Bản in

Giáo dục

Thứ Năm, 12/1/2017 19:07

Để cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho HS lan tỏa mạnh mẽ

Để cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho HS lan tỏa mạnh mẽ

GD&TĐ - Sau 5 năm phát động, cuộc thi Khoa học kỹ thuật (KHKT) dành cho HS Trung học được ngành GD các địa phương trong cả nước hưởng ứng rộng rãi. Hiện các địa phương đang tổ chức cuộc thi KHKT cấp tỉnh để chọn được những sản phẩm tốt nhất tham gia cuộc thi cấp quốc gia. 

Sức lan tỏa mạnh mẽ của cuộc thi đã cho thấy phong trào nghiên cứu KHKT trong HS hiện nay đang được Sở GD&ĐT các địa phương chú trọng đẩy mạnh. Tuy nhiên, theo các nhà khoa học, trong thời gian tới, cần có sự thay đổi trong việc phối kết hợp với các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên đại học trong trợ giúp HS phát triển ý tưởng, lựa chọn giải pháp công nghệ cho sản phẩm của mình.

Những ý tưởng tốt đều xuất phát từ cuộc sống

Qua các cuộc thi tại các địa phương, nhiều đề tài, sản phẩm KHKT của HS đều xuất phát từ thực tiễn và có tính ứng dụng rất cao. Như sản phẩm “Dụng cụ tra hạt và tưới nước dùng trong sản xuất nông nghiệp” của hai HS Nguyễn Ngọc Duy và Trần Việt Hải (Trường THPT Trại Cau) tham gia cuộc thi KHKT tỉnh Thái Nguyên năm học 2016 – 2017 trong lĩnh vực kĩ thuật - cơ khí được Ban giám khảo đặc biệt đánh giá cao.

Em Duy cho biết: Xuất phát từ việc quan sát thấy hiện nay việc trồng, chăm sóc cây nông nghiệp của đa số bà con nông dân ở các địa phương trên cả nước chủ yếu vẫn dựa vào phương pháp thủ công, lao động chân tay tiêu tốn nhiều sức lao động nhưng hiệu quả kinh tế không cao; Do vậy hai em đã có ý tưởng thiết kế dụng cụ tra hạt và tưới nước để tạo ra dụng cụ giúp người nông dân trong các công đoạn tạo rãnh, tra hạt, lấp đất, tưới nước hoặc phun thuốc trừ sâu trong quy trình sản xuất.

Tiến sĩ Vũ Thị Hồng Hạnh – Trưởng Khoa Vật lý, Trường ĐH Sư phạm (ĐH Thái Nguyên) – Thành viên Ban giám khảo cuộc thi KHKT năm học 2016 – 2017 tỉnh Thái Nguyên - đánh giá: Sản phẩm hội đủ các yếu tố, ý tưởng rất hay, giải pháp kỹ thuật đơn giản, phù hợp với khả năng nghiên cứu của HS trung học. Sản phẩm đã có những cải tiến để vừa gieo hạt, vừa bón phân tưới nước, điều chỉnh mật độ, khoảng cách hạt gieo, đánh luống mà những sản phẩm có bán trên thị trường hiện nay không có.

HS Vũ Hoài Nam và Nguyễn Vũ Hoàng (Trường THPT Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ) đã có đề tài rất có ý nghĩa xuất phát từ việc tham gia giao thông hàng ngày: “Đèn tín hiệu cảnh báo tự động đường ngang dân sinh”. Xuất phát từ hiện trạng tai nạn giao thông tại các đường ngang dân sinh với đường sắt ngày càng tăng cao ở Việt Nam, nhóm tác giả thực hiện đề tài với mục tiêu chế tạo ra một đèn tín hiệu cảnh báo tự động đường ngang dân sinh đơn giản, hiệu quả và giá thành rẻ, ứng dụng cao trong thực tế đời sống.

Hoặc như đề tài nghiên cứu “Định hướng giá trị đạo đức của HS THPT trong bối cảnh hội nhập quốc tế” của em Đào Ngọc Huyền (Trường THPT Công nghiệp Việt Trì) thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và hành vi. Huyền cho rằng trong HS hiện nay, bên cạnh nhiều HS có phẩm chất đạo đức rất tốt còn có một bộ phận không nhỏ HS có định hướng sống, quan niệm sai lệch về đạo đức, giá trị sống. Đề tài được em độc lập nghiên cứu, điều tra lấy mẫu khá rộng tại các trường THPT tại các tỉnh Phú Thọ, Thừa Thiên - Huế và TP Cần Thơ; Mục tiêu của đề tài là xác định những giá trị định hướng đạo đức của HS phổ thông trong bối cảnh hiện nay và đã được HS Đào Ngọc Huyền đã giải quyết vấn đề rất tốt trong công trình nghiên cứu của mình; Đề tài đã đạt giải Nhất cuộc thi KHKT năm học 2016 – 2017 tỉnh Phú Thọ và được chọn tham gia cuộc thi quốc gia.

Để cuộc thi có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn

Theo Thầy Nguyễn Ngọc Toán - Hiệu trưởng Trường THPT Công nghiệp Việt Trì, cuộc thi KHKT có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc đổi mới từ hình thức tổ chức, phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá và mục tiêu dạy học trong các trường phổ thông hiện nay; Không chỉ gói gọn trong việc dạy và học truyền thống, trang bị kiến thức kỹ năng mà mở ra một hướng mới là dạy chữ song song với dạy người, chú trọng nhân cách người học; Đồng thời HS không chỉ đến trường học chữ mà phải tự nghiên cứu, trải nghiệm trong cuộc sống.

Để cuộc thi lan tỏa trong các nhà trường, thầy Toán cho rằng điều đầu tiên phải tích cực tuyên truyền cho cán bộ, giáo viên, HS, phụ huynh và nhân dân biết rõ được ý nghĩa, mục tiêu của cuộc thi. Các nhà trường phải đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá, tích cực đổi mới tổ chức các hoạt động GD để HS tự học, tự nghiên cứu, làm sao dạy và học không gói gọn trong nhà trường, nhà trường bây giờ phải mở ra để HS gần với thực tế xã hội và các lĩnh vực khác của đời sống xã hội…

Theo TS Vũ Thị Hồng Hạnh, có một vấn đề chung của các cuộc thi KHKT rất đáng được quan tâm đó là từ ý tưởng KHKT của HS đến việc triển khai giải pháp công nghệ, kỹ thuật là cả một vấn đề. Với HS trung học, các em chỉ đang làm quen với cách thức nghiên cứu khoa học thì từ việc hình thành ý tưởng đến triển khai giải pháp kỹ thuật cho ra sản phẩm phải đơn giản, dễ làm. Những ý tưởng dù rất hay nhưng phải triển khai giải pháp kỹ thuật cao, vật liệu khó kiếm… sẽ rơi vào bế tắc. Thực tế lại cho thấy nhiều ý tưởng rất hay nhưng hơi quá sức nghiên cứu, triển khai giải pháp kỹ thuật, của HS trung học như sử dụng những thuật toán khoa học, phần mềm mà ở trung học chưa được làm quen, nghiên cứu nên ý tưởng không được triển khai một cách triệt để.

Đó là lý do tại sao cần phải có đội ngũ các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên đại học sẵn sàng trợ giúp các em trong quá trình triển khai ý tưởng KHKT, áp dụng kỹ thuật vào thực hiện ý tưởng, chọn vật liệu, giải pháp công nghệ… Tiến sĩ Hạnh cho rằng để phong trào nghiên cứu khoa học trong các trường phổ thông hiện nay có chất lượng hơn, các nhà trường phải tạo được liên hệ với các trường đại học, cao đẳng.

Tại tỉnh Thái Nguyên hiện nay có một số trường phổ thông kết nghĩa với Trường ĐH Sư phạm Thái Nguyên; Các trường này nhận được sự tư vấn, giúp đỡ rất hiệu quả về giải pháp kỹ thuật từ các giảng viên khoa Vật lý. Bên cạnh đó, cũng có nhiều trường phổ thông không chỉ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên mà ở cả các tỉnh khác cũng đã liên hệ với khoa để nhận được sự trợ giúp cho HS trong phong trào nghiên cứu khoa học. Theo Tiến sĩ Hạnh, các Sở GD&ĐT cần có cơ chế chính thức để gắn kết các nhà trường phổ thông với các khoa, bộ môn nghiên cứu của các trường đại học để công tác trợ giúp HS được thuận lợi hơn.

Bá Hải

Tin tiêu điểm