Bản in

Thế giới

Thứ Sáu, 3/5/2013 09:09

Bắt đầu "mùa xuân sớm" trong quan hệ Nhật - Nga

Bắt đầu "mùa xuân sớm" trong quan hệ Nhật - Nga

(GD&TĐ) - Ngày 28/4, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã đến Moskva, mở đầu chuyến thăm chính thức nước Nga trong 3 ngày. Đây là chuyến thăm chính thức nước Nga đầu tiên của người đứng đầu Chính phủ Nhật Bản trong 10 năm qua.

(GD&TĐ) - Ngày 28/4, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã đến Moskva, mở đầu chuyến thăm chính thức nước Nga trong 3 ngày. Đây là chuyến thăm chính thức nước Nga đầu tiên của người đứng đầu Chính phủ Nhật Bản trong 10 năm qua. Trong bối cảnh quan hệ Nhật - Trung đang ở giai đoạn căng thẳng vì tranh chấp lãnh thổ, chuyến công du Moskva với tuyên bố thiết lập mối quan hệ riêng nồng ấm với Tổng thống Nga V.Putin của Thủ tướng Shinzo Abe đã được dư luận thế giới đặc biệt quan tâm.

Chuyến đi “phá băng”

Có thể nói, quan hệ Nhật -Nga đã có lúc gặp nhiều sóng gió. Lần cuối cùng, một Thủ tướng Nhật tới thăm nước Nga vào 10 năm trước. Trong nhiều năm qua, quan hệ Nga - Nhật căng thẳng là do những tranh cãi về chủ quyền lãnh thổ ở quần đảo Nam Kuril.

Theo nguồn tin từ các nhà ngoại giao Nhật ở Moskva thì nhiệm vụ đầu tiên mà Thủ tướng Shinzo Abe muốn giải quyết là thiết lập mối quan hệ riêng nồng ấm với Tổng thống Nga V.Putin. Có nhiều lý do để lý giải điều này. 

Thứ nhất, V.Putin là võ sĩ Judo đích thực, chắc sẽ có nhiều thiện cảm với văn hóa Nhật và người Nhật.

Thứ hai, V.Putin vừa là người có uy tín nhất ở Nga, vừa có khả năng ở lại điện Kremlin trong một thời gian dài, chính vì vậy, đến với nước Nga qua “cửa V.Putin” là con đường ngắn nhất.

Đến nước Nga lần này, Shinzo Abe đem theo đoàn tùy tùng gồm trên 120 doanh nhân, một kỷ lục trong lịch sử quan hệ Nhật -Nga. Theo truyền thông Nhật Bản, trong khuôn khổ chuyến công du này, các bên sẽ lập một quỹ chung với số vốn từ vài trăm triệu đến vài tỷ USD nhằm thúc đẩy hợp tác đầu tư của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Nga. Theo cách tính của Shinzo Abe thì trước hết phải đẩy mạnh “ngoại giao kinh tế”, lấy đó làm nền tảng để đàm đạo về tranh cãi lãnh thổ và tiến tới ký kết hiệp ước hòa bình giữa hai nước. 

Cái bắt tay lịch sử mở ra một chân trời mới trong quan hệ Nga - Nhật

Thời Xô Viết, Moskva không thừa nhận có sự tranh chấp lãnh thổ giữa Liên Xô và Nhật Bản. Giờ đây, V.Putin cũng giống các vị tiền nhiệm như M.Gorbachev và B.Yentsin đều thừa nhận rằng đây là vấn đề cần được giải quyết. Tuy nhiên, theo người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Nhật Bản thuộc Phân Viện Khoa học Viễn Đông (Viện Hàn lâm Khoa học Nga) - Valery Kistanov thì “không nên chờ đợi vào bước đột phá trong vấn đề này”. Valery Kistanov cho rằng các bên vẫn đứng trên quan điểm hết sức khác nhau. Nhật Bản luôn đòi Nga phải trả 4 hòn đảo ở Nam Kuril, còn phía Nga kiên quyết “nói không” với đòi hỏi ấy.

Vào thời điểm hiện tại, Nga chỉ xếp thứ 15 trong danh sách các đối tác kinh tế của Nhật Bản. Với tiềm năng kinh tế của hai nước như vậy là quá khiêm tốn. Trong bối cảnh phải đối phó với Trung Quốc trước nguy cơ bành trướng của họ ở Viễn đông, việc Nga mở cửa, kêu gọi đầu tư nước ngoài vào vùng này xem như cơ hội lớn đối với Nhật. Báo Nihon Sankei Shimbun của Nhật cho rằng, hợp tác kinh tế để “tạo ra một bầu không khí mới nhằm thúc đẩy vấn đề lãnh thổ phương bắc”.

 “Tưới nước cho bông hoa đàm phán”

Đài Tiếng nói nước Nga trích lời Victor Pavlyatenko- chuyên gia Viện Nghiên cứu Viễn Đông cho rằng, trong khuôn khổ chuyến công du Moskva của Shinzo Abe lần này, hai nhà lãnh đạo Nga, Nhật chỉ kịp “tưới nước cho bông hoa đàm phán” vốn đã khô héo từ 10 năm trước. 

Chia sẻ quan điểm của Victor Pavlyatenko, trên tờ Nikkei của Nhật, Kuki Ina -Người từng tham gia phiên họp trù bị cho chuyến công du Mosva của Shinzo Abe vào tháng trước có cảm giác rằng người Nhật đang hát bài “Mùa xuân sớm” - một bài hát thịnh hành ở Nhật Bản đầu thế kỷ 20. Rất có thể từ “chiến tranh lạnh” trong quan hệ với Trung Quốc mà người Nhật muốn nhìn thấy mùa xuân trong quan hệ Nga - Nhật - Kuki Ina nhận định.

Đúng vậy, cuộc hội đàm giữa V.Putin và Shinzo Abe diễn ra vào ngày 29/4 đã thành công như mong đợi. Hai nhà lãnh đạo Nga, Nhật đều thể hiện quyết tâm dẹp bỏ những bất đồng để hướng tới một hiệp ước hòa bình. Phát biểu trong cuộc họp báo sau đó, V.Putin khẳng định: “Chúng tôi đã thỏa thuận sẽ tích cực hơn nữa trên mọi lĩnh vực, trong đó có hiệp ước hòa bình”. Theo Tổng thống Nga, mối quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước cùng với việc đẩy mạnh các cuộc tiếp xúc giữa hai bên sẽ “tạo điều kiện tốt để củng cố lòng tin và đưa nước Nga tới thành công trong việc thực hiện mục đích”.

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe bổ sung: “Lần này, Tổng thống V.Putin và tôi đều thống nhất rằng 67 năm qua, sau khi kết thúc chiến tranh, giữa Nga và Nhật không ký kết hiệp ước hòa bình là hoàn toàn không bình thường”. Hai nhà lãnh đạo Nga, Nhật đã nhất trí cùng chỉ thị cho hai Bộ Ngoại giao nhanh chóng đàm phán để đạt được điều này. Tuy nhiên, Tổng thống Nga V.Putin khẳng định rằng việc khôi phục lại đàm phán hòa bình Nga - Nhật không có nghĩa là “vấn đề này sẽ được giải quyết ngay ngày mai”. Shinzo Abe cũng thừa nhận rằng quan điểm của Nga và Nhật về vấn đề này còn “nhiều khác biệt” và việc giải quyết là “không thể vội vàng”. Tuy nhiên, Thủ tướng Nhật phản đối việc cho phép các công ty nước ngoài khai thác ở các đảo Nam Kuril.

Như vậy, chuyến công du Moskva với mục đích “cài đặt” lại quan hệ Nhật-Nga của Shinzo Abe đã thành công tốt đẹp. Giờ là lúc số lượng khổng lồ các hợp đồng kinh tế giữa hai nước được ký kết, tạo nền tảng vững chắc để tiến tới một hiệp ước hòa bình. Một “mùa xuân sớm” (vẫn còn những cơn gió lạnh, nhưng ánh nắng đang tràn về- lời bài hát) đã bắt đầu trong quan hệ Nhật -Nga.

Duy Long (TH)