Bản in

Tiêu điểm

Thứ Ba, 8/12/2009 14:17 GMT+7

Để việc tự làm đồ dùng dạy học trở thành hoạt động sư phạm thường xuyên

Để việc tự làm đồ dùng dạy học trở thành hoạt động sư phạm thường xuyên

(GD&TĐ)-Hiện nay, nhiều tỉnh, thành phố đã phát triển phong trào tự làm thiết bị dạy học (TBDH), tạo thành một hoạt động sư phạm thường xuyên trong các nhà trường. Tuy nhiên, những hoạt động này chưa đồng đều giữa các cấp học, giữa các vùng miền, địa phương ...
Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: N.N
Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: N.N

Trước thực tế này, Bộ GD&ĐT đã triển khai xây dựng đề án “Phát triển thiết bị dạy học tự làm cấp học mầm non, phổ thông” với mục đích xây dựng hệ thống văn bản chỉ đạo quản lý thực hiện và tổ chức các hoạt động nhằm đưa phong trào tự làm TBDH trở thành hoạt động sư phạm thường xuyên trong nhà trường. Dự thảo đề án này đã được đưa ra để lấy ý kiến góp ý rộng rãi trong Hội thảo khu vực phía Bắc về phát triển thiết bị dạy học tự làm cấp học mầm non, phổ thông diễn ra hôm nay (8/12).

Đề án nhằm đến 4 mục tiêu: Nâng cao nhận thức về ý nghĩa, tác dụng, hiệu quả của các hoạt động tự làm TBDH đối với cấp quản lý giáo dục, đội ngũ giáo viên và xã hội, từ đó tạo ra các nguồn lực để duy trì, phát triển các hoạt động tự làm TBDH trở thành thường xuyên, liên tục và đồng đều giữa các cấp học mầm non và phổ thông trên cả nước; tạo ra hành lang pháp lý giúp cho các cơ quan quản lý, các cơ sở giáo dục thống nhất chỉ đạo thực hiện; các cấp quản lý có trách nhiệm chỉ đạo để việc tự làm TBDH là hoạt động sư phạm thường xuyên trong nhà trường, là một trong các hoạt động trọng tâm khi xây dựng kế hoạch công tác hàng năm; xem xét, thẩm định bổ sung thêm các sản phẩm ĐDDH tự làm vào danh sách TBDH tối thiểu của các cấp học để sử dụng rộng rãi trong các cơ sở giáo dục.

Tổng kinh phí thực hiện đề án là 700 tỷ đồng, trong đó, 680 tỷ đồng được sử dụng cho các hoạt động tại các trường công lập (số kinh phí ở địa phương hàng năm vẫn được sử dụng để phục vụ các hoạt động tự làm TBDH và sửa chữa, mua sắm bổ sung các TBDH đã được trang bị).

Từ năm 2010 – 2011 sẽ chọn ra 5 tỉnh, thành phố để tham gia thí điểm (100% các trường công lập). Tổng kinh phí chi cho các hoạt động trong giai đoạn này là 80 tỷ đồng (trong đó kinh phí hỗ trợ trực tiếp cho các hoạt động tại trường học khoảng 75 tỷ). Giai đoạn 2012-2013 sẽ tổ chức tập huấn đại trà tự làm TBDH cho 63 tỉnh, thành phố. Kinh phí triển khai trong giai đoạn này là 620 tỷ đồng, trong đó phần kinh phí hỗ trợ trực tiếp cho các hoạt động tại các trường học hàng năm khoảng 610 tỷ. Giai đoạn từ năm 2014 trở đi sẽ sử dụng kinh phí thường xuyên của địa phương.

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển phát biểu chỉ đạo Hội thảo. Ảnh: N.N
Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển phát biểu chỉ đạo Hội thảo. Ảnh: N.N

Phát biểu chỉ đạo Hội thảo, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển khẳng định: Phong trào tự làm ĐDDH dù không phải là bắt buộc đối với các giáo viên nhưng việc chỉ đạo tổ chức phong trào phải là việc bắt buộc đối với những người quản lý giáo dục các cấp. Việc này phải được thực hiện bởi các nhà chuyên môn và phải được động viên bởi các tổ chức đoàn thể như công đoàn, đoàn thanh niên…, làm sao để phong trào tự làm đồ dùng dạy học trở thành hoạt động thường xuyên. Thứ trưởng cũng cho biết, 2 nhóm giải pháp dự kiến cũng đã được nhóm ban biên soạn đề án đề ra là nhóm giải pháp có tính chất hỗ trợ và nhóm giải pháp để động viên. Giải pháp hỗ trợ là làm thế nào cho nhà quản lý có điều kiện để tổ chức phong trào này một cách thường xuyên; hỗ trợ bằng văn bản quy phạm pháp luật; bằng văn bản chỉ đạo của Bộ và những văn bản chỉ đạo của các cấp quản lý như Sở, phòng GD&ĐT; hỗ trợ bằng tạo điều kiện về mặt kinh phí để tổ chức phong trào… Nhóm giải pháp động viên như tổ chức thi thiết bị dạy học tự làm, khen thưởng động viên về mặt chính sách, duy trì phong trào…

Hoạt động TBDH tự làm: Còn nhiều khó khăn

Dường như với cấp học mầm non, hoạt động TBDH tự làm có nhiều điều đáng nói nhất. Với mức thu nhập thấp nhưng các giáo viên mầm non nhiều khi phải tự bỏ tiền túi để mua những nguyên vật liệu làm đồ dùng

Bà
Bà Trần Thị Bắc, Trưởng phòng mầm non Sở GD&ĐT Hòa Bình. Ảnh: N.N

dạy học. Bà Trần Thị Bắc, Trưởng phòng mầm non Sở GD&ĐT Hòa Bình chia sẻ: Thời gian lao động của giáo viên mầm non rất nhiều nên các giáo viên hầu như phải làm đồ dùng dạy học ngoài giờ lên lớp, vào ngày nghỉ, thậm chí lôi kéo cả chồng, con giúp đỡ. Thu nhập của các giáo viên mầm non thấp, việc tự tạo đồ dùng dạy học phần nào ảnh hưởng đến đời sống của giáo viên, trong khi chưa có sự hỗ trợ từ phía nhà nước về nguyên liệu cho giáo viên làm đồ dùng dạy học. Bên cạnh đó, độ bền, tính thẩm mỹ, độ chính xác của đồ dùng tự tạo không cao, số đồ dùng để nhân bản hàng loạt ít, chủ yếu truyền từ người này sang người khác qua đường thủ công. Bà Bắc cho rằng, việc nhà nước dành khoản kinh phí đầu tư nhất định ( khoảng 5 triệu đồng/ lớp/ năm học), tạo ra nguồn nguyên liệu mở giúp giáo viên phát huy tính sáng tạo trong việc làm đồ dùng dạy học tự tạo là vô cùng quan trọng. Bên cạnh đó, cũng nên có chính sách động viên, khuyến khích các sản phẩm có giá trị sử dụng cao, nhân bản rộng và bản quyền tác giả.

Bà Đặng Minh Hằng, Trưởng phòng Tiểu học Sở GD&ĐT Hải Phòng cho biết, ở cấp tiểu học, bộ đồ dùng theo danh mục thiết bị dạy học tối thiểu còn thiếu về chủng loại (theo môn học). Bộ đồ dùng môn Toán của giáo viên còn nhỏ nên khi sử dụng chưa đảm bảo cho học sinh cả lớp quan sát rõ, chất liệu nhanh hỏng, dễ gẫy. Mô hình dạy hình học nhỏ, khó sử dụng khi cắt ghép hình; môn khoa học, nhiệt kế không chính xác, độ nhạy kém…Chính vì vậy, hoạt động  TBDH tự làm là vô cùng cần thiết. Tuy nhiên, điều kiện về thời gian làm việc của giáo viên hiện nay, đặc biệt

Bà
Bà Đặng Minh Hằng, Trưởng phòng Tiểu học Sở GD&ĐT Hải Phòng. Ảnh: N.N

là giáo viên dạy học 2 buổi/ ngày, thời gian cả ngày gần như dành hết cho các hoạt động lên lớp, chấm, chữa bài và các hoạt đọng ngoại khóa, các hoạt động giáo dục ngoài giờ học. Vì vậy, thời igan dành cho hoạt động tự làm TBDH chưa nhiều. Hầu hết các giáo viên phải sử dụng quỹ thời gian đáng ra phải dành cho gia đình. Bên cạnh đó, còn không ít tư tưởng ỷ lại, chỉ dựa vào đồ dùng dạy học đã có hoặc coi nhẹ vai trò của đồ dùng dạy học trong quá trình dạy học. Điều kiện về cơ sở vật chất của nhà trường còn hạn chế, số trường có phòng thiết bị đồ dùng dạy học đạt chuẩn còn ít, không có đủ diện tích cho việc sắp xếp, trưng bày, việc lưu giữ và bảo quản đồ dùng dạy học còn gặp nhiều khó khăn. Thêm nữa, đội ngũ cán bộ thiết bị trong các trường học chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu, còn phải kiêm nhiệm các công tác khác trong nhà trường nên việc phối hợp với các tổ chuyên môn, hỗ trợ giáo viên để nâng cao chất lượng hoạt động của tổ công tác thiết bị trong nhà trường còn gặp nhiều khó khăn. Nguồn kinh phí của trường dành cho hoạt động bổ sung và làm mới đồ dùng dạy học là không đáng kể nên việc đầu tư cho các nghiên cứu làm mới sản phẩm đồ dùng dạy học cũng như động viên khuyến khích khen thưởng những cá nhân, tập thể làm tốt công tác này chưa thật thích đáng.

Những khó khăn này cũng được đề cập đến trong dự thảo đề án như: Không có kinh phí để mua nguyên vật liệu, thiếu thời gian; độ bền của thiết bị dạy học tự làm không cao; không được giới thiệu rộng rãi; một số thiếu tính thẩm mỹ và độ chính xác; khả năng làm thiết bị dạy học tự làm của giáo viên còn hạn chế; một số phụ huynh có điều kiện nhưng chưa quan tâm đến việc phối hợp với giáo viên làm đồ dùng đồ chơi; chế độ khen thưởng theo quy định hiện hành chưa cụ thể, chưa xứng đáng với việc đầu tư chất xám và công sức của giáo viên nên chưa thực sự khuyến khích được đội ngũ trong công tác tự làm thiết bị dạy học…

Phát triển TBDHTL là cần thiết, vấn đề làm thế nào cho hiệu quả

Việc phát triển thiết bị dạy học tự làm là rất cần thiết, nhưng vấn đề quan trọng là làm thế nào cho có hiệu quả, đi vào thực chất, tránh lãng phí, đó là ý kiến của ông Nguyễn Xuân Trường, Phó giám đốc Sở GD&ĐT Vĩnh Phúc. Theo ông Trường, hoạt động TBDH tự làm thực chất là một hoạt động chuyên môn, mang tính trí tuệ; việc làm này phải trên cơ sở bảo quản, khai thác tốt những thiết bị đã có, cùng với đó là bổ sung thiết bị thiếu và khắc phục những thiết bị sản xuất đồng loạt chất lượng chưa tốt, chưa sát với nhu cầu dạy học…

Ông Nguyễn Xuân Trường, Phó giám đốc Sở GD&ĐT Vĩnh Phúc.Ảnh: N.N
Ông Nguyễn Xuân Trường, Phó giám đốc Sở GD&ĐT Vĩnh Phúc.Ảnh: N.N

Góp ý cho đề án, ông Trường cho rằng, việc quan trọng nhất là phải hướng dẫn cơ sở làm gì và làm như thế nào, từ đó có những hệ thống các nhiệm vụ giải pháp. Các giải pháp đáng lưu ý là tiếp tục nâng cao nhận thức của các cấp quản lý giáo dục và giáo viên về phát triển đồ dùng dạy học tự làm; xây dựng được một hệ thống văn bản pháp quy, cơ chế chính sách; xây dựng hệ thống văn bản hướng dẫn nội dung, kỹ thuật, chuyên môn nghiệp vụ về phát triển đồ dùng dạy học tự làm; tổ chức tập huấn cho CBQL và giáo viên về kiểm định và làm các thiết bị này; có cơ chế thu chi và cơ chế xã hội hóa, cuối cùng là làm tốt công tác thi đua khen thưởng.

Trưởng phòng Mầm non Sở GD&ĐT Lạng Sơn, bà Vi Thị Giao thì đề nghị, thiết bị dạy học tự làm của cấp học mầm non cần rất nhiều nhưng kinh phí đầu tư chưa thực sự nhiều lắm, nên chăng, định mức hỗ trợ cho cấp học này hoặc cao hơn hoặc ít nhất ngang bằng với các cấp học khác.

Còn theo bà Đặng Minh Hằng (trưởng phòng Tiểu học, Sở GD&ĐT Hải Phòng), để các hoạt động của phong trào đi vài nề nếp, cần có sự thống nhất trong tư tưởng chỉ đạo, trong nhận thức của các cấp quản lý từ Sở đến Phòng GD&ĐT tới các cấp CBQL ở các nhà trường. Trong quá trình thực hiện, cần có kế hoạch cụ thể, phân công trách nhiệm theo sự phân cấp quản lý một cách rõ ràng. Có các hình thức tuyên truyền sâu rộng, có cơ chế động viên khen thưởng phù hợp, thích đáng. Căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương, bà Hằng cũng đề nghị, Bộ GD&ĐT có triển khai, hướng dẫn cụ thể về công tác bảo quản, sử dụng có hiệu quả và làm mới đồ dùng dạy học tới các địa phương, trên cơ sở đó, các địa phương có căn cứ để xây dựng kế hoạch hoạt động, có nguồn kinh phí dành cho hoạt động này; tổ chức tập huấn hàng năm về công tác thiết bị đồ dùng dạy học để nâng cao năng lực của các CBQL các cấp cũng như đội ngũ cán bộ quản lý thiết bị dạy học ở các nhà trường; tiếp tục có những nghiên cứu để có những bộ đồ dùng dạy học đồng bộ, đạt chuẩn, chất lượng để đưa vào nhà trường trong thời gian tới.

Hiếu Nguyễn

Gửi ý kiến bạn đọc

Refresh