Bản in

Thời sự

Thứ Năm, 1/12/2016 06:33 GMT+7

Bất cập trong đào tạo nhân lực ngành da giày

Bất cập trong đào tạo nhân lực ngành da giày

GD&TĐ - Ngành da, giày, túi xách Việt Nam được đánh giá là một ngành sản xuất công nghiệp chủ lực có nhiều khả năng và lợi thế trong cạnh tranh quốc tế, đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế, phát triển xuất khẩu và tạo công ăn việc làm cho lao động trong nước. 

Chính vì vậy, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hiện đại hóa công nghệ sản xuất ngành này đang là một vấn đề cấp bách được đặt ra.

Ngành công nghiệp đầy tiềm năng

Ngành da giày Việt Nam hiện chiếm khoảng 10% kim ngạch xuất khẩu của cả nước với tốc độ tăng trưởng trung bình hằng năm là 10%.

Dự kiến đến năm 2020, ngành sẽ đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 20 tỷ USD/năm. Sản phẩm giày dép của Việt Nam đã xuất khẩu tới gần 50 nước.

Tại các thị trường chính là Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản, giày dép Việt Nam tiếp tục tăng thị phần và đứng vị trí thứ hai sau Trung Quốc. Sản phẩm túi xách cũng có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu nhanh, hiện đã có mặt tại gần 40 nước trên thế giới.

Đặc biệt, ngành cũng tạo được giá trị thặng dự thương mại, giảm nhập siêu, góp phần cân bằng cán cân thương mại của Việt Nam khi xuất khẩu đạt giá trị khoảng 15 tỷ USD/ nhập khẩu nguyên phụ liệu dùng cho sản xuất khoảng 4,5 tỷ USD.

Ông Nguyễn Đức Thuấn - Chủ tịch Hiệp hội Da, Giày, Túi xách Việt Nam - cho biết: Toàn ngành hiện có 700 doanh nghiệp, sử dụng 1,5 triệu lao động.

Trong đó có khoảng 200 doanh nghiệp nước ngoài, sử dụng khoảng 50% lao động, chiếm hơn 70% kim ngạch xuất khẩu. Năm 2015, Việt Nam xuất khẩu 14,9 tỷ USD sản phẩm da, giày, túi xách. Con số này của 9 tháng đầu năm 2016 là 11,72 tỷ USD.

Thúc đẩy nâng cao chuỗi giá trị toàn ngành

Tuy nhiên, việc phát triển ngành da, giày, túi xách Việt Nam hiện cũng đang gặp không ít những khó khăn. Cũng theo ông Nguyễn Đức Thuấn, hiện tại ngành da giày Việt Nam mới chỉ chiếm 20 - 25% chuỗi giá trị.

Những giá trị đó chủ yếu đến từ 2 khâu là nghiên cứu phát triển và gia công sản xuất. Trong khi đó, giá trị lớn hơn nằm ở thương hiệu, phân phối sản phẩm thì doanh nghiệp Việt Nam còn rất nhiều hạn chế.

Cụ thể, hiện nay ngành chế tạo máy, cơ khí chính xác đang không có khả năng sản xuất ra những máy móc, khuôn mẫu cho sản xuất. Vì vậy, các doanh nghiệp da giày Việt Nam đang phải chịu chi phí rất lớn để nhập khẩu máy móc từ nước ngoài.

Hiện các trung tâm nghiên cứu phát triển (R&D) cũng chưa được nhiều doanh nghiệp quan tâm đúng mức, trong khi đây lại chính là khâu đặc biệt quan trọng, tạo giá trị gia tăng lớn cho sản phẩm. Nếu các doanh nghiệp Việt Nam làm chủ được khâu R&D thì sẽ nâng cao đáng kể giá trị trong cả chuỗi giá trị toàn ngành.

Một hạn chế rất căn bản nữa là chất lượng đào tạo ngành da giày, ngành thiết kế thời trang chưa đáp ứng được yêu cầu doanh nghiệp. Các chương trình đào tạo không sát với thực tế, không theo module nghề, trong khi đó, các trung tâm nghiên cứu hiện có do Bộ Công Thương quản lý hầu như không có liên kết gì với doanh nghiệp.

Trong hàng trăm trường đại học và cao đẳng trên cả nước thì chỉ có một số ít trường đào tạo nguồn nhân lực cho ngành da giày nhưng các trường này cũng rất khó tuyển sinh.

Hiện tại lao động trong các doanh nghiệp sản xuất giày da chủ yếu là do các doanh nghiệp tự đào tạo hoặc được đào tạo ở nước ngoài.

Để tháo gỡ những khó khăn nêu trên, các chuyên gia cho rằng, ngành đang rất cần đến vai trò hỗ trợ tích cực và hiệu quả của Nhà nước nhằm giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực đầu tư thiết bị công nghệ, mở rộng sản xuất, phát triển thị trường, xây dựng mới, phát triển cơ sở đào tạo nguồn nhân lực cũng như hoàn thiện hệ thống quy trình quản lý về chất lượng cho ngành da giày.

Bên cạnh đó, Hiệp hội Da, Giày, Túi xách khẳng định vai trò của mình trong việc cung cấp thông tin phát triển ngành, thông tin thị trường, là cầu nối giữa doanh nghiệp với thị trường và với Nhà nước, cùng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh…

Ngành da giày Việt Nam hiện đang có lợi thế lớn nhất là chất lượng nguồn nhân lực trẻ, dồi dào, trình độ lao động có kỹ thuật cao, lành nghề đang dần nâng lên. Đây cũng là lợi thế quan trọng của ngành trong việc thu hút các tập đoàn sản xuất lớn của nước ngoài đầu tư vào Việt Nam.

Anh Quang