Bản in

Nhiệt kế

Thứ Bảy, 9/11/2013 08:02

Kể giai thoại về Nguyễn Tuân cho Nguyễn Tuân nghe

Kể giai thoại về Nguyễn Tuân cho Nguyễn Tuân nghe

(GD&TĐ) - Nhà văn Nguyễn Tuân nổi tiếng là người khó tính và cẩn thận khi sử dụng chữ nghĩa. Lần ấy báo Văn nghệ đặt ông viết bài nhân dịp kỷ niệm năm chẵn thành lập thủ đô Sophia của nước bạn Bungari, Nguyễn Tuân viết một bài bút ký khá hay có tên Hương hoa hồng Bun.

Nhà văn Nguyễn Tuân

(GD&TĐ) - Nhà văn Nguyễn Tuân nổi tiếng là người khó tính và cẩn thận khi sử dụng chữ nghĩa. Lần ấy báo Văn nghệ đặt ông viết bài nhân dịp kỷ niệm năm chẵn thành lập thủ đô Sophia của nước bạn Bungari, Nguyễn Tuân viết một bài bút ký khá hay có tên Hương hoa hồng Bun.

Ban biên tập ngại viết tắt như thế có thể bị hiểu lầm là không tôn trọng bạn, yêu cầu Nguyễn Tuân sửa lại nhưng ông không chịu. Cuối cùng hai bên đi đến thỏa thuận, Nguyễn Tuân đồng ý thêm 2 chữ “gari”, nhưng phải để trong ngoặc đơn.

Tên bài tùy bút sau đó được in là: Hương hoa hồng Bun (gari), bài ở cuối trang 1 và tiếp vào trang trong. Trong chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ, tất cả các phương tiện thông tin đại chúng đều viết là máy bay Mỹ, riêng Nguyễn Tuân trong các tùy bút của mình đều gọi là tàu bay Mỹ. Ông còn thói quen là quy giá trị nhuật bút ra phở: Quyển sách này trị giá X bát phở, tùy bút kia được trả Y bát phở…

Đó là những chuyện có thật về cá tính và thói quen của Nguyễn Tuân mà tôi được nghe kể lại và có khi được chứng kiến. Nhưng công tác ở nơi “lui tới đi về” của giới văn nghệ sĩ, tôi còn được nghe khá nhiều giai thoại về Nguyễn Tuân và điều thú vị là có nhiều giai thoại ông không hề được biết.

Tôi đã có dịp kể cho Nguyễn Tuân nghe giai thoại về ông. Ông tỏ vẻ ngạc nhiên và thú vị lắm, lần nào cũng: Ồ, à. Họ nói về mình thế à! Rồi ông cười, nụ cười mới hồn hậu làm sao, cái vẻ tinh quái và khinh bạc thường thấy ở ông dường như biến mất…

Nguyễn Tuân khó tính

Con gái nhà văn Nguyễn Tuân hẹn người yêu đến nhà để bố gặp mặt. Lần đầu tiên ra mắt bố vợ tương lai, anh chàng chỉ sợ muộn giờ nên nhảy 3 bước làm chiếc cầu thang gỗ rung lên bần bật. Đến cửa anh vừa thở, vừa gõ cửa.

Người ra mở cửa chính là nhà văn Nguyễn Tuân, ông liếc nhìn anh chàng từ đầu đến chân, rồi lẳng lặng đi vào phòng, vừa đi vừa thủng thẳng: “Đi với đứng, cứ rầm rầm như thằng ăn cướp”. Lần sau đến nhà anh rút kinh nghiệm, đi thật sớm, bước lên cầu thang nhẹ nhàng, hầu như không gây ra tiếng động gì. Anh sẽ sàng gõ cửa. Người mở cửa lại là nhà văn Nguyễn Tuân.

Ông lại liếc xéo anh từ đầu đến chân rồi lẳng lặng đi vào, vừa đi vừa lẩm bẩm: “Đi với đứng, cứ rón ra rón rén như thằng ăn trộm”. Nghe nói sau lần ấy, anh chàng sợ không dám đến nữa.

Nguyễn Tuân mừng hụt

Láng giềng của nhà văn Nguyễn Tuân một bên là ông thợ gò, bên kia là ông thợ rèn. Hai ông suốt ngày gõ đập chí chát đến đinh tai nhức óc, khiến nhà văn không viết lách gì được, nhiều hôm phải đợi đến khuya mới có thể ngồi vào bàn làm việc. Một hôm sáng sớm đã thấy ông thợ rèn sang nhà: “Hôm nay em xin phép bác cho em được chuyển nhà”.

Nhà văn mừng lắm, bởi bớt được tiếng động ầm ĩ một bên nhà, nhưng mặt vẫn tỏ ra rầu rầu tiếc nuối người bạn láng giềng lâu năm. Vừa lúc ấy, ông thợ gò cũng sang xin phép được chuyển nhà. Đồ đạc của hai ông hàng xóm đã được khuân ra để đầy sân. Nguyễn Tuân không giấu được nỗi vui mừng. Thế là từ nay tha hồ yên tĩnh, tha hồ làm việc.

Và ông lánh đi cả ngày hôm ấy vì sợ để lộ ra nỗi vui mừng mà đáng ra phải bịn rịn khi chia tay. Buổi chiều về đến nhà, Nguyễn Tuân thấy đồ đạc ngoài sân đã được thu dọn hết. Nhưng ông bỗng choáng váng vì mình đã mừng hụt: Thì ra ông thợ gò đã chuyển sang nhà ông thợ rèn, còn ông thợ rèn lại tiếp quản nhà ông thợ gò.

Cháu xin phần cho ông cháu

Năm ấy nhà văn Nguyễn Tuân tròn 60 tuổi, Hội nhà văn Việt Nam dự định tổ chức lễ mừng thọ ông thật trọng thể. Giấy mời bạn bè, quan khách đã được gửi đi, bia hơi bánh kẹo đã được lo liệu đầy đủ. Đúng ngày kỷ niệm, phòng họp của Hội nhà văn được trang hoàng lịch sự, các dãy bàn được phủ khăn trắng muốt, quan khách đã có mặt đông đủ, chỉ còn thiếu nhà văn…

Nguyễn Tuân. 5 phút, rồi 10 phút trôi qua. Mọi người đều lo lắng không biết có sự cố gì, nhưng vẫn ráng đợi. Đúng 30 phút sau, thấy cháu gái nhà văn lễ mễ xách làn đến:

- Thưa các ông, các bà! Ông cháu xin lỗi vì bị cảm đột ngột không đến dự được, ông cháu bảo phần của ông cháu, các ông, các bà bỏ vào cái làn này để cháu mang về cho ông cháu. 

Mọi người vừa bực vừa buồn cười. Ông Nguyễn lại chơi khăm chúng mình rồi. “Đất không chịu trời thì trời chịu đất”, ban tổ chức đành gói ghém bánh kẹo lại rồi mời mọi người đến nhà Nguyễn Tuân và tổ chức kỷ niệm ngay tại đấy. Khi mọi người đến, nhà văn ra mở cửa và tỏ ra ngạc nhiên: “Quý hóa quá, các anh các chị đến chơi lại còn cho nhiều bánh kẹo thế này”.

Di chúc của nhà văn Nguyễn Tuân

Về di chúc của nhà văn, người ta có nhiều lời đồn đại. Người thì bảo, ông yêu cầu đốt cho ông một hình nộm một nhà phê bình, để xuống dưới đó ông sẽ hỏi: Xuống đây rồi, ông đã nói thật chưa? Người lại bảo ông để lại một danh sách: Những người nhất thiết không được đến dự tang lễ, những người đến cũng được mà không đến cũng được và cuối cùng là danh sách những người nhất thiết phải có mặt trong tang lễ thì ông mới nhắm mắt được.

Chuyện đến tai nhà văn, ông bảo: Mọi lời đồn đều không đúng. Mình di chúc thế này: Số tiền các cơ quan đoàn thể dự định mua vòng hoa và vào phong bì viếng mình, xin dùng để mua một téc bia, mời anh em bè bạn uống bia, mừng cho Nguyễn Tuân về cõi vĩnh hằng.

Trần Bảo Hưng