Bản in

Phương pháp

Thứ Ba, 3/1/2017 14:53

Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy ở đại học

Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy ở đại học

GD&TĐ - Từ thực tế dạy học, PGS.TS Đào Văn Toại (Khoa Xây dựng, Trường ĐH Đại Nam) chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy ở đại học với hai đối tượng sinh viên khác nhau: Thiếu tích cực và tích cực, chủ động trong học tập.

Với trình độ sinh viên còn thấp, thái độ học tập yếu

Với đối tượng này, PGS.TS Đào Văn Toại cho rằng nên giảng dạy theo phương pháp truyền thống, có cải tiến. Đầu tiên, giảng viên cần làm cho sinh viên nắm vững mục tiêu bài học là để giải quyết vấn đề gì và để giải quyết nó cần phải có kiến thức gì? Về các nội dung này, giảng viên khoogn đọc nhưng nói chậm, ngắn gọn, chặt chẽ để sinh viên có thể ghi chép các nội dung cơ bản nhất.

Tiếp đến là dẫn dắt vấn đề sinh viên suy nghĩ và trả lời - vận dụng kiến thức đã được trang bị từ các học phần khác. Trên cơ sở các kiến thức đã trang bị thì vấn đề đã được giải quyết đến đâu, việc còn lại phải làm tiếp theo là gì và bằng cách nào.

Sau khi thảo luận, tương tác giữa sinh viên với nhau và với giảng viên, giảng viên rút ra kết luân có phân tích sâu hơn về căn nguyên của vấn đề. Lúc này, giảng viên nên động viên người học ghi chép nhiều nhất, nhanh nhất. Bởi khi ghi chép, sinh viên buộc phải chăm chú nghe - tai làm việc, mắt làm việc, đầu phải suy nghĩ để câu viết ra có nghĩa. Cách động viên sinh viên làm việc như vậy cũng là hình thức rèn kỹ năng nghe, ghi chép nhanh; đó cũng là một phương pháp làm việc khoa học.

Tập trung làm việc ở lớp là một lần học rất quan trọng. Theo phương pháp giảng dạy này, giảng viên vẫn đặt ra các vấn đề (nhưng không quá lớn) để truy vấn sinh viên. Câu hỏi đưa ra để truy vấn là một chuỗi vấn đề để hệ thống hóa kiến thức, có thể là các vấn đề vận dụng kiến thức mới học cho công tác thực tế, có thể là các bài tập…

Tương tác thầy trò được diễn ra liên tục, sinh viên phải luôn hoạt động, phải luôn tập trung vì lúc nào cũng có việc để làm. Vấn đề dễ để sinh viên yếu hơn trả lời, vấn đề khó dành cho sinh viên khá. Kết quả, ai cũng cảm thấy mình có đóng góp cho thành công chung; từ đó, sinh viên sẽ tự tin, phấn khởi.

Với sinh viên có năng lực, thái độ học nghiêm túc, tích cực, chủ động

Với đối tượng này, PGS.TS Đào Văn Toại chia sẻ phương pháp: Vào cuối buổi giảng, giảng viên giới thiệu những vấn đề sẽ nghiên cứu trong buổi học kế tiếp. Giảng viên giao các vấn đề, các tình huống có thể xảy ra, các nguồn tài liệu, cách tìm kiếm để sinh viên tìm đọc và chuẩn bị báo cáo trình bày vào buổi học tiếp theo.

Có lẽ tốt nhất là giao cho từng cặp đọc và phản biện cho nhau. Trước lớp, các nhóm lần lượt trình bày báo cáo đã chuẩn bị, nghe phản biện của nhóm được phân công và của cả lớp. Cách làm này rất lôi cuốn sinh viên. Họ tìm đọc, suy nghĩ và chuẩn bị công phu, hiểu vấn đề sâu sắc, đa chiều. Thực tế phong phú nên để giải quyết một vấn đề có thể có nhiều phương án khác nhau.

Lúc này, giảng viên là người hướng dẫn, trọng tài, phân tích và đưa ra kết luận. Các tình huống đặt ra có thể là vấn đề liên quan đến lý thuyết, có thể là vấn đề thực tiễn đang đòi hỏi, các vấn đề này không nhất thiết là giảng viên gợi mở mà có thể là từ quan sát thực tế sinh viên có thể đặt ra để cùng giải quyết.

Ví dụ: Vấn đề lún nứt của đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai: Nguyên nhân? Các biện pháp nào có thể được sử dụng để khắc phục sự cố? Còn nếu biết tình trạng địa chất công trình từ đàu thì giải quyết thế nào? Các sự cố ở cầu Cần Thơ… là những vấn đề điển hình. Những bài toán, vấn đề liên quan thực tế luôn lôi cuốn, sinh động hơn.

Cách làm này sẽ giúp sinh viên hiểu sâu sắc vấn đề, nâng cao năng lực tiếp cận, phân tích, đánh giá vấn đề một cách toàn diện hơn và chủ động; đồng thời rèn luyện cho sinh viên kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng trình bày và sự tự tin.

Dạy học thích ứng với kiến thức không ngừng thay đổi

Theo PGS.TS Đào Văn Toại, cái mà sinh viên được học, được làm quen, tính toán, biết đâu chỉ một vài năm nữa đã thay đổi và khả năng đó là rất lớn. Thị trường lao động cũng không ngừng thay đổi; tính cạnh tranh ngày một cao và khắc nghiệt hơn.

Trong hoàn cảnh đó, tôi cho rằng, trong giảng dạy, trong chương trình đào tạo phải cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản để có đủ năng lực học thêm, tiếp cận với kĩ thuật và công nghệ mới.

Thứ đến, phải rèn cho sinh viên kỹ năng xử lí tình huống, biết nhận định, chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng để định hướng giải quyết vấn đề. Trên cơ sở đó, biết thu thập tài liệu cần thiết, tổng hợp, phân tích số liệu, xây dựng bài toán và giải bài toán.

Bài viết được biên tập từ tham luận của PGS.TS Đào Văn Toại (Khoa Xây dựng, Trường ĐH Đại Nam) trong kỷ yếu hội thảo khoa học “Đổi mới phương pháp giảng dạy theo định hướng phát triển năng lực người học tại các cơ sở đào tạo ĐH ngoài công lập”.