiến lược đào tạo nguồn nhân lực nói chung, đào tạo giáo viên nói viên cần có sự thay đổi cập nhật. Nên cân nhắc khả năng triển khai đào tạo thế hệ mới GV phổ thông các cấp ở trình độ thạc sĩ như cách làm ở các nước phát triển hay không?

Nguyễn Tuấn Anh (Đống Đa, Hà Nội)

PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền:

Chào bạn đã gửi câu hỏi tham gia chương trình!

Ở các nước phát triển ví dụ như Phần Lan, giáo viên dù ở bậc học nào đều có trình độ tối thiểu là thạc sĩ. Điều này cho thấy theo quan điểm của họ, giáo viên dù dạy học ở bậc học nào đều đòi hỏi trình độ năng lực sư phạm cao. Không phải dạy bậc học thấp thì chỉ cần đào tạo ở trình độ thấp.

Ở nước ta hiện nay, số lượng giáo viên và cán bộ quản lý tham gia học các khóa thạc sĩ càng ngày càng tăng lên và nhu cầu là rất lớn mặc dù chuẩn trình độ đào tạo chưa bắt buộc họ phải học như vậy. Điều này cho thấy xu thế tất yếu và nhu cầu người học là đạt tới trình độ thạc sĩ.

Tuy nhiên đặt ra yêu cầu đại trà trình độ thạc sĩ cho tất cả giáo viên Việt Nam hiện nay là chưa khả thi và cần có lộ trình.

 PGS Nguyễn Vũ Bích Hiền -Trưởng khoa Quản lý giáo dục (Trường ĐHSP Hà Nội). 
Gửi câu hỏi ở đây
Vui lòng viết tiếng Việt có dấu

 

Báo Giáo dục&Thời đại